[TỪ ĐIỂN GALILEO _ 11_04_2023] HÌNH ẢNH

Bước vào thế kỉ XXI với những chuyển biến nhanh chóng của xu hướng toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, nền kinh tế châu Á đứng trước nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng phải đối mặt với không ít những thách thức. Nhằm đáp ứng nhu cầu đẩy mạnh hợp tác để giải quyết các khó khăn chung, Diễn đàn châu Á Bác Ngao (tiếng Anh: Boao Forum for Asia, viết tắt: BFA) được thành lập với vai trò là một diễn đàn đối thoại để các quốc gia châu Á chia sẻ tầm nhìn về các vấn đề của khu vực và thế giới. Để mở đầu chuyên mục “Từ điển Galileo” tháng 4, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu những thông tin thú vị về diễn đàn này nhé! 

Sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, các nước châu Á nhận thấy sự cần thiết của một diễn đàn được thành lập trên quan điểm và lợi ích kinh tế của khu vực.. Trong bối cảnh đó, cựu Tổng thống Philippines Fidel V. Ramos, cựu Thủ tướng Australia  Bob Hawke và cựu Thủ tướng Nhật Bản Morihiro Hosokawa vào năm 1998 đã đề xuất thành lập một “Diễn đàn châu Á” tương tự như Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Đề xuất này nhanh chóng nhận được sự ủng hộ của nhiều quốc gia châu Á.[1][2]

Theo đó, ngày 27/2/2001, Diễn đàn châu Á Bác Ngao chính thức được thành lập với với sự đồng thuận của 26 quốc gia gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, và một số nước châu Á khác, đặt trụ sở trụ sở tại Bác Ngao, tỉnh Hải Nam, Trung Quốc. Từ năm 2016, Bác Ngao có thêm sự tham gia của ba nước là New Zealand, Israel và Maldives, nâng tổng số Quốc gia Ban đầu (Initial Countries) tại diễn đàn lên 29 nước.[3]

Được đề xuất thành lập sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, BFA ra đời nhằm ứng phó với những thay đổi đa dạng của từng thời kỳ với 3 mục tiêu chính: (1) tăng cường hợp tác kinh tế trong khu vực châu Á, và giữa châu Á với các khu vực khác; (2) là cơ chế đối thoại cho các nhà lãnh đạo, các doanh nghiệp, học viện, hiệp hội pháp lý để phát triển các ý tưởng trong lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường và các vấn đề liên quan; (3) tạo sự thuận lợi cho quy trình  hợp tác giữa các quốc gia thành viên, các đối tác, và các bên liên quan.[4]

Về định hướng hoạt động, bên cạnh các mục tiêu cố định ban đầu, từ năm 2018, BFA đã xác định chiến lược phát triển “một chủ đề chủ đạo và năm lĩnh vực trọng tâm”. Cụ thể, với chủ đề chính là phát triển kinh tế, BFA mở rộng tầm nhìn về năm lĩnh vực trọng tâm, bao gồm: công nghệ, y tế, giáo dục, văn hóa và truyền thông.[5]

Kể từ khi thành lập, Diễn đàn châu Á Bác Ngao được xác định là một tổ chức quốc tế phi chính phủ và phi lợi nhuận. Thông qua các hội nghị thường xuyên tổ chức cố định tại trụ sở chính ở Bác Ngao, Diễn đàn hướng đến xây dựng một nền tảng đối thoại chính trị - kinh doanh về điều phối kinh tế và hợp tác khu vực trên cơ sở cởi mở và toàn diện. Đồng thời, BFA có vai trò như một cơ chế để các quốc gia châu Á có thể bày tỏ quan điểm về các vấn đề toàn cầu. Trong khuôn khổ của BFA, một số diễn đàn khác đã được khởi xướng như: Diễn đàn Sức khỏe toàn cầu (Global Health Forum - GHF), Diễn đàn Quốc tế về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới (International Science, Technology and Innovation Forum - ISTIF), Diễn đàn An ninh và Phát triển Kinh tế Toàn cầu (Global Economic Development and Security Forum - GEDS).[6][7]

Về cơ cấu tổ chức, BFA có hai cơ chế thành viên chính là Thành viên Đầy đủ (Full Membership) và Thành viên Một phần (Partial Membership). Trong cơ chế Thành viên Đầy đủ của BFA, Việt Nam là một trong 26 Thành viên Ban đầu (Initial Member) của Diễn đàn.[8][9] Bên cạnh đó, những hội nghị thường niên của diễn đàn có sự tham gia của lãnh đạo các quốc gia thành viên, đại diện các chính phủ, doanh nghiệp, tổ chức học thuật và truyền thông.

