![[Từ điển Galileo _ 211217]](https://ssztovxtowhfkxhhzykm.supabase.co/storage/v1/object/public/post-images/uploads/1789876093505-46f99e87-1727-4f92-b2d5-7917dd2d8537.blob)
Trong tuần vừa qua, Galileo Society đã mang tới cho các bạn những kiến thức thú vị về Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) của Mỹ. Để tiếp nối chuyên mục “Từ điển Galileo” tháng 12 này, Galileo Society xin được giới thiệu với các bạn những thông tin cơ bản về Tầm nhìn của ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (tiếng Anh: ASEAN Outlook on the Indo-Pacific, viết tắt: AOIP). Hãy cùng chúng mình tìm hiểu nhé!
Khái niệm Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương lần đầu tiên xuất hiện trong diễn ngôn chính trị quốc tế vào năm 2007 tại một bài báo của nhà nghiên cứu Ấn Độ Gurpreet Khurana. Tuy nhiên, chỉ tới khi Mỹ công bố chiến lược “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP) tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào tháng 11/2017, khái niệm này mới được nhắc đến nhiều trong các tài liệu ngoại giao và học thuật trên thế giới. [1] Cho đến năm 2019, trước sự gia tăng ảnh hưởng của các cường quốc trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cũng như sáng kiến và sự thúc giục của Indonesia, Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã tổ chức các cuộc thảo luận nội khối để xây dựng một lập trường chung về vấn đề này. Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 34 diễn ra ở Bangkok (Thái Lan) vào tháng 6/2019, lãnh đạo các quốc gia thành viên đã cùng thông qua Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP). [2]
AOIP có thể được xem như một nỗ lực chung nhằm củng cố những tầm nhìn hiện có và kết hợp với lợi ích riêng của ASEAN. [3] AOIP bao gồm 4 luận điểm chính: Thứ nhất, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương không phải là vùng lãnh thổ tiếp giáp mà là một khu vực liên kết chặt chẽ, trong đó ASEAN đóng vai trò trung tâm và chiến lược. Thứ hai, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là một khu vực đối thoại và hợp tác thay vì cạnh tranh. Thứ ba, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là một khu vực vì phát triển và thịnh vượng chung. Thứ tư, tầm quan trọng của lĩnh vực hàng hải và triển vọng trong cấu trúc khu vực đang phát triển. [4]
AOIP đã đánh dấu lần đầu tiên các nước ASEAN đưa ra quan điểm chính thức và công khai về khái niệm Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương [5], vốn là vấn đề gây tranh cãi tại các cuộc họp nội bộ của khối trong năm 2018. Một số quan điểm cho rằng động thái tiếp nhận khái niệm “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” của ASEAN có thể được hiểu là sự tiếp nhận của khối đối với FOIP của Mỹ và sẽ gây ra vấn đề kép cho ASEAN trong mối quan hệ với Mỹ và Trung Quốc. [6]
Việc AOIP hướng sự chú ý từ cạnh tranh chiến lược sang hợp tác kinh tế có ý nghĩa như một bước tiếp nối chính sách lâu dài của ASEAN về xây dựng “một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đối thoại và hợp tác thay vì đối đầu”. [7] Mặt khác, trước bối cảnh xuất hiện sự cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, AOIP nhấn mạnh vai trò tự chủ chiến lược và trung tâm của khối trong việc bảo đảm hòa bình, an ninh và ổn định ở Đông Nam Á. [8] Đây có thể coi là nỗ lực của ASEAN trong việc tự đặt ra luật lệ trong trò chơi cạnh tranh lợi ích trong khu vực. [9] Tính chủ động này khẳng định lập trường của ASEAN không đứng về bất kỳ cường quốc nào trong việc tranh giành ảnh hưởng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. [10] Ngoài ra, AOIP cũng góp phần định hướng cách thức ASEAN ứng xử với các chiến lược, sáng kiến hợp tác của các nước lớn trong khu vực. [11] Đồng thời, tầm nhìn cũng là tiền đề nhằm giải quyết các thách thức mới trong khu vực và tạo động lực cho sự hợp tác lớn hơn ngoài phạm vi Đông Nam Á. [12]
Thông qua bài viết này, Galileo Society hy vọng các bạn đã có thêm những kiến thức cơ bản và hữu ích về Tầm nhìn của ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP). Hãy theo dõi Fanpage Galileo Society để đón chờ các chuyên mục thú vị tiếp theo và không bỏ lỡ những thông tin mới nhất nhé!
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Duy Hoàng, “Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Tầm nhìn và thực tiễn”, Tạp chí Cộng sản, ngày 15/12/2020. Truy cập ngày 14/12/2021
https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/the-gioi-van-de-su-kien/-/2018/820763/chien-luoc-an-do-duong---thai-binh-duong--tam-nhin-va-thuc-tien.aspx
[2],[6],[7] Hoàng Thị Hà, Trần Quang, “Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Bình mới rượu cũ?”, Nghiên cứu quốc tế, ngày 20/07/2019. Truy cập ngày 13/12/2021
https://nghiencuuquocte.org/2019/07/20/quan-diem-cua-asean-ve-an-do-duong-thai-binh-duong/
[3] RSIS, “ASEAN and the Indo-Pacific”, Multilateral Matters, 11/2019. Truy cập ngày 13/12/2021
https://www.think-asia.org/bitstream/handle/11540/11370/Multilateral-Matters-Oct-2019-V2_compressed.pdf?sequence=1
[4] “ASEAN Outlook on the Indo-Pacific”, ASEAN, ngày 22/06/2019. Truy cập ngày 13/12/2021
[5] Parameswaran, Prashanth, “Assessing ASEAN’s New Indo-Pacific Outlook”, The Diplomat, 24/07/2019. Truy cập ngày 13/12/2021.
https://thediplomat.com/2019/06/assessing-aseans-new-indo-pacific-outlook/?fbclid=IwY2xjawTNZsVleHRuA2FlbQIxMABicmlkETF2UGRYRlVSSzhWZkR6NGhHAR6umGGI0GRAxucyS6URofjsLAvMTvAlJYc1N7gsnQG3LiC92Q68qHbmqQ0dow_aem_jjKfBvySxanvNFgX97K3MA
[8],[10],[12] Hà Linh, “Tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương' của ASEAN: Thông điệp cho các cường quốc”, Thế giới và Việt Nam, 17/09/2021. Truy cập ngày 13/12/2021
https://baoquocte.vn/tam-nhin-an-do-duong-thai-binh-duong-cua-asean-thong-diep-cho-cac-cuong-quoc-101283.html
[9] Bhatt, Pooja, “ASEAN’s Outlook for the Indo-Pacific: An Attempt to Set Rules of the Game”, South Asian Voices, 31/07/2019. Truy cập ngày 13/12/2021.
https://southasianvoices.org/aseans-outlook-for-the-indo-pacific-an-attempt-to-set-rules-of-the-game/
[11] Hà Dung, “ASEAN thông qua tài liệu Quan điểm về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”, Báo Pháp Luật, 24/06/2021. Truy cập ngày 13/12/2021.
https://baophapluat.vn/asean-thong-qua-tai-lieu-quan-diem-ve-an-do-duong-thai-binh-duong-post310304.html
