[Dấu ấn Ngoại giao I 19_7_2023]

“Tôi đã chiến đấu chống lại sự thống trị của người da trắng, và tôi đã chiến đấu chống lại sự thống trị của người da đen. Tôi yêu mến lý tưởng về một xã hội dân chủ và tự do, trong đó mọi người dân sống với nhau hòa thuận, có những cơ hội bình đẳng. Đó là lý tưởng mà tôi hy vọng sẽ sống vì nó và đạt được nó. Nhưng nếu cần, tôi cũng sẵn sàng chết vì lý tưởng đó.” - Nelson Mandela [1]

Nhắc đến vị lãnh đạo tài ba người Nam Phi Nelson Mandela, chúng ta không thể không nhớ tới những dấu ấn sâu sắc của ông trong cuộc đấu tranh chống nạn phân biệt chủng tộc (tiếng Anh: Apartheid) và thúc đẩy hòa bình, hòa giải giữa các chủng tộc ở Nam Phi và trên toàn thế giới. Hãy cùng Galileo Society nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp và các thành tựu của vị chính trị gia này trong bài viết thuộc chuyên mục “Dấu ấn Ngoại giao” dưới đây nhé!

1. CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA NELSON MANDELA

Cố Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela sinh ngày 18/7/1918 ở tỉnh Tơran Svan, miền Đông Nam Phi, là con trai của tộc trưởng Thembu. Trong hồi ký “Long Walk To Freedom” (Tạm dịch: Hành trình dài đến với tự do), cố Tổng thống Nelson Mandela kể lại, sau khi cha ông qua đời vào năm ông 9 tuổi, [2] ông đã được nhận nuôi và từ đó trải qua quãng thời gian được nuôi dưỡng, giáo dục nghiêm khắc.[3] Đó cũng chính là khoảng thời gian ông thường được nghe kể về các câu chuyện anh hùng của nhân dân châu Phi chống lại sự xâm lược của người da trắng tại mảnh đất quê hương. Điều ấy đã góp phần thôi thúc ông đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng người da đen trong suốt những năm tháng đấu tranh và làm việc sau này.[4] Sau khi tốt nghiệp đại học, ông mở văn phòng luật sư đầu tiên của người da đen ở Johannesburg (Nam Phi) nhằm  giúp đỡ luật pháp cho những người dân da đen.

Đến năm 1964, ông bị chính quyền Apartheid kết án tù chung thân và bị giam giữ suốt 27 năm ở nhiều nhà tù khác nhau. Nhờ áp lực từ cộng đồng quốc tế và các cuộc cải tổ chính trị tại Nam Phi, Mandela được trả tự do vào năm 1990.[5] Từ đó về sau, Mandela không ngừng đấu tranh cho công bằng xã hội và dân chủ. Ngoài ra, ông đã lãnh đạo tổ chức Đại hội dân tộc Phi (ANC) trong các cuộc đàm phán với Đảng Quốc gia cầm quyền và nhiều tổ chức chính trị khác của Nam Phi nhằm chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc và thành lập một chính phủ đa chủng tộc.

Vào năm 1994, lúc ông 76 tuổi, Nelson Mandela trở thành tổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi được nhân dân bầu ra.[6] Ông đã dẫn dắt quốc gia trong giai đoạn chuyển giao từ chế độ phân biệt chủng tộc sang một xã hội đa văn hóa và bình đẳng.

2. NHỮNG DI SẢN CỦA NELSON MANDELA TRONG THÚC ĐẨY HÒA BÌNH VÀ HÒA GIẢI TRÊN THẾ GIỚI

2.1. Biểu tượng của tự do và bình đẳng chủng tộc

Cuộc đời và sự nghiệp của Mandela chính là minh chứng rõ nhất cho quan điểm nhất quán và những nỗ lực không ngừng nghỉ của ông nhằm đạt được bình đẳng chủng tộc. Dưới sự lãnh đạo của Nelson Mandela và ANC, nhân dân Nam Phi nói riêng và cộng đồng người da đen nói chung đã lật đổ chế độ Apartheid kéo dài hơn bốn thập kỷ tại lục địa đen. Sau khi nhậm chức Tổng thống, chỉ trong vòng 5 năm đương nhiệm, ông đã giải quyết các tàn dư của chế độ Apartheid, biến Nam Phi trở thành một đất nước của sự bình đẳng, tự do và tôn trọng sự đa dạng.

