Cách đây tròn 50 năm – tháng 4/1971 – thế giới đã tận mắt chứng kiến cách một trái bóng nhỏ đã góp phần “phá băng” mối quan hệ Mỹ - Trung, làm thay đổi cục diện chính trị trong “tam giác chiến lược”. Trong bài viết lần này của chuyên mục “Ngoại giao – Những điều chưa kể”, Galileo Society sẽ cung cấp cho các bạn những thông tin thú vị xoay quanh câu chuyện về một trong những công cụ ngoại giao đặc biệt nhất lịch sử - ngoại giao bóng bàn.
Kể từ khi nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa ra đời năm 1949, quan hệ ngoại giao giữa hai nước Mỹ và Trung Quốc đã bị cắt đứt. Trong suốt thập niên 50 và 60, chiến lược chính của Trung Quốc là chống nước Mỹ, chống chủ nghĩa đế quốc. Hai nước không chỉ luôn nằm trong trạng thái chiến tranh lạnh mà còn nằm trong trạng thái "chiến tranh nóng", hoặc "chuẩn bị xảy ra chiến tranh nóng" trong các cuộc chiến tranh Triều Tiên, cuộc chiến tranh Việt Nam và một số khủng hoảng ở eo biển Đài Loan. [1]
Tuy nhiên đến cuối thập niên 60, chính sách đối ngoại của cả Mỹ và Trung Quốc đều có những sự điều chỉnh nhất định để phù hợp với tình hình thế giới và các toan tính chiến lược của từng quốc gia. Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông cùng Thủ tướng Chu Ân Lai đã tiến hành triển khai “ngoại giao bóng bàn” với hi vọng đây sẽ trở thành cầu nối ngoại giao giữa Bắc Kinh và Washington D.C.
Vào ngày 10/4/1971, 15 thành viên đội tuyển bóng bàn Mỹ cùng một vài phóng viên đã đến Bắc Kinh, trở thành đoàn khách từ Mỹ đầu tiên được phép vào Trung Quốc kể từ năm 1949. Trong khoảng thời gian thăm Trung Quốc, các thành viên của đội tuyển Mỹ đã thăm Tử Cấm Thành và Vạn lý Trường thành, tận mắt chứng kiến cuộc sống của người dân, thi đấu giao lưu với các tay vợt Trung Quốc. [2] Đội nam Trung Quốc thắng 5-3 và đội nữ thắng 5-4 trong trận giao hữu giữa hai nước với sự chứng kiến của 18.000 khán giả. [3] Chỉ 4 ngày sau khi đội tuyển Mỹ đáp máy bay đến Bắc Kinh, Tổng thống Mỹ Nixon đã tuyên bố nới lỏng lệnh cấm vận thương mại với Trung Quốc.
Đúng như Chủ tịch Mao Trạch Đông đã từng ví von: “quả bóng nhỏ đã lay chuyển quả bóng lớn”. Ba tháng sau sự kiện trên, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Henry Kissinger đã có một chuyến đi bí mật tới Bắc Kinh, hai nước sau đó tiến hành mở các kênh liên lạc mới. Tháng 2/1972, Nixon là tổng thống Mỹ đầu tiên công du Bắc Kinh, hội kiến Chủ tịch Mao Trạch Đông, Thủ tướng Chu Ân Lai và thực hiện những bước đầu tiên trong tiến trình bình thường hóa quan hệ. [4]
Qua bài viết vừa rồi, Galileo Society hi vọng đã cung cấp cho các bạn những thông tin lý thú xoay quanh câu chuyện về trái bóng bàn trong bối cảnh mối quan hệ Mỹ - Trung lại một lần nữa tồn tại rất nhiều mâu thuẫn nghiêm trọng. Trong thời gian sắp tới, Galileo sẽ liên tục cập nhật những câu chuyện thú vị trong lịch sử ngành ngoại giao tại chuyên mục “Ngoại giao - Những điều chưa kể”. Vì vậy hãy ghé thăm Fanpage Galileo Society thường xuyên để không bỏ lỡ bất kì bài viết nào của chúng mình nhé!
Tài liệu tham khảo:
[1] TS Lê Văn Mỹ, “Những chiến lược và chính sách ngoại giao của Trung Quốc đối với Mỹ”, Viện Nghiên cứu Trung Quốc. Truy cập ngày 14/4/2021.
http://vnics.org.vn/Default.aspx?ctl=Introduce&aID=338
[2] Phạm Bá Thủy, “Trang sử ngoại giao bóng bàn Trung – Mỹ”, Báo Thanh niên, 29/7/2018. Truy cập ngày 13/4/2021.
https://thanhnien.vn/.../trang-su-ngoai-giao-bong-ban...
[3] “Ngoại giao bóng bàn từng diễn ra như thế nào”, VNExpressn, 11/4/2006. Truy cập ngày 13/4/2021.
https://vnexpress.net/ngoai-giao-bong-ban-tung-dien-ra...
[4] “Ping – Pong Diplomatie: Es war einmal vor 50 Jahren”, Kronen Zeitung, 12/4/2021. Truy cập ngày 14/4/2021.
