Được coi là biểu hiện cho tầm nhìn về “một châu Phi hội nhập, thịnh vượng và hòa bình, do chính những công dân của mình lãnh đạo và đại diện cho một lực lượng năng động trên trường quốc tế”, Liên minh châu Phi đang ngày càng có những đóng góp tích cực cho sự ổn định, hòa bình của lục địa này. Để tiếp nối chuỗi bài viết trong chuyên mục từ điển Galileo, hôm nay chúng ta sẽ cùng khám phá về tổ chức này nhé!
Liên minh châu Phi (Tên tiếng Anh: African Union, viết tắt là AU) là một tổ chức liên chính phủ bao gồm 55 quốc gia thuộc lục địa châu Phi. AU được thành lập chính thức vào năm 2002 nhằm tiếp quản từ Tổ chức châu Phi thống nhất (Tên tiếng Anh: Organisation of African Unity, viết tắt là OAU). [1]
Vào tháng 5/1963, 32 nguyên thủ của các quốc gia châu Phi độc lập đã gặp mặt tại Addis Ababa, Ethiopia để ký kết Hiến chương thành lập thể chế lục địa đầu tiên sau độc lập mang tên Tổ chức châu Phi thống nhất. Mục tiêu của tổ chức này là xóa bỏ những tàn tích của chế độ thuộc địa; xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc - apartheid; tạo dựng sự đoàn kết giữa các quốc gia châu Phi vì mục tiêu phát triển kinh tế, chính trị, xã hội và bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia thành viên, thúc đẩy hợp tác quốc tế. [2] Trong khoảng thời gian từ 1963 đến 1990, gần như tất cả các quốc gia châu Phi đều gia nhập OAU.
Vào ngày 09/9/1999, các nguyên thủ của các quốc gia thành viên đã ký kết Tuyên bố Sirte, kêu gọi thành lập Liên minh châu Phi. Vào tháng 7/2002, OAU chính thức chuyển thành AU. Các nhà lãnh đạo châu Phi kỳ vọng, việc thành lập tổ chức mới sẽ huy động được tiềm năng của châu Phi, chuyển từ mục tiêu xóa bỏ chủ nghĩa thuộc địa và chủ nghĩa apartheid của OAU sang hợp tác và tăng cường hội nhập. [3]
Liên minh châu Phi hướng tới việc tạo dựng sự thống nhất và đoàn kết giữa các quốc gia châu Phi; bảo vệ lập trường chung của châu Phi trong khuôn khổ hợp tác quốc tế; thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định trên lục địa cùng các nguyên tắc và thể chế dân chủ; bảo vệ quyền con người. Ngoài ra, Liên minh châu Phi hướng tới các mục tiêu kinh tế, xã hội như nâng cao mức sống của người dân, thúc đẩy phát triển bền vững, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, xóa bỏ những loại bệnh có thể phòng ngừa được…
Về cơ cấu, Hội nghị nguyên thủ quốc gia và chính phủ là cơ quan cao nhất của Liên minh châu Phi, mỗi năm họp một lần nhằm đưa ra những chính sách chung của liên minh. Bên cạnh đó, AU còn bao gồm Ban điều hành Liên minh với sự tham gia của các bộ trưởng đại diện cho từng quốc gia, mỗi năm nhóm họp hai lần thường kỳ. Đây là cơ quan phụ trách đưa ra các quyết định vì lợi ích chung và đảm bảo sự phối hợp hành động giữa các quốc gia thành viên. Ngoài ra, Liên minh châu Phi còn có các cơ quan khác như Uỷ ban các Đại diện thường trực; Hội đồng Kinh tế, Xã hội và Văn hóa; Hội đồng Hòa bình và An ninh, Tòa án, Uỷ ban Kỹ thuật chuyên ngành. [4]
Trong những năm qua, Liên minh châu Phi đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, phối hợp với Liên Hợp Quốc nhằm đảm bảo hòa bình, an ninh tại khu vực. Tuy nhiên, AU cũng như châu Phi vẫn đang phải đối mặt với những thách thức trên toàn lục địa như đói nghèo, xung đột, dịch bệnh… [5]
Kết thúc bài viết, hy vọng các bạn đọc đã có thêm được nhiều kiến thức hữu ích về Liên minh châu Phi. Trong thời gian sắp tới, Galileo Society sẽ còn mang cho các bạn những thông tin hữu ích và thú vị hơn nữa. Vì vậy, đừng quên theo dõi fanpage của Galileo Society để không bỏ lỡ những cập nhật mới nhất nhé.
Tài liệu tham khảo:
[1], [3] “L’UA en bref”, Union Africaine, truy cập ngày 18/05/2021.
[2] Laurence Riehl, Michel Soignet, Marie-Hélène Amiot , Abdou Diouf, Le français des relations européennes et internationales A1/A2, Hachette, 2011.
[4] VT, “Liên minh châu Phi (AU) - African Union (AU)”, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, 10/01/2018. Truy cập ngày 18/05/2021.
https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/.../lien-minh-chau...
[5] Hải Vân, “Việt Nam đánh giá cao hợp tác giữa LHQ và Liên minh châu Phi”, Vietnamplus, 30/09/2020. Truy cập ngày 18/05/2021.
https://www.vietnamplus.vn/viet-nam-danh-gia.../666613.vnp