Trong suốt những năm tháng cống hiến, vị cố Tổng thống cũng được cộng đồng quốc tế biết đến với những quan điểm sâu sắc, tiến bộ về bình đẳng chủng tộc vì sự phát triển chung của xã hội. Trong các bài viết và phát biểu công khai, ông luôn nhấn mạnh sự bình đẳng cho tất cả các chủng tộc, chứ không phải sự bình đẳng “dành riêng” cho chủng tộc nào.[9] Hiến chương Tự do của Nam Phi năm 1995 khẳng định: “Nam Phi thuộc về tất cả những người sống trong biên giới của quốc gia này, bất kể họ là người da đen hay người da trắng.”[10] Đối với Tổng thống Mandela, tất cả những nỗ lực đấu tranh đều nhằm mang lại lợi ích cho mọi người dân, không phân biệt màu da, sắc tộc.

2.2. Biểu tượng của hòa giải và hòa hợp dân tộc

Cố Tổng thống Nam Phi cũng đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hòa giải và hòa hợp dân tộc tại Nam Phi. Sau khi nhậm chức, đối diện với nguy cơ người da đen trả thù thiểu số người da trắng, Tổng thống Nelson Mandela đã hợp tác chặt chẽ với F.W. de Klerk - Tổng thống cuối cùng của chế độ Apartheid để thương lượng về một quá trình chuyển đổi hòa bình, đồng thời dùng uy tín và sự chân thành của mình để thuyết phục nhân dân Nam Phi chấp nhận hòa giải và tha thứ.[11] Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Nelson Mandela, Nam Phi cũng cho ra đời Đạo luật Hòa giải Quốc gia và thành lập Ủy ban Sự thật và Hòa giải (TRC) nhằm giải quyết các vi phạm nhân quyền trong quá khứ, cũng như thúc đẩy hàn gắn và hòa giải giữa các chủng tộc tại Nam Phi.[12]

Đặc biệt, Nelson Mandela cũng trở thành “sứ giả” cho những nỗ lực gắn kết, hòa giải dân tộc và đem lại hòa bình trên trên khắp các đất nước châu Phi. Năm 1998, phát biểu tại Tổ chức châu Phi Thống nhất (OAU), ông nhấn mạnh sự đoàn kết các quốc gia châu Phi: “Chúng ta, với tư cách là các quốc gia châu Phi, sẽ không cho phép mình bị cuốn vào một cuộc chiến tranh giành quyền lực lẫn nhau.”[13] Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục tích cực tham gia các cuộc thương lượng hòa bình ở CHDC Congo, Burundi và nhiều quốc gia khác ở châu Phi.[14] Ông đã tạo nên một hình mẫu cho toàn thế giới trong việc sử dụng các biện pháp hòa bình để giải quyết xung đột.

2.3. Biểu tượng của nỗ lực thúc đẩy bình đẳng và công bằng xã hội

Không dừng lại ở những nỗ lực đấu tranh vì bình đẳng chủng tộc và hòa giải dân tộc, cuộc đời Nelson Mandela là biểu hiện của tầm nhìn lớn lao hơn về thúc đẩy công bằng và bình đẳng xã hội trên toàn thế giới. Ông đã sử dụng tầm ảnh hưởng không biên giới của mình để đưa ra các sáng kiến, đề xuất nhằm giải quyết các vấn đề khác liên quan đến bất bình đẳng và bất công bằng xã hội, trong đó có giảm thiểu đói nghèo, giảm thiểu bất bình đẳng giới và bất bình đẳng trong giáo dục. Đặc biệt, những nỗ lực nhằm đẩy lùi đại dịch HIV/AIDS của ông trong những năm tháng cuối đời đã tạo nên bước ngoặt trong cách nhìn nhận về bệnh “thế kỷ” tại Nam Phi nói riêng và tại lục địa đen nói chung.

Những cống hiến của ông đối với sự phát triển, tiến bộ và bình đẳng đã giúp bảo vệ và cứu sống hàng triệu người tại châu Phi. Ông đã thành lập một số tổ chức, bao gồm Quỹ từ thiện Nelson Mandela và The Elders với cam kết giải quyết các vấn đề toàn cầu, hướng tới hòa bình, bình đẳng, nhân quyền và phát triển bền vững.[15][16]

Với những dấu ấn trong cuộc đời và sự nghiệp của mình, Nelson Mandela đã trở thành biểu tượng của sự kiên cường và niềm hy vọng, của bình đẳng chủng tộc và hòa giải dân tộc, của nỗ lực thúc đẩy hòa bình và công bằng xã hội trên toàn thế giới.

