Dầu mỏ cùng với các loại khí đốt được coi là “vàng đen”, đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế toàn cầu. Đây là nguồn nhiên liệu gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế thế giới nói chung và các quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên giá trị này nói riêng. Trong chuyên mục “Từ điển Galileo” tháng 12, hãy cùng Galileo Society khám phá những thông tin nổi bật về Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (tiếng Anh: The Organization of the Petroleum Exporting Countries, viết tắt: OPEC) nhé!
Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) là một tổ chức quốc tế liên chính phủ, có trụ sở tại Vienna (Áo). OPEC được thành lập theo Nghị quyết của Hội nghị Baghdad (diễn ra từ ngày 10/9 - 24/9/1960) với 5 nước sáng lập là Iran, Iraq, Kuwait, Saudi Arabia và Venezuela.[1] Hiện nay, tổ chức này còn bao gồm một số thành viên khác: Libya, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Algeria, Nigeria, Angola, Gabon, Guinea Xích đạo và Congo.[2] Ngoài ra, OPEC đã gửi lời mời gia nhập tới một số quốc gia khác như Bolivia, Syria, Canada và Sudan.[3]
Theo Điều 2 của Quy chế hoạt động, OPEC được thành lập với ba mục tiêu. Thứ nhất, hướng tới sự phối hợp và thống nhất trong chính sách dầu mỏ giữa các quốc gia thành viên, từ đó đề ra những biện pháp tốt nhất cho việc bảo đảm lợi ích của từng quốc gia và tổ chức. Thứ hai, bảo đảm sự bình ổn của giá dầu, hướng tới việc loại bỏ những yếu tố biến động gây hại và không cần thiết. Thứ ba, bảo đảm nguồn thu ổn định cho các quốc gia sản xuất dầu và đảm bảo nguồn cung ứng dầu hiệu quả, có lợi về mặt kinh tế, thường xuyên đối với các quốc gia tiêu thụ dầu, đồng thời bảo đảm lợi ích công bằng khi đầu tư vốn vào ngành công nghiệp dầu khí.[4]
Về cơ cấu tổ chức, OPEC bao gồm ba cơ quan: Hội nghị OPEC (The Conference), Hội đồng Thống đốc (The Board of Governors) và Ban Thư ký (The Secretariat). Trong đó, Hội nghị OPEC là cơ quan có thẩm quyền tối cao của tổ chức, bao gồm đoàn đại biểu đến từ các quốc gia thành viên. Hàng năm, Hội nghị OPEC tổ chức hai cuộc họp định kỳ. Tại mỗi cuộc họp, đoàn đại biểu các nước sẽ thảo luận về nhiều vấn đề như tình hình kinh tế thế giới, cán cân cung - cầu dầu mỏ, lợi nhuận của việc sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ hay những yếu tố khác ảnh hưởng đến giá trị của loại nhiên liệu này. Mỗi quốc gia đều có một phiếu bầu khi quyết định các vấn đề trong cuộc họp. Mọi quyết định chỉ được thông qua khi đạt được đồng thuận của tất cả các nước thành viên. [5] [6]
Trong hơn sáu thập kỷ hoạt động, OPEC có tầm ảnh hưởng lớn với tư cách là tổ chức nắm quyền chi phối thị trường dầu mỏ thế giới. Tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dầu thô cũng như xác định giá dầu trên thị trường toàn cầu.[7] Theo số liệu thống kê, các nước OPEC trung bình sản xuất trên 30 triệu thùng dầu mỗi ngày và kiểm soát khoảng 40% sản lượng dầu thế giới.[8][9] Xuất khẩu dầu thô của các nước thành viên OPEC chiếm 60% tổng lượng dầu được giao dịch trên toàn cầu.[10] Năm 2021, OPEC ước tính rằng các nước thành viên sở hữu hơn 80% trữ lượng dầu đã được xác minh của thế giới.[11] Việc kiểm soát phần lớn nguồn cung dầu mỏ có nghĩa là OPEC có thể quyết định việc điều chỉnh giá dầu.[12] Khi OPEC giảm sản lượng dầu, giá dầu trên thị trường thế giới sẽ tăng và ngược lại.[13]
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, OPEC đã và đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Nhu cầu sử dụng dầu mỏ suy giảm sẽ là một điều không thể tránh khỏi khi thế giới đang hướng tới các nguồn năng lượng khác thay thế cho nhiên liệu hóa thạch nhằm ứng phó với tình trạng nóng lên toàn cầu.[14] Bên cạnh đó, cuộc cách mạng dầu đá phiến đã đưa Mỹ trở thành quốc gia có sản lượng dầu lớn nhất thế giới trong những năm gần đây, điều này có khả năng đe dọa tới vị thế của OPEC trong việc tác động lên giá dầu thế giới.[15]
Trong tương lai gần, OPEC vẫn sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung và điều tiết giá dầu trên thị trường quốc tế do nhu cầu tiêu thụ dầu của các quốc gia vẫn ở mức cao, cũng như việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch đòi hỏi quá trình dài hạn.[16] Mặc dù vậy, tổ chức này cũng sẽ phải đối mặt với những khó khăn trong việc giải quyết những thách thức về kinh tế để duy trì tầm ảnh hưởng trên thị trường.
Thông qua bài viết trên, Galileo Society hy vọng đã đem đến những thông tin thú vị về Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC). Hãy bấm theo dõi chúng mình để cập nhật nhanh chóng những sự kiện và thông tin mới nhất của Galileo Society nhé!
