![[Dấu ấn Ngoại giao _ 28_08_2024] Hình ảnh](https://ssztovxtowhfkxhhzykm.supabase.co/storage/v1/object/public/post-images/uploads/1789570586884-27be075f-8d1c-4bd2-a7e1-70ff2bfc5a09.jpg)
“Mười chín tháng Tám chớ quên là ngày khởi nghĩa - Hạnh phúc sáng tô non sông Việt Nam”. Đã hơn 7 thập kỷ trôi qua nhưng mỗi lần giai điệu của Bài hát Mười chín tháng Tám do nhạc sĩ Xuân Oanh sáng tác vang lên, ta như sống lại trong không khí hào hùng của những ngày mùa thu lịch sử. Nhân dịp kỷ niệm 79 năm Cách mạng tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2024) thành công và ngày thành lập ngành Ngoại giao Việt Nam (28/8/1945 – 28/8/2024), Galileo Society xin được gửi đôi lời tri ân tới những trang sử hào hùng của lịch sử cách mạng Việt Nam và ngành Ngoại giao nước nhà qua câu chuyện về “Ngoại giao Câu Tiễn”.
Cách đây 79 năm, ngày 19/8/1945 đã đánh dấu một mốc son chói lọi trong lịch sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam với thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945. Thắng lợi đã đưa nhân dân ta thoát khỏi xiềng xích nô lệ của Pháp, chấm dứt sự tồn tại của chế độ quân chủ chuyên chế và thành lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.[1] Cách mạng tháng Tám thành công một lần nữa khẳng định vai trò quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh với những chính sách phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc Cách mạng tháng Tám thành công. Tuy nhiên, ngay từ những ngày đầu, nước ta đã phải đương đầu với nhiều khó khăn. Quân ta vừa phải đối đầu với quân Tưởng mượn cớ vào giải giáp quân Nhật để đánh đổ Chính phủ Việt Minh ở miền Bắc, vừa phải chống lại quân Pháp đánh chiếm lại Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ ở miền Nam. Vận nước lúc bấy giờ rơi vào thế “ngàn cân treo sợi tóc” khi hậu quả của các cuộc chiến trước chưa được phục hồi, ngân khố trống rỗng và chính quyền cách mạng còn non trẻ.[2]
Ngày 28/8/1945, cùng với sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Bộ Ngoại giao Việt Nam được thành lập với sự dẫn dắt và chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên cương vị Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên của nước ta.[3] Trong bối cảnh đất nước lúc bấy giờ, Bộ Ngoại giao, dưới sự lãnh đạo của Người đã thực hiện chủ trương “Ngoại giao Câu Tiễn” với quân Tưởng với hàm ý về một đối sách mềm dẻo, là minh chứng rõ nét cho phương châm “giữ vững chiến lược, mềm dẻo chiến thuật”.[4]
“Ngoại giao Câu Tiễn” là thuật ngữ lấy cảm hứng từ câu chuyện của Câu Tiễn, một vị vua của nước Việt thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc cổ đại. Sau khi thất bại trong cuộc chiến với nước Ngô, Câu Tiễn đã chấp nhận làm nô lệ cho vua Ngô, “nằm gai nếm mật”, kiên nhẫn chờ đợi cơ hội phục hưng đất nước.[5][6] Như một Câu Tiễn với khả năng mưu lược và kiên nhẫn, “Ngoại giao Câu Tiễn” là chủ trương ngoại giao chiếc lược, mềm dẻo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với quân Tưởng. Với chủ trương “Ngoại giao Câu Tiễn”, quân ta chấp nhận nhân nhượng cho đến khi quân Tưởng giải giáp quân Nhật và rút về nước để có thể dễ ứng phó với Pháp hơn. Nhưng không vì thế mà ta lùi bước đến mức độ thất thế trước quân Tưởng.[7]
Thời điểm đó, một mặt, ta vẫn coi quân Tưởng là đồng minh, một mặt vẫn đề phòng âm mưu phá hoại của quân Tưởng. Để hòa hoãn với quân Tưởng, ta phải nhân nhượng nhiều điều, trong đó có việc cho Việt Quốc, Việt Cách tham gia chính quyền cách mạng, hay chấp nhận cho quân Tưởng tiêu tiền quan kim mất giá, cung cấp lương thực cho Tàu Tưởng.[8][9] Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng có vài lần sang thăm Tiêu Văn - một trong các chỉ huy của quân Tưởng ở Việt Nam. Thông qua Tiêu Văn, Người nắm được tình hình sĩ quan Tàu Tưởng sang ta. Tuy vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng thể hiện thái độ cứng rắn trước một số yêu cầu phi lý của quân Tưởng. Trong vấn đề lương thực, khi quân Tưởng đòi vơ vét lương thực của ta, đòi ta phải cung phụng gạo, thịt, vải, xăng, Người cũng tỏ ra rất cứng rắn. Người trả lời dứt khoát: “Các ông bảo chúng tôi cung cấp cái gì, chứ cung cấp gạo, xăng, không thể có. [...] Còn dầu, xăng, nước chúng tôi không sản xuất, cho nên càng không có”.[10] Có thể thấy rằng, với sách lược “Ngoại giao Câu Tiễn”, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn giữ vững sự cân bằng giữa nhân nhượng đối thủ và đảm bảo lợi ích dân tộc.[11]
