VACCINE SINOPHARM

Cuộc chiến chống COVID-19 đang trở nên cam go hơn bao giờ hết và vaccine đã sớm trở thành tấm lá chắn được cả thế giới săn đón. Trong những chuyên mục từ điển trước, Galileo Society đã giới thiệu đến quý bạn đọc về ba loại vaccine COVID-19 rất phổ biến hiện nay là AstraZeneca, Pfizer/BioNTech và Sputnik V. Khác với ba cái tên quen thuộc này, dòng vaccine mà Galileo muốn nhắc tới hôm nay không tới từ phương Tây, mà là sản phẩm vaccine phòng COVID-19 của châu Á đầu tiên được WHO xét duyệt cho sử dụng thông qua cơ chế COVAX. Đó là vaccine Sinopharm của Trung Quốc, hay còn được biết đến dưới cái tên BBIBP-CorV hoặc vaccine Vero-Cell [1].

Vaccine Sinopharm được nghiên cứu bởi Viện Sinh học Bắc Kinh và sản xuất bởi công ty dược phẩm Sinopharm [2]. Loại vaccine này hoạt động dựa vào việc lợi dụng virus đã bị bất hoạt để tạo thành phản ứng miễn dịch trong cơ thể người, từ đó tạo ra kháng thể. Xuyên suốt quá trình phát triển, vaccine của Sinopharm đã được thử nghiệm trên động vật như chuột, thỏ và khỉ để kiểm tra tính miễn dịch và độ an toàn trước khi áp dụng lên người [3]. Tuy nhiên các nhà sản xuất vaccine và WHO đã

khuyến cáo thiếu niên dưới 18 tuổi và những người dị ứng với các thành phần của vaccine không nên tiêm Vero-Cell [4]. Trước mắt, WHO mong muốn vaccine này được sử dụng để bảo vệ lực lượng y tế chống dịch, người cao tuổi và phụ nữ đang mang thai [5].

Mặc dù đã được WHO cho phép sử dụng khẩn cấp và đưa vào cơ chế COVAX nhưng hiệu quả của sản phẩm này không được đánh giá cao bằng những đối thủ đến từ phương Tây. Theo WHO, vaccine này chỉ có hiệu quả phòng tránh với 79% trường hợp có triệu chứng của COVID-19 sau 14 ngày kể từ mũi đầu tiên. Còn  theo Tạp chí Hiệp hội Y khoa Mỹ, vaccine Sinopharm chỉ có tác dụng với 78.1% trường hợp có triệu chứng của COVID-19 và con số là 73.5% với những trường hợp không có biểu hiện bệnh [6], [7]. Trên thực tế, hiệu quả của vaccine Sinopharm cũng không cao như kỳ vọng khi UAE đã bắt đầu phải tiêm bổ sung mũi thứ ba sau hai mũi tiêm chính cho những người không phát triển kháng thể [8]. Tuy nhiên, với mức giá rẻ và nhu cầu cấp thiết trong việc phổ biến vaccine toàn cầu, vaccine Sinopharm vẫn được khuyến khích sử dụng và phổ biến rộng rãi tại các nước thu nhập thấp [9].

Ngày 3/6/2021 vừa qua, Việt Nam đã ký phê duyệt cho phép sử dụng vaccine Sinopharm,  trở thành sản phẩm vaccine thứ ba được Việt Nam ký phê duyệt sau AstraZeneca và Sputnik V. 500.000 liều vaccine mà Chính phủ Trung Quốc trao tặng cho Việt Nam đã được tiếp nhận vào ngày 20/6/2021 [10]. Việc triển khai tiêm chủng loại vaccine này tập trung vào ba nhóm đối tượng chính: người Trung Quốc đang làm việc và cư trú tại Việt Nam, người Việt Nam đang có nhu cầu học tập hoặc làm việc tại Trung Quốc và người dân vùng biên giới.

Như đã nhắc đến trong chuyên mục về ngoại giao vaccine kỳ trước, vaccine Sinopharm cũng nằm trong chiến lược khuếch trương quyền lực mềm của Trung Quốc hiện nay [11]. Trong cuộc đua này, Trung Quốc được đánh giá cao nhờ tốc độ phổ biến vaccine nhanh hơn phương Tây, Ấn Độ và Nga. Tuy nhiên, trước tình hình thiếu hụt vaccine trong nước và chất lượng vaccine không được đánh giá cao, Trung Quốc có thể sẽ bị vượt mặt bởi những đối thủ của mình. Nhất là khi Mỹ sẽ sớm hoàn thành việc tiêm chủng trên diện rộng. Vaccine Pfizer và Moderna của nước này không chỉ được biết đến với hiệu quả cao mà còn tạo ra kháng thể với những biến chủng mới. Xu hướng lựa chọn các dòng vaccine phương Tây cũng sẽ là một trở ngại lớn với Trung Quốc trong tương lai [12].