Nối tiếp thành công của những bài viết trước, trong tháng 5 này, chuyên mục “Từ điển Galileo" sẽ đem đến cho các độc giả những kiến thức lý thú về một chủ đề luôn nhận được quan tâm sâu sắc trên chính trường thế giới - các tổ chức quốc tế. Hôm nay, hãy cùng Galileo Society khởi động với việc tìm hiểu về Liên Hợp Quốc, tổ chức toàn cầu đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống chính trị quốc tế và là nền tảng không thể thiếu cho một trật tự thế giới dựa trên các nguyên tắc và luật lệ này nhé.
Liên Hợp Quốc (tiếng Anh: United Nations) là một tổ chức liên chính phủ, có nhiệm vụ duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, thực hiện hợp tác quốc tế trong nhiều lĩnh vực, thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia và trở thành trung tâm phối hợp hành động để đạt được những mục tiêu chung. [1] Liên Hợp Quốc hiện là tổ chức liên chính phủ lớn nhất thế giới với 193 quốc gia thành viên, 2 quan sát viên, và có trụ sở được đặt tại New York (Mỹ).
Nền móng cho sự thành lập Liên Hợp Quốc bắt nguồn từ giai đoạn cuối của Chiến tranh Thế giới thứ hai. Tại các hội nghị Tehran (11/1943) và Yalta (2/1945), nguyên thủ 3 cường quốc Liên Xô, Mỹ và Anh đã thống nhất thành lập một tổ chức quốc tế mới với mục đích chính nhằm ngăn chặn các cuộc xung đột quy mô toàn cầu trong tương lai, thay thế cho Hội Quốc Liên hoạt động không hiệu quả trước đó. [2] Không lâu sau, từ 25/4 - 26/6/1945, một hội nghị quốc tế họp tại San Francisco (Mỹ) với sự tham gia của đại biểu 50 nước đã đưa ra dự thảo bản Hiến chương và tuyên bố thành lập Liên Hợp Quốc. Ngày 24/10/1945 đánh dấu sự ra đời chính thức của tổ chức này khi bản Hiến chương được Quốc hội các nước thành viên phê chuẩn.
Liên Hợp Quốc bao gồm 6 cơ quan chính: Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Hội đồng Kinh tế - Xã hội, Hội đồng Quản thác, Tòa án Quốc tế và Ban thư ký. Trong đó, Đại hội đồng là cơ quan đại diện, thảo luận và hoạch định chính sách của Liên Hợp Quốc. Tất cả các quốc gia thành viên đều có đại diện trong Đại hội đồng, khiến đây là cơ quan duy nhất của Liên Hợp Quốc có đại diện toàn cầu. Quan trọng không kém là Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc gồm 15 nước thành viên, được trao trách nhiệm hàng đầu trong việc duy trì hòa bình, an ninh quốc tế và được quyền đưa ra các biện pháp, kể cả các biện pháp cưỡng chế nhằm giải quyết các tranh chấp, chống lại các đe dọa xâm lược, phá hoại hòa bình. [3] Ngoài ra, Liên Hợp Quốc còn có nhiều cơ quan phụ trợ, 20 tổ chức chuyên ngành cùng hàng chục quỹ và chương trình, hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau. [4]
Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 149 của Liên Hợp Quốc vào 20/9/1977. Từ đó đến nay, Việt Nam đã sử dụng hiệu quả nguồn lực hỗ trợ to lớn từ Liên Hợp Quốc và bạn bè quốc tế để xây dựng và phát triển đất nước. Đồng thời, Việt Nam cũng luôn tích cực, chủ động đóng góp cho Liên Hợp Quốc trong nhiều lĩnh vực, hoạt động. Vai trò, vị thế của Việt Nam trong Liên Hợp Quốc ngày càng được nâng cao thông qua việc đề xuất ý tưởng, tham gia thảo luận và thực hiện các nghị quyết, tuyên bố của Liên Hợp Quốc hay tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình. Việt Nam cũng đã hai lần được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đặc biệt là lần thứ hai, nhiệm kỳ 2020 - 2021 với số phiếu kỷ lục gần như tuyệt đối. Tháng 4/2021 vừa qua cũng là lần thứ hai Việt Nam đảm nhiệm vai trò chủ tịch luân phiên của cơ quan này. [5]
Trải qua 76 năm phát triển, Liên Hợp Quốc đã chứng tỏ là một tổ chức đa phương không thể thiếu trong nền chính trị thế giới, có uy tín và quy mô rộng lớn nhất trong việc giải quyết, ngăn ngừa xung đột, gìn giữ nền hòa bình của nhân loại. Với những đóng góp và thành tựu quan trọng đã đạt được trong quá khứ, vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc càng cần được tăng cường trong bối cảnh mới, khi cộng đồng quốc tế phải đối mặt nhiều thách thức mới, nghiêm trọng hơn, nhất là những biểu hiện xa rời chủ nghĩa đa phương và các cơ chế toàn cầu. [6]
Kết thúc bài viết trong chuyên mục “Từ điển Galileo” lần này, CLB hy vọng đã đem đến cho bạn đọc những thông tin hữu ích về Liên Hợp Quốc. Chúng mình sẽ còn nhiều bài viết thú vị trong tương lai, vì vậy hãy theo dõi Fanpage Galileo Society để đón chờ các chuyên mục tiếp theo và không bỏ lỡ những thông tin mới nhất nhé!
Tài liệu tham khảo:
[1] United Nations Charter, Chapter I: Purposes and Principles, Article 1, United Nations, truy cập ngày 4/5/2021.
https://www.un.org/en/about-us/un-charter/chapter-1
[2] Việt Nam và Liên Hợp Quốc, Cổng thông tin Chính phủ, truy cập ngày 4/5/2021.
http://chinhphu.vn/.../NuocCHXHC.../ChiTietVeToChucQuocTe...
[3] Main Bodies, United Nations, truy cập ngày 4/5/2021.
https://www.un.org/en/about-us/main-bodies
[4] UN Systems, United Nations, truy cập ngày 4/5/2021.
https://www.un.org/en/about-us/un-system
[5] Vũ Đăng Minh, “Quan hệ Việt Nam - Liên hợp quốc: Sự trùng hợp, hợp tác hiệu quả và kỳ vọng”, Báo Thế giới & Việt Nam, 23/9/2020, truy cập ngày 4/5/2021.
https://baoquocte.vn/quan-he-viet-nam-lien-hop-quoc-su...
[6] Sơn Ninh, “Vai trò trung tâm trong hợp tác toàn cầu” Nhân Dân Điện tử, 24/10/2020, truy cập 4/5/2021.
https://nhandan.com.vn/.../vai-tro-trung-tam-trong-hop.../
