[NGOẠI GIAO - CHUYỆN CHƯA KỂ _ 211228]

Trong chuyên mục “Ngoại giao - Chuyện chưa kể” lần trước, chúng ta đã bắt gặp hình ảnh cây thông giữa dịp lễ Giáng sinh, đại diện cho tình hữu nghị giữa Vương quốc Anh và Na Uy. Mới lạ, độc đáo là vậy, song cây thông lại không phải là cành “ô liu” duy nhất trở thành một món quà mang thông điệp hữu nghị trong những câu chuyện về ngoại giao trên thế giới. Hôm nay, Galileo Society sẽ đưa bạn đến với điện Elysee, Paris, để cùng tìm hiểu thêm về món quà đặc biệt mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã dày công chuẩn bị cho chuyến công du cấp quốc gia tới Mỹ vào năm 2018.

Chuyến thăm của tổng thống Pháp Emmanuel Macron diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ và Pháp đang đang đứng trước nhiều vấn đề xoay quanh thỏa thuận hạt nhân Iran; việc áp thuế nhôm và thép, chống biến đổi khí hậu và triển vọng giải quyết cuộc xung đột tại Syria.[1]. Vì vậy, chuyến công du tới Mỹ vào ngày 23/4/2018 của Tổng thống Emmanuel Macron có ý nghĩa đặc biệt nhằm góp phần giải quyết các vấn đề đang hiện hữu, đồng thời thúc đẩy mối quan hệ giữa hai nước đồng minh.[2]

Đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến công du này, Tổng thống Pháp Macron đã đích thân lên ý tưởng cho món quà hữu nghị dành cho Washington. Đó là một nhành sồi non được lấy giống từ một cây sồi bách niên tại Belleau, một cánh rừng nằm ở phía Bắc nước Pháp. Tại khu rừng này, vào tháng 6/1918, Mỹ và Pháp đã cùng nhau thiết lập mối quan hệ đồng minh trên chiến trường của Thế Chiến thứ Nhất nhằm chặn đứng âm mưu bành trướng của quân đội Đức lúc bấy giờ. Xuyên suốt những ngày đêm chìm trong máu lửa, hơn 10.000 lính thủy quân lục chiến Mỹ đã ngã xuống, đánh dấu sự hy sinh cao cả của Mỹ cho hòa bình và thịnh vượng nước Pháp [3].

Để chuẩn bị cho món quà đặc biệt này, Điện Elysee đã cẩn thận đệ trình trước về ý tưởng cây sồi cho bộ phận lễ tân Nhà Trắng. Sau khi ý tưởng được thông qua, nhành sồi còn phải trải qua một số những khâu kiểm duyệt về vệ sinh tại Pháp nhằm đảm bảo không có một nguồn sâu bệnh nào còn sót lại, tuân thủ nghiêm ngặt quy định để thông qua kiểm tra hải quan của Mỹ [4]. Đáp lại tấm lòng chân thành của vị nguyên thủ nước Pháp, ông Donald Trump đã đồng ý cùng người đồng cấp vun trồng nhành sồi bằng chiếc xẻng vàng cao quý trong mảnh vườn bên Nhà Trắng, đồng thời để lại lời hứa sẽ cẩn thận chăm sóc cho biểu tượng đẹp về tình hữu nghị này [5].

Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau chuyến thăm của Tổng thống Emmanuel Macron, các phóng viên ghi lại hình ảnh mảnh đất, nơi cây sồi được trồng trước đó đã hoàn toàn trống trải. Lý giải về sự “mất tích bí ẩn” này, các nhà chức trách Mỹ cho biết cây sồi non đã được Bộ Nông nghiệp Mỹ đưa đi “cách ly” tại bang Maryland để phục vụ cho công tác kiểm tra vệ sinh dịch tễ cây trồng. Vào thời điểm đó, cây sồi cũng được xác nhận vẫn đang trong trạng thái khỏe mạnh và sẽ sớm hoàn thành thời gian kiểm dịch theo quy định [6]

Đáng tiếc thay, món quà của Paris dành tặng Washington DC đã chết khi mới hoàn thành được một nửa thời gian kiểm dịch do không thích nghi được với điều kiện sống. Trước những căng thẳng leo thang trong vấn đề thương mại, biến đổi khí hậu và đặc biệt là thỏa thuận hạt nhân Iran, một số luồng ý kiến đã so sánh cái chết của cây sồi với sự “khô héo” tình hữu nghị giữa Pháp - Mỹ.

Về phía Pháp, người đứng đầu cung điện Elysee khẳng định cái chết của cây sồi không thể hiện bất cứ điều gì trong mối quan hệ Pháp – Mỹ khi nói rằng mọi người không nên “tìm biểu tượng ở chỗ không có biểu tượng” và “nó không phải là một bi kịch bởi biểu tượng chính là khi tôi và ngài Trump trồng cái cây đó cùng nhau” [7]. Tổng thống Pháp cũng hứa sẽ gửi tặng người đồng cấp Mỹ một cây sồi khác để tôn vinh sự hi sinh của Thủy quân Mỹ trong Thế chiến I và tình hữu nghị xây dựng dựa trên lý tưởng vì tự do giữa nhân dân hai nước [8].