Galileo Society hi vọng rằng, thông qua bài viết này, các bạn có thêm cho mình những thông tin bổ ích về cuộc đời và sự nghiệp cố Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela, cũng như những dấu ấn của ông trong công cuộc đấu tranh chấm dứt phân biệt chủng tộc cũng như thúc đẩy hòa bình trên toàn thế giới. Chi tiết bài viết và tài liệu tham khảo, xin mời các bạn xem dưới phần bình luận!

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Huỳnh Mai, “Những câu nói để đời của huyền thoại Nelson Mandela”, Báo Thanh

niên, ngày 18/7/2015. Truy cập ngày 18/7/2023.

https://thanhnien.vn/nhung-cau-noi-de-doi-cua-huyen-thoai-nelson-mandela-1854865

69.htm#

[2] Khánh Đan, “Nelson Mandela: Cuộc đời và những dấu ấn thời đại”, Báo Tiền

phong, ngày 6/12/2013. Truy cập ngày 16/7/2023.

https://tienphong.vn/nelson-mandela-cuoc-doi-va-nhung-dau-an-thoi-dai-post661461.t

po

[3] [5] “Biography of Nelson Mandela”, Nelson Mandela Foundation. Truy cập ngày

16/7/2023.

https://www.nelsonmandela.org/content/page/biography

[4] [6] “Nelson Mandela”, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 27/4/2018.

Truy cập ngày 16/7/2023.


https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ho-so-su-kien-nhan-chung/phong-trao-cong-san-

cong-nhan-quoc-te/cac-lanh-tu-va-cac-nha-lanh-dao-noi-tieng/nelson-mandela-1918-2


013-3082

[7] “The Nobel Peace Prize 1993”, The Nobel Prize. Truy cập ngày 16/7/2023.

https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1993/summary/

[8] “Nelson Mandela International Day 18 July”, United Nations. Truy cập ngày

16/7/2023.

https://www.un.org/en/events/mandeladay/

[9] Phát biểu của Nelson Mandela trong phiên tòa Rivonia tại Tòa án Tối cao Pretoria,

ngày 20/4/1964. Truy cập ngày 16/7/2023.

https://www.un.org/en/events/mandeladay/court_statement_1964.shtml

[10] Hiến chương Tự do của Nam Phi, ngày 26/6/1955. Truy cập ngày 16/7/2023.

https://projects.kora.matrix.msu.edu/files/210-808-4720/PNUNCAA87opt.pdf

[11] Richard Stengel, “How Nelson Mandela Came to Work with F.W. de Klerk to

End Apartheid”, TIME, ngày 12/11/2021. Truy cập ngày 16/7/2023.

https://time.com/6116963/nelson-mandela-fw-de-klerk/

[12] Thu Hằng, “Nelson Mandela – Biểu tượng của tự do và bình đẳng”, Hà Nội mới,

2/7/2018. Truy cập ngày 16/7/2023.


4


https://hanoimoi.vn/nelson-mandela-bieu-tuong-cua-tu-do-va-binh-dang-567685.html

[13] H.E. Dr. Nkosazana C. Dlamini Zuma, “Mandela: A pan-African hero”, African

Union Memorial for President Nelson Rolihlahla Mandela, ngày 8/12/2013. Truy cập

ngày 18/7/2023.

https://www.nelsonmandela.org/news/entry/mandela-a-pan-african-hero

[14] Lansana Gberie, “Mandela’s struggles for peace and justice in Africa”, United

Nations Africa Renewal. Truy cập ngày 18/7/2023.

https://www.un.org/africarenewal/web-features/mandela-struggles-peace-and-justice-a

frica

[15] “About the Nelson Mandela Foundation”, Nelson Mandela Foundation. Truy cập

ngày 18/7/2023.

https://www.nelsonmandela.org/content/page/about-the-centre-of-memory1

[16] “Who we are”, The Elders. Truy cập ngày 18/7/2023.

https://theelders.org/who-we-are