NHÓM G20

Trong bối cảnh hệ thống kinh tế - tài chính toàn cầu đang dần hồi phục dù vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, sức ảnh hưởng của các diễn đàn quốc tế ngày càng thể hiện rõ. Tiếp nối các bài đăng về các diễn đàn G7 và G8, trong bài viết lần này, Galileo xin được giới thiệu đến bạn đọc những thông tin cơ bản về nhóm G20.

G20 (Group of Twenty) là diễn đàn của 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới; bao gồm các thành viên: G7 (Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Nhật, Canada, Italia), BRIC (Braxin, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ), các nền kinh tế mới nổi có quy mô lớn (Australia, Agentina, Mexico, Hàn Quốc, Indonesia, Nam Phi, Ả rập Xê-út, Thổ Nhĩ Kỳ) và EU. Quy mô của G20 chiếm 60% dân số thế giới, 80% GDP toàn cầu và 75% thương mại quốc tế.[1] Được thành lập vào năm 1999 sau cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ Châu Á 1997 - 1998, G20 ra đời với mục đích trở thành diễn đàn thảo luận những vấn đề kinh tế - tài chính quốc tế quan trọng cũng như định hướng các chính sách giúp nền kinh tế toàn cầu phát triển ổn định và bền vững.

Về mặt tổ chức, G20 không có trụ sở chính, ban thư ký hay nhân viên thường trực. Để đảm bảo tính liên tục cho các hoạt động của nhóm, G20 có cơ cấu quản lý theo hình thức "Troika" gồm 3 thành viên, đó là nước giữ cương vị chủ tịch đương nhiệm, chủ tịch của năm trước và chủ tịch của năm tiếp theo. Trong năm 2021, ba vị trí này lần lượt thuộc về Italia, Ả Rập Xê Út và Indonesia.[1] Chủ tịch đương nhiệm lập ra ban thư ký lâm thời trong suốt nhiệm kỳ của mình để phối hợp công việc và tổ chức các cuộc họp của nhóm. Các quyết định của G20 được đưa ra bởi sự đồng thuận và việc thực hiện chương trình nghị sự của nhóm phụ thuộc vào ý chí chính trị của từng quốc gia.[3]

Các hoạt động chính thức của nhóm G20 bao gồm các hội nghị thường niên cấp bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương và hội nghị thượng đỉnh của các nguyên thủ quốc gia.[4] Bên cạnh lĩnh vực về tài chính - kinh tế, một số vấn đề quốc tế khác thu hút sự quan tâm của các thành viên cũng được đưa ra thảo luận như vấn đề về chương trình hạt nhân của Iran, nội chiến Syria, vấn đề về an ninh năng lượng và biến đổi khí hậu,...Vào ngày 29/7 vừa qua, G20 đã  tổ chức hội thảo đầu tiên về tương lai của AI và robot trong các lĩnh vực công nghiệp và lao động.[5] Thông qua sự thảo luận cởi mở trong các hội nghị, G20 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc ổn định nền kinh tế toàn cầu như  tăng cường tính minh bạch của chính sách tài chính, trợ giúp các nước đang phát triển, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố,... và đặc biệt là phối hợp đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới năm 2007 - 2008.[6]

Điểm nổi bật của G20 khác với các diễn đàn G7 hay G8 trước đó là sự tham gia của các nền kinh tế mới nổi. Hội nghị thượng đỉnh G20 diễn ra tại Pittsburgh (Mỹ) năm 2009, vai trò và tiếng nói của các nền kinh tế đang phát triển trong hệ thống tài chính quốc tế được nâng lên rõ rệt, khi G20 cam kết cải cách cơ chế bỏ phiếu trong Ngân hàng thế giới một cách bình đẳng, phản ánh đúng tỷ trọng kinh tế của các nước; tăng ít nhất 3% quyền bỏ phiếu cho các nước đang phát triển.[7] G20 phản ánh mối quan tâm chung của các nước phát triển và đang phát triển và ngày càng khẳng định là cơ chế nòng cốt giải quyết các vấn đề kinh tế toàn cầu.

Bên cạnh các thành viên trong nhóm và đại diện của các cơ quan trong hệ thống Brentwood, một số quốc gia khác cũng tham dự hội nghị thượng đỉnh theo lời mời của nước chủ nhà. Thông thường, chủ tịch luân phiên của ASEAN, đại diện của Liên minh châu Phi và NEPAD (Đối tác mới vì sự phát triển của Châu Phi) sẽ xuất hiện tại hội nghị thượng đỉnh G20.[8] Việt Nam đã được mời tham dự vào các năm 2010, 2017, 2019 và 2020. Chúng ta đã tích cực tham dự, đóng góp có trách nhiệm và khẳng định sẵn sàng hợp tác với các nước G20.[9]

Dù được đánh giá là diễn đàn đại diện cho sự cân bằng quyền lực quốc tế hiện tại và đạt nhiều hiệu quả hơn so với G7 hay G8, vẫn có một số ý kiến hoài nghi về tính thiết thực của G20 trong bối cảnh các cường quốc ngày càng thể hiện sự chia rẽ về lợi ích cũng như xu hướng “G-Zero” mới khi các nước lựa chọn hướng đi một mình hoặc thành lập liên minh đặc biệt để theo đuổi nhu cầu và mối quan tâm riêng.[10]