Trải qua hơn 20 năm hoạt động, BFA đã trở thành một diễn đàn quan trọng để các quốc gia trong khu vực châu Á trao đổi, thảo luận về các vấn đề kinh tế. Thông thường, các chủ đề của các Hội nghị thường niên được xây dựng bám sát theo bối cảnh khu vực và quốc tế, đáp ứng nhu cầu và sự quan tâm của các bên tham gia đối thoại. Điển hình, năm 2008, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tài chính thế giới tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế của các quốc gia, Diễn đàn Bác Ngao đã thảo luận xung quanh chủ đề “Châu Á - nỗ lực vượt qua khủng hoảng”. Tương tự, trước tác động tiêu cực của đại dịch COVID-19 và xung đột quân sự Nga - Ukraine, Diễn đàn năm 2023 tập trung vào chủ đề “Một thế giới không chắc chắn: Đoàn kết và hợp tác để phát triển giữa những thách thức”.[10] 

Bên cạnh phát triển kinh tế, các cơ chế của Diễn đàn Bác Ngao trong các lĩnh vực mở rộng cũng nhận được sự hưởng ứng tích cực của các thành viên. Việc này được thể hiện thông qua sự tham gia đông đảo của các chuyên gia đến từ các nước trong khu vực tại các hội nghị như Hội nghị lần thứ 2 của Diễn đàn Y tế toàn cầu (GHF) năm 2021, Hội nghị lần thứ 2 của Diễn đàn Khoa học, Công nghệ và Đổi mới quốc tế (ISTIF) năm 2022.[11] BFA cũng đóng vai trò như một cơ quan nghiên cứu (think-tank) trong việc xây dựng và đưa ra các dự báo kinh tế, cung cấp các chương trình phát triển nguồn nhân lực cho thành viên và đối tác, v.v. thông qua bốn báo cáo hằng năm, cũng như xuất bản các tạp chí, các báo cáo hàng tháng.[12] 

Diễn đàn châu Á Bác Ngao nhận được sự chú ý đặc biệt từ các nước trên thế giới vì đây là nơi mà Trung Quốc ưu tiên công bố các chiến lược toàn cầu của mình. Tại hội nghị thường niên BFA năm 2003, Trung Quốc lần đầu tiên đưa ra lý luận “trỗi dậy hòa bình” (sau được sử dụng như một cụm từ nhằm chỉ chiến lược phát triển của nước này).[13] Hay tại hội nghị này lần thứ 15 (năm 2015), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đưa ra quan điểm “châu Á là của người châu Á” - nhấn mạnh việc nước này sử dụng sức mạnh kinh tế để định hình trật tự mới ở khu vực này.[14] Đồng thời, cũng tại BFA, Trung Quốc đã đưa ra hàng loạt các đề xuất và sáng kiến, bao gồm: Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) năm 2013, Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) và Hội nghị đối thoại giữa các văn minh châu Á (CDAC) năm 2015, hay gần đây là Sáng kiến An ninh toàn cầu (GSI) năm 2022.

Trong bối cảnh thế giới chứng kiến nhiều chuyển biến lớn, Hội nghị thường niên Diễn đàn châu Á Bác Ngao 2023 nhận định rằng các quốc gia châu Á là điểm sáng của nền kinh tế thế giới.[15] Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong khi mức tăng trưởng toàn cầu được dự báo đạt 2,6% trong năm 2023 thì mức tăng trưởng của riêng khu vực châu Á được nhận định đạt 4,5% (tăng 0,3% so với năm ngoái).[16] Diễn đàn Bác Ngao được kỳ vọng là cầu nối giúp các nước trong khu vực nắm bắt “thời điểm châu Á”, thúc đẩy sản xuất, thương mại, đầu tư, hội nhập, và gắn kết tài chính khu vực.[17]

Theo ông Thong Mengdavid, thành viên nghiên cứu tại Viện Tầm nhìn châu Á có trụ sở tại Phnom Penh và ông Joseph Matthews, giáo sư cấp cao tại Đại học Quốc tế Beltei ở Phnom Penh, Diễn đàn châu Á Bác Ngao là một nền tảng quan trọng nhằm đẩy mạnh chủ nghĩa đa phương cũng như thúc đẩy  hiệu quả quản trị toàn cầu khi mà các nước châu Á đang phải đối mặt với những thách thức lớn không chỉ riêng về kinh tế.[18] Phát biểu tại cuộc họp thường kỳ BFA năm 2023, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cho rằng BFA cần phải thiết lập một số biện pháp để việc cạnh tranh công nghệ không làm cản trở quan hệ hợp tác giữa các nước.[19]

Đối với nước chủ nhà Trung Quốc, Diễn đàn sẽ trở thành phương tiện để các nhà lãnh đạo của Bắc Kinh thể hiện vị thế to lớn của quốc gia trên trường quốc tế. Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị năm nay, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường khẳng định Trung Quốc sẽ là “mỏ neo cho hòa bình và phát triển toàn cầu” - nhằm nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của nước này đối với nền kinh tế khu vực nói riêng và thế giới nói chung.[20][21]

Sau hơn 20 năm hình thành và phát triển, Diễn đàn châu Á Bác Ngao đã và đang khẳng định vai trò của một cơ chế thúc đẩy quan hệ hợp tác và phát triển của các quốc gia trong khu vực. Đồng thời, tổ chức này thể hiện đóng góp tích cực của các quốc gia tại châu Á trong giải quyết các vấn đề toàn cầu như năng lượng xanh, phát triển bền vững, hay ứng phó trước các biến động mới như đại dịch COVID-19 và xung đột Nga-Ukraine. 

