[NGOẠI GIAO - CHUYỆN CHƯA KỂ _ 211215]

Chắc hẳn đối với những độc giả thường xuyên theo dõi chuyên mục “Ngoại giao - Chuyện chưa kể” của Galileo sẽ rất quen thuộc với các bài viết về ngoại giao gấu trúc hay ngoại giao bóng bàn. Để làm phong phú thêm bộ sưu tập những hình thức ngoại giao độc đáo, Galileo Society xin được giới thiệu bài viết về ngoại giao hoa anh đào của Nhật Bản. Nếu tò mò về “mỹ nhân” ngoại giao của xứ Phù Tang, hãy cùng chúng mình theo dõi toàn bộ bài viết dưới đây nhé!

Ngoại giao hoa anh đào được biết đến như một hình thức tặng quà ngoại giao của Nhật Bản, vốn ra đời từ nhiều thập kỷ về trước, nhằm thể hiện thiện chí ngoại giao và tình hữu nghị với các quốc gia khác trên thế giới. Trên thực tế, quá trình hoa anh đào được “chọn mặt điểm tên” để trở thành cầu nối ngoại giao giữa Tokyo và cộng đồng quốc tế cũng ẩn chứa nhiều điều thú vị. 

Ngược dòng lịch sử, trong chuyến thăm đến Nhật Bản vào năm 1885, một người phụ nữ Mỹ tên là Eliza Scidmore đã bị ấn tượng với vẻ đẹp của loài hoa này. Sau khi trở về nước, bà nảy sinh ý tưởng sẽ trồng hoa anh đào dọc sông Potomac để làm đẹp cảnh sắc nơi đây. Tuy nhiên, ý tưởng của bà chưa được chính quyền đương thời quan tâm. Cho đến năm 1909, bà Scidmore đã đề xuất ý tưởng về dự án của mình với Đệ nhất phu nhân Helen Herron Taft. Vốn cũng là một người mê mẩn với vẻ đẹp của hoa anh đào, phu nhân Taft đã đồng ý cùng Eliza Scidmore triển khai dự án này. Biết được điều đó, lãnh sự quán Nhật Bản tại Mỹ đã ngỏ lời sẽ tặng phu nhân Taft hơn 2000 cây. Tuy nhiên, những cây hoa anh đào này sau đó đã bị nhiễm bệnh và chết [1].

Để xoa dịu nỗi thất vọng của Đệ nhất phu nhân, thị trưởng Tokyo Yukio Ozaki một lần nữa đã đưa ra đề nghị về việc vận chuyển những cây hoa đào của Nhật Bản đến Mỹ. Năm 1912, Mỹ đã tiếp nhận khoảng 6000 cây hoa anh đào do Nhật Bản trao tặng, và cho trồng tại Hồ Tidal Basin, Công viên Potomac và trong khuôn viên Nhà Trắng [2]. Vào năm 1915, chính phủ Mỹ đã đáp lại món quà ngoại giao của Nhật Bản bằng cách gửi tặng Tokyo hạt giống của cây sơn thù du, được cho là một trong những biểu tượng của nước Mỹ. Có thể nói, hoa anh đào đã trở thành một biểu tượng của tình hữu nghị Nhật - Mỹ và ngoại giao hoa anh đào cũng phát huy hiệu quả vai trò trong chính sách đối ngoại của Nhật Bản lúc bấy giờ [3]. 

Khi Nhật Bản và Trung Quốc bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào mùa thu năm 1972, Thủ tướng Nhật Bản lúc đó là Tanaka Kakuei đã gửi tặng Trung Quốc 1.000 cây hoa anh đào. Trong đó có 180 cây được trồng tại vườn Ngọc Uyển Đàm, với dòng chữ khắc ghi: “Tại đây có trồng cây hoa anh đào, tượng trưng cho tình hữu nghị giữa Nhật Bản và Trung Quốc”. Đáp lại món quà của Thủ tướng Kakuei, người đồng cấp bên phía Trung Quốc Chu Ân Lai cũng đã gửi tặng Nhật Bản 2 con gấu trúc [4].

