Mặc dù mới chỉ được triển khai trong khoảng thời gian tương đối ngắn, Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc đã được giới chuyên môn đánh giá rằng đã, đang và sẽ mang lại những tác động đáng kể tới tình hình kinh tế, chính trị trong khu vực và trên toàn thế giới. Vậy BRI được hiểu như thế nào và mục đích của Trung Quốc khi đưa ra đại chiến lược đầy tham vọng này là gì? Galileo Society sẽ giúp các bạn giải đáp trong bài viết dưới đây!
Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (The Belt and Road Initiative - BRI) là chiến lược kinh tế và hợp tác quốc tế của Trung Quốc, được Tổng bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình giới thiệu tại Kazakhstan vào tháng 10/2013. BRI còn được biết đến dưới rất nhiều tên gọi: “Một vành đai, một con đường”, “Vành đai kinh tế con đường tơ lụa và con đường tơ lụa trên biển thế kỉ 21”, hoặc “Con đường tơ lụa mới”. [1]
Thông qua sáng kiến này, Trung Quốc sẽ tập trung cho chương trình đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng lên đến gần 1 nghìn tỷ USD, bao gồm các hạng mục như: cảng biển, đường sắt, đường bộ, sân bay, cũng như các nhà máy điện và mạng viễn thông dọc theo tuyến đường. [2] Cụ thể, “Vành đai kinh tế” trên đất liền xuất phát từ Tây An (Trung Quốc), gồm 3 tuyến đường và 3 điểm đến: Baltic (châu Âu), Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương. Trong khi đó, “Con đường tơ lụa trên biển” xuất phát từ Phúc Châu (Trung Quốc) xuyên qua biển Đông và có 2 điểm đến, châu Âu và Nam Thái Bình Dương. [3].
Mục tiêu chiến lược lâu dài của BRI là tạo ra vòng tuần hoàn giúp kinh tế Trung Quốc tiếp tục đà tăng trưởng cao và bền vững, vươn lên tầm cao mới, kì vọng vượt qua nền kinh tế Mỹ. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn muốn thông qua BRI để lôi kéo các nước được hưởng lợi từ sáng kiến, chia rẽ các đối thủ và kiểm soát các khu vực quan trọng về địa chính trị, giàu tài nguyên, để từ đó vươn lên dẫn đầu các lĩnh vực của thế giới. Về mặt ngoại giao, BRI đánh dấu sự chuyển mình của Trung Quốc: trỗi dậy, dẫn dắt, tạo ảnh hưởng, kiểm soát thế giới thế kỷ 21.[4]
BRI được đánh giá sẽ đem đến nhiều tác động tích cực cho nền kinh tế toàn cầu. Đến nay, BRI đã thu hút 138 quốc gia tham gia, chiếm 40% GDP toàn cầu và 63% dân số thế giới. [5]. Khoảng ⅔ nguồn ngân sách của sáng kiến này được dùng để đầu tư vào vận tải và điện năng. Tổng số tiền tài trợ của BRI là 50-100 tỷ đô la mỗi năm [6].
Tuy nhiên, các khoản vay từ Trung Quốc đang khiến nhiều quốc gia gánh chịu những khoản nợ khổng lồ, đặc biệt tại châu Phi và Nam Á. Giới chuyên gia cảnh báo về “ngoại giao bẫy nợ” đội lốt sáng kiến “Vành đai và Con đường”, và rằng Trung Quốc đang sử dụng công cụ kinh tế để thúc đẩy lợi ích địa chính trị chiến lược [7]. Một số lo ngại cũng được dấy lên về tính minh bạch, tham nhũng và các tính toán địa chính trị của Trung Quốc đối với đại dự án này.
Thông qua bài viết trên, Galileo Society hy vọng các bạn đã có cái nhìn tổng quan về sáng kiến “Vành đai và Con đường” - một trong những công cụ góp phần mở rộng sức ảnh hưởng của Trung Quốc trên bàn cờ chính trị thế giới. Trong thời gian sắp tới, CLB sẽ còn mang đến nhiều thông tin, bài viết bổ ích, thú vị hơn nữa. Vì vậy đừng quên thường xuyên theo dõi fanpage Galileo Society để không bỏ lỡ những cập nhật mới nhất nhé!
Tài liệu tham khảo:
[1] “Belt and Road Initiative Quick Info”, Green Belt and Road Initiative Center, truy cập ngày 11/4/2021. https://green-bri.org/belt-and-road-initiative-quick.../...
[2] “Vành đai và Con đường dưới góc nhìn địa chiến lược”, Nghiên cứu Quốc tế, truy cập ngày 11/4/2021. http://nghiencuuquocte.org/.../vanh-dai-va-con-duong.../
[3] “Neue Seidenstraße - Belt and Road Initiative”, Der Politik-Almanach, truy cập ngày 11/4/2021.
https://crp-infotec.de/.../einstieg-was-koennen-sie-auf.../
[4] Trịnh Văn Định, "Cấu trúc, cốt lõi, mối quan hệ và mục tiêu của sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc”, Lý luận chính trị, 26/10/2020, truy cập ngày 11/4/2021. http://lyluanchinhtri.vn/.../3285-cau-truc-cot-loi-moi...
[5] “Countries in China’s Belt and Road Initiative: Who’s In And Who’s Out”, Council on Foreign Relations, truy cập ngày 11/4/2021.
https://www.cfr.org/.../countries-chinas-belt-and-road...
[6] “Seven years into China’s Belt and Road”, Brookings, truy cập ngày 11/4/2021.
https://www.brookings.edu/.../seven-years-into-chinas.../
[7] “Ngoại giao bẫy nợ' của Trung Quốc tại châu Phi và Nam Á”, Zing News, truy cập ngày 11/4/2021.
https://zingnews.vn/ngoai-giao-bay-no-cua-trung-quoc-tai...