Thông qua bài viết này, Galileo Society hy vọng rằng các bạn đã có được những kiến thức thú vị liên quan đến Diễn đàn châu Á Bác Ngao (BFA). Đừng quên theo dõi fanpage Galileo Society để cập nhật nhanh chóng những thông tin bổ ích nhé!

TÀI LIỆU THAM KHẢO  

[1][3][4][6][8] “BFA Charter”, Boao Forum for Asia, ngày 20/12/2020. Truy cập ngày  5/4/2023.  

https://english.boaoforum.org/newsDetial.html?navId=1&itemId=1&permissionId=11 7&detialId=2124 

[2] “Overview”, Boao Forum for Asia, ngày 20/12/2020. Truy cập ngày 5/4/2023.  https://english.boaoforum.org/newsDetial.html?navId=1&itemId=0&permissionId=11 8&detialId=2090 

[9] “Initial Members”, Boao Forum for Asia, ngày 20/12/2020. Truy cập ngày 5/4/2023 https://english.boaoforum.org/newsDetial.html?navId=4&itemId=0&permissionId=10 5&detialId=2915


[5][7][11] Li Baodong, “20 Years of Boao Forum for Asia: Bridging Asia and the  World”, Foreign Affairs Journal - Chinese People’s Institute of Foreign Affairs, no.2  (2021): 18. 

[10] “Conferences”, Boao Forum for Asia. Truy cập ngày 11/4/2023.  https://english.boaoforum.org/newsList.html?navId=2&itemId=1&permissionId=62 

[12] “About BFA Academy”, Boao Forum for Asia, ngày 20/12/2020. Truy cập ngày  5/4/2023.  

https://english.boaoforum.org/newsDetial.html?navId=6&itemId=0&permissionId=96 &detialId=2056 

[13] Lê Văn Mỹ, Những điều chỉnh chiến lược ngoại giao của Trung Quốc từ cải cách  mở cửa đến nay (1978-2018), Nghiên cứu Trung Quốc, số 12 (208), 2018, tr. 26-33.  Truy cập ngày 8/4/2023.  https://sti.vista.gov.vn/tw/Lists/TaiLieuKHCN/Attachments/268514/CVv180S122018 

014.pdf.  

[14] Joshi, Manoj, “China’s rise is a worry for ‘flat-footed’ US”, Observer research  foundation, ngày 1/4/2015. Truy cập ngày 8/4/2023.  https://www.orfonline.org/research/chinas-rise-is-a-worry-for-flat-footed-us/.  

[15][17] Thái Bình, “Châu Á- Điểm sáng kinh tế toàn cầu”, VTV, ngày 29/3/2023. Truy  cập ngày 5/4/2023. https://vtv.vn/kinh-te/chau-a-diem-sang-kinh-te-toan-cau 20230329173852281.htm. 

[16] OECD nâng dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu 2,6%, VTV, ngày 18/3/2023. Truy  cập ngày 8/4/2023. https://vtv.vn/the-gioi/oecd-nang-du-bao-tang-truong-kinh-te-toan cau-26-20230317222407103.htm.  

[18] “Diễn đàn châu Á Bác Ngao đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chủ nghĩa  đa phương”, Báo Thừa Thiên Huế, ngày 23/4/2022. Truy cập ngày 5/4/2023.  https://baothuathienhue.vn/the-gioi/dien-dan-chau-a-bac-ngao-dong-vai-tro-quan trong-trong-viec-thuc-day-chu-nghia-da-phuong-112219.html. 

[19] “Tăng trưởng kinh tế toàn cầu: châu Á là điểm sáng”, VTV, ngày 2/4/2023. Truy  cập ngày 5/4/2023. https://vtv.vn/the-gioi/tang-truong-kinh-te-toan-cau-chau-a-la diem-sang-20230402114425922.htm. 


[20] Liên Hà, “Diễn đàn Bác Ngao: Trung Quốc tự tin là “mỏ neo cho thế giới””, Kinh  tế và Đô thị, ngày 30/3/2023. Truy cập ngày 5/4/2023. https://kinhtedothi.vn/dien-dan bac-ngao-trung-quoc-tu-tin-la-mo-neo-cho-the-gioi.html. 

[21] Hà Thu, “Hội nghị Diễn đàn châu Á Bác Ngao 2023 khai mạc, Trung Quốc khẳng  định là 'mỏ neo' cho hòa bình và phát triển toàn cầu”, Báo Thế giới và Việt Nam, ngày  30/3/2023. Truy cập ngày 7/4/2023. https://baoquocte.vn/hoi-nghi-dien-dan-chau-a 

bac-ngao-2023-khai-mac-trung-quoc-khang-dinh-la-mo-neo-cho-hoa-binh-va-phat trien-toan-cau-221664.html.