Hành trình lan tỏa của hoa anh đào không chỉ dừng chân tại Mỹ và Trung Quốc mà còn được chính phủ Nhật Bản sử dụng trong quan hệ với nhiều quốc gia khác như Canada, Việt Nam, Brazil hay Hà Lan. Vào năm 2019, Nhật Bản đã triển khai dự án “Sakura Cherry Tree Project”, tiến hành trồng khoảng 6500 cây hoa anh đào tại hơn 500 công viên, trường học tại Vương quốc Anh [5]. Cây hoa anh đào đã trở thành biểu tượng cho tình hữu nghị giữa hai quốc gia, đánh dấu cột mốc 150 năm quan hệ Nhật Bản - Vương quốc Anh [6].

Có thể thấy rằng, Nhật Bản chủ trương sử dụng hoa anh đào, một loài hoa tượng trưng cho vẻ đẹp thanh bình, làm món quà thiện chí, cầu nối phát triển mối quan hệ hữu nghị, hợp tác với các quốc gia trên thế giới. Đồng thời, các nhà ngoại giao cũng mong muốn rằng loài hoa này khi được trồng ở nước ngoài sẽ đem lại cảm giác thân thuộc cho những người con xa xứ luôn nhớ về quê hương và lan tỏa rộng rãi hơn một nét đẹp văn hoá đặc trưng của đất nước tới bạn bè quốc tế. Có lẽ, đó là những lý do chính mà nhiều quan điểm cho rằng, hoa anh đào luôn nhận được sự ưu ái trong quá trình triển khai chính sách ngoại giao văn hóa của xứ Phù Tang.

Qua thời gian, hoa anh đào đã giúp chính phủ Nhật Bản đạt được nhiều mục tiêu quan trọng trong chính sách đối ngoại, đặc biệt về ngoại giao văn hóa. Bắt đầu với nỗ lực từ một cá nhân riêng lẻ, nhưng sáng kiến lan tỏa hoa anh đào lại thu về được những thành công ngoài mong đợi. Thông qua bài viết này, Galileo Society hy vọng đã đem lại một góc nhìn thú vị về hoa anh đào cũng như nền ngoại giao của Nhật Bản. Hãy theo dõi Galileo thường xuyên để không bỏ lỡ những bài viết bổ ích sẽ được đăng tải trong thời gian sắp tới nhé!

Tài liệu tham khảo

[1]. Kumi Yokoe, “Diplomacy flowers with cherry blossoms”, The Christian Science Monitor, ngày 27/04/2012. Truy cập ngày 11/12/2021.

https://www.csmonitor.com/Editorials/Opinion/2012/0427/Diplomacy-flowers-with-cherry-blossoms

[2] Trần Mẫn Linh, “27/03/1912: Nhật Bản tặng 3.020 cây hoa anh đào cho Mỹ”, Nghiên cứu Quốc tế, ngày 27/03/2020. Truy cập ngày 11/12/2021.

https://nghiencuuquocte.org/2020/03/27/nhat-ban-tang-3-020-cay-anh-dao-cho-my/

[3] “The Cherry Blossoms Blooming Friendship Between Japan and UK”, Japan Gov. Truy cập ngày 11/12/2021.

https://www.japan.go.jp/_src/217872/spring15_18-19.pdf

[4]. Thu Hiền, “Trung Quốc - Nhật Bản: ngoại giao Hoa Anh Đào và chuyến thăm lỡ hẹn mùa hoa nở”, Báo Thế giới và Việt Nam, ngày 06/04/2020. Truy cập ngày 11/12/2021.

https://baoquocte.vn/trung-quoc-nhat-ban-ngoai-giao-hoa-anh-dao-va-chuyen-tham-lo-hen-mua-hoa-no-113075.html

[5] “Sakura Cherry Tree Project, a new season of UK-Japan cooperation and friendship”, Japan Local Government Centre. Truy cập ngày 11/12/2021.

https://en.jlgc.org.uk/news_letter/sakura-cherry-tree-project-a-new-season-of-uk-japan-cooperation-and-friendship/

[6] “What is the Sakura Cherry Tree Project ?”, Sakura Cherry Tree Project. Truy cập ngày 11/12/2021.

https://japanuksakura.org/mission/history/