Có thể nói, món quà đầy ý nghĩa này cùng chuyến thăm đặc biệt của Tổng thống Pháp Macron như đang muốn tái khẳng định mối quan hệ đặc biệt và lâu đời giữa hai quốc gia ở đôi bờ Đại Tây Dương và gợi mở về một tương lai tươi sáng. Ngoài ra, cây sồi không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là lời nhắc nhở về những mục tiêu chung của hai nước, đặc biệt là trong vấn đề hạt nhân và chống biến đổi khí hậu.

Đối với Pháp, quà tặng còn là một công cụ ngoại giao riêng biệt.  “Ngoại giao cây sồi” được đánh giá là một trong những chiến lược ngoại giao “sức mạnh mềm” chưa từng có trong lịch sử, được đề xuất bởi nhà lãnh đạo trẻ nhất của Pháp kể từ thời Napoleon [9]. Nó giống như một chiếc đòn bẩy, giúp nâng tầm vị thế của Paris với Washington. Đồng thời, chính sách ngoại giao chủ động của Tổng thống Macron cũng khẳng định vai trò to lớn của Pháp ở châu Âu, xoá đi hình ảnh một nước Pháp nhạt nhòa, cũ kỹ và thiếu năng động trước các vấn đề toàn cầu [10].

Hi vọng bài viết này đã giúp các bạn có thêm những hiểu biết thú vị về chiến lược “ngoại giao quà tặng” với biểu tượng cây sồi của nước Pháp. Hãy tiếp tục theo dõi Galileo Society để cập nhật những tin tức và sự kiện nổi bật nhất trong thời gian tới nhé!

Tài liệu tham khảo

[1] Duy Tiến, “Chuyến thăm đến Mỹ nhiều tham vọng của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.”, Công an Nhân dân điện tử, 25/4/2018, truy cập 15/12/2021,

https://cand.vn/chuyen-tham-den-my-nhieu-tham-vong-cua-tong-thong-phap-emmanuel-macron-post473259.html

[2] Sơn Ninh, “Thông Điệp ‘Cây Sồi Non.”, Báo Nhân Dân, 23/4/2018, truy cập 15/12/2021,

https://nhandan.vn/thong-diep-cay-soi-non-post322319.html

[3] Gilbert, Andrian, “Battle of Belleau Wood | Summary.”, Encyclopedia Britannica, 11/5/2017, truy cập 15/12/2021, 

https://www.britannica.com/event/Battle-of-Belleau-Wood

[4] “Cây sồi non: Món quà đặc biệt Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tặng người đồng cấp Donald Trump.”, Nhà Đầu Tư, 26/04/2018, truy cập 15/12/2021,

https://nhadautu.vn/cay-soi-non-mon-qua-dac-biet-tong-thong-phap-emmanuel-macron-tang-nguoi-dong-cap-donald-trump-d9151.html

[5] Rochet, Jean-Michel, “Visite d'État d'Emmanuel Macron aux USA : le chêne offert à Donald Trump vient de Belleau.”, actu.fr, 28/4/2018, truy cập 15/12/2021, https://actu.fr/hauts-de-france/belleau_02062/visite-detat-demmanuel-macron-usa-chene-offert-donald-trump-vient-belleau_16555306.html

[6] Tuấn Anh, Bí ẩn số phận cây sồi Tổng thống Pháp trồng ở Nhà Trắng, báo Vietnamnet, 02/05/2018, truy cập 15/12/2021,

https://vietnamnet.vn/bi-an-so-phan-cay-soi-tong-thong-phap-trong-o-nha-trang-446668.html

[7] Rogers, Katie; Breeden, Aurelien; “Oak tree given to Trump by French President has died, Official says”, The New York Times, 11/6/2019, truy cập 15/12/2021,

https://www.nytimes.com/2019/06/11/us/trump-macron-friendship-tree.html

[8] Oak tree diplomacy: Macron to send new sapling to Trump after death of first one, The Guardian, 11/6/2019, truy cập 15/12/2021,

https://www.theguardian.com/world/2019/jun/12/oak-tree-diplomacy-macron-to-send-new-sapling-to-trump-after-death-of-first-one

[9] Thu Phương, “Cây sồi non: Món quà đặc biệt Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tặng người đồng cấp Donald Trump”, Báo Nhà đầu tư, 26/4/2018, truy cập 15/12/2021,

https://nhadautu.vn/cay-soi-non-mon-qua-dac-biet-tong-thong-phap-emmanuel-macron-tang-nguoi-dong-cap-donald-trump-d9151.html

[10] Sơn Ninh, “Thông Điệp ‘Cây Sồi Non.”, Báo Nhân Dân, 23/4/2018, truy cập 15/12/2021,

https://nhandan.vn/thong-diep-cay-soi-non-post322319.html