Với chính sách “Câu Tiễn” trong giai đoạn những năm 1945-1946, ta đã thành công trong việc làm phá sản âm mưu “Diệt Cộng cầm Hồ” của quân Tàu Tưởng, buộc Tàu Tưởng phải rời khỏi Việt Nam khi giải giáp xong quân Nhật. Khi đó, ta có thể tập trung lực lượng đối phó với Pháp - đối thủ chính mà nhân dân ta cần tập trung đấu tranh bằng biện pháp quân sự.[12] Chiến lược “Ngoại giao Câu Tiễn” đã cho thấy một trong những đặc điểm lớn trong phong cách ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là “kiên định các vấn đề về chiến lược, các vấn đề nguyên tắc, lợi ích sống còn của dân tộc, song vô cùng mềm dẻo các vấn đề về sách lược”.[13] Điều này cũng phản ánh phương châm “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” trong ngoại giao của Người. Sự linh hoạt, mềm dẻo trong việc ứng phó với quân Tưởng là cái “vạn biến” nhằm phục vụ cho mục tiêu “bất biến” cao cả nhất - mục tiêu cách mạng, giành độc lập, tự do cho dân tộc.[14]
Ngoại giao Việt Nam đã đồng hành với sự nghiệp đấu tranh giải phóng, thống nhất và xây dựng đất nước. Những truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước chính là nguồn cảm hứng và động lực để thôi thúc các thế hệ hôm nay vượt qua mọi khó khăn, tận dụng thời cơ để tiếp tục viết nên những trang sử hào hùng cho nền ngoại giao Việt Nam hiện đại. Tiếp nối lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh và truyền thống vẻ vang của cha ông, nền ngoại giao Việt Nam hiện nay vẫn kiên định với tinh thần giữ vững chiến lược, mềm dẻo chiến thuật. Ngoại giao ta vẫn kiên trì lập trường nguyên tắc về thúc đẩy hòa bình, độc lập dân tộc, chống chiến tranh, tăng cường quan hệ hữu nghị và hợp tác cùng có lợi giữa các quốc gia.[15] Bên cạnh đó, trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp như hiện nay, ta cũng có những chính sách linh hoạt và phù hợp để giữ gìn độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] TS. Nguyễn Văn Minh, “Đảng lãnh đạo và bài học Cách mạng Tháng Tám hiện nay”, Báo điện tử - Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 19/08/2023. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://dangcongsan.vn/tieu-diem/dang-lanh-dao-va-bai-hoc-cach-mang-thang-tam-hien-nay-644513.html
[2] Hà Đăng, “Nhà nước độc lập non trẻ và cái thế sợi tóc treo nổi nghìn cân”, Báo Nhân Dân, ngày 02/09/2020. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://nhandan.vn/nha-nuoc-doc-lap-non-tre-va-cai-the-soi-toc-treo-noi-nghin-can-post615271.html
[3] Mạnh Hùng, “Ngành Ngoại giao đã đạt được những thành tựu quan trọng, đáng tự hào”, Báo điện tử - Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 27/08/2020. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://dangcongsan.vn/thoi-su/nganh-ngoai-giao-da-dat-duoc-nhung-thanh-tuu-quan-trong-dang-tu-hao-562374.html
[4] [7] [8] [11] [13] Hoàng Thư, “Hồ Chí Minh - nhà ngoại giao lỗi lạc”, Báo Pháp luật TP. Hồ Chí Minh, ngày 19/05/2010. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://plo.vn/ho-chi-minh-nha-ngoai-giao-loi-lac-post146853.html
[5] “The Goujian Story in Antiquity”, University of California Press. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://content.ucpress.edu/chapters/11149.ch01.pdf
[6] “Goujian”, The Almost Forgotten, ngày 20/02/2024. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://almostforgotten.squarespace.com/podcast/2022/3/1/episode-82-goujian
[9] [12] Phạm Minh Triều, “Sách lược hòa hoãn, nhân nhượng với kẻ thù trong giai đoạn (1945 - 1946) - Một chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược, quyết định của cách mạng Việt Nam”, Trường Chính trị tỉnh Bình Phước, ngày 30/08/2021. Truy cập ngày 26/08/2024.
[10] “Đường Bác Hồ chúng ta đi”, tháng 09/2007. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/Uploads/2018/6/3/14/duongbacho.pdf
[14] [15] ““Dĩ bất biến, ứng vạn biến” trong phương hướng đối ngoại quốc phòng hiện nay”, Báo Quân đội nhân dân, ngày 01/09/2023. Truy cập ngày 26/08/2024.
https://www.qdnd.vn/chinh-tri/cac-van-de/di-bat-bien-ung-van-bien-trong-phuong-huong-doi-ngoai-quoc-phong-hien-nay-741011
