NHÓM BRICS

Trong những tuần vừa qua, Galileo Society đã đem những bài viết về thông tin cơ bản của các nhóm G7, G8 và G20. Để tiếp nối trong chuyên mục “Từ điển Galileo”, các bạn hãy cùng chúng mình tìm hiểu về BRICS - Nhóm các nền kinh tế mới nổi với mục tiêu trở thành khối hợp tác có tiếng nói quyết định đối với các vấn đề toàn cầu nhé!

Vào năm 2001, khái niệm “BRIC” lần đầu được đưa ra bởi chuyên gia kinh tế Jim O’Neill bao gồm 4 nền kinh tế trên đà phát triển: Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc. Ông cho rằng nền kinh tế các quốc gia thuộc nhóm BRIC trong tương lai sẽ phát triển nhanh, lớn mạnh hơn cả G7 và có khả năng thống trị nền kinh tế thế giới vào năm 2040.[1] Cho tới năm 2010, khi Nam Phi gia nhập thì tên gọi BRIC mới chính thức được đổi thành BRICS với 5 nước thành viên là Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.

Với đặc điểm chung là dân số đông (khoảng 43% dân số thế giới), diện tích rộng (khoảng 26% diện tích lãnh thổ toàn cầu) và tốc độ tăng trưởng kinh tế cao (khoảng 30% GDP toàn cầu), BRICS ngày càng có tác động mạnh mẽ tới thế giới, bên cạnh những thể chế như G7 hay G20.[2] Trong suốt thập kỷ đầu tiên, BRICS đã phát triển hợp tác trong nhiều lĩnh vực khác nhau như khoa học công nghệ, thương mại, năng lượng, y tế, giáo dục và đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia. Hiện nay, công cuộc hợp tác đã lên tới hơn 30 lĩnh vực và mang đến nhiều lợi ích cho người dân của 5 quốc gia thành viên.[3]

Kể từ năm 2009, Hội nghị thượng đỉnh BRICS trở thành hoạt động thường niên và được các thành viên lần lượt đăng cai, luân phiên tổ chức. Trong đó, tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ VI diễn ra tại thành phố Fortaleza của Brazil (2014), việc BRICS chính thức ký kết thỏa thuận thành lập Ngân hàng Phát triển mới (NDB) và Quỹ dự trữ ngoại tệ với tổng trị giá 200 tỷ USD được coi như bước tiến mới trong quá trình khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế thế giới.[4] Mô hình ngân hàng này được cho là nhằm đối trọng với các định chế tài chính mà phương Tây chế ngự trong nhiều thập kỷ qua. [5]

Bên cạnh các thành tựu đạt được thì BRICS cũng phải đối mặt với không ít những thách thức. Trước hết là việc các thành viên thường chỉ hoạt động tích cực trên các diễn đàn kinh tế, dẫn đến sự chênh lệch trong mức độ quan tâm về các vấn đề toàn cầu như khủng bố hay biến đổi khí hậu.[6] Ngoài ra, nội khối BRICS còn tồn tại nhiều bất cập như tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và Ấn Độ, trình độ phát triển kinh tế cùng khoảng cách thu nhập giữa các quốc gia thành viên chênh lệch khá lớn,…[7] Tuy nhiên, có thể nói, các thách thức đặt ra cũng chính là cơ hội để BRICS nhìn lại, tìm kiếm giải pháp để tiến hành hoạch định các chính sách phát triển trong tương lai.

Hiện nay, trong cuộc chiến chống COVID-19 hoành hành, khối BRICS không ngừng nỗ lực đưa ra các biện pháp hỗ trợ để đẩy lùi dịch bệnh trên toàn cầu. Kể từ khi dịch bệnh bùng phát, NDB đã cung cấp tới 10 tỷ USD cho các dự án hỗ trợ và phục hồi kinh tế thông qua chương trình ứng phó khẩn cấp COVID-19 của khối.[8] Tại Hội nghị Ngoại trưởng các quốc gia BRICS 2021, các thành viên bày tỏ ủng hộ việc miễn trừ tạm thời trên toàn cầu đối với bảo hộ bằng sáng chế cho vaccine COVID-19 và khẳng định sự cấp bách của việc phân phối vaccine, nhất là tại những nước đang phát triển.[9]