[Dấu ấn ngoại giao _ 13_12_2025] HÌNH ẢNH


Bắt nguồn từ “Swadeshi” (स्वदेशी) trong tiếng Hindi có nghĩa là “của đất nước mình”, phong trào Swadeshi hay còn gọi là “Chiến dịch sản xuất tại Ấn Độ” ra đời hướng đến nâng cao năng lực tự lực, tự cường kinh tế của người Ấn Độ trong công cuộc đấu tranh với chế độ cai trị của thực dân Anh.[1] Đặc biệt, tư tưởng cốt lõi của phong trào vẫn giữ nguyên tính thời sự trong bối cảnh quan hệ quốc tế diễn biến phức tạp hiện nay. Trong chuyên mục Dấu ấn ngoại giao tháng 12, cùng theo chân Galileo Society tìm hiểu về quá trình hình thành, phát triển và những di sản mà phong trào này để lại nhé. 

1. Bối cảnh ra đời và quá trình phát triển của phong trào Swadeshi

Phong trào Swadeshi bắt đầu khi thực dân Anh đưa ra đạo luật chia cắt tỉnh Bengal (nay thuộc Bangladesh và Ấn Độ) vào năm 1905, làm chia rẽ khối đại đoàn kết và dấy lên sự phẫn uất của người dân Ấn Độ. Không chỉ vậy, những chính sách cai trị tàn bạo của thực dân Anh - từ bóc lột kinh tế, bòn rút tài nguyên thô phục vụ cách mạng công nghiệp đến sưu thuế cao bất chấp nạn đói, dịch bệnh hoành hành - càng khắc sâu thêm những bất mãn trong lòng người dân Ấn Độ. Khi các mâu thuẫn xã hội đã tích tụ đến đỉnh điểm, phong trào Swadeshi bùng nổ như một tất yếu lịch sử, hướng tới giảm bớt sự lệ thuộc kinh tế vào thực dân Anh và nâng cao năng lực tự sản xuất của nhân dân. 

Với tinh thần Swadeshi - “của đất nước mình”, phong trào đã kêu gọi được đông đảo quần chúng nhân dân tẩy chay hàng ngoại nhập, đặc biệt là các sản phẩm nhập khẩu từ Anh. Đồng thời, phong trào cũng thúc đẩy tiêu dùng và sản xuất hàng nội địa, qua đó góp phần phục hồi ngành dệt và các ngành công nghiệp bản địa.[2] 

Không chỉ giới hạn trong các nhà máy, xí nghiệp, phong trào Swadeshi còn tiếp thêm sinh khí cho các ngành thủ công vừa và nhỏ, khuyến khích sử dụng ngôn ngữ bản địa trong giáo dục. Điều này đã tạo nên một cuộc phục hưng văn hóa ở Ấn Độ, nơi nghệ thuật, hội họa và văn chương hòa làm một với ý thức chính trị. Khi nhu cầu tiêu dùng hàng hóa Swadeshi lên cao, nhiều tổ chức xã hội như Hội sinh viên, Hội thanh niên, v.v. cũng tham gia vào sản xuất và phân phối các mặt hàng.[3] Nhờ đó, phong trào đã lan rộng và nhận được sự hưởng ứng của mọi tầng lớp xã hội, kể cả phụ nữ và trẻ em.

2. Dấu ấn Swadeshi: ý nghĩa từ phong trào “tự lực” và những di sản để lại

Phong trào Swadeshi đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong lịch sử Ấn Độ. Trước hết, nó đã chuyển hóa hành vi tiêu dùng thành một biểu hiện của ý thức dân tộc.[4] Việc mua, bán, thậm chí là dệt một tấm sari cũng trở thành một hành động yêu nước. Lần đầu tiên trong lịch sử, hoạt động kinh tế trở thành phương tiện biểu đạt chính trị, khơi dậy niềm tự hào về tay nghề Ấn Độ và hồi sinh các ngành thủ công đang bị đe dọa trước hàng hoá công nghiệp Anh. Những người thợ thủ công, vốn bị chính sách thực dân gạt ra ngoài lề, được đưa trở lại trung tâm của câu chuyện kiến quốc. 

Điều đặc biệt là, không sử dụng vũ trang hay bạo lực, phong trào đã huy động được sự ủng hộ mạnh mẽ từ quần chúng nhân dân, hun đúc nên tinh thần đoàn kết dân tộc. Thành quả ấy đã đặt nền móng cho tư tưởng đấu tranh “bất bạo động” mà sau này được Mahatma Gandhi phát triển thành chiến lược trung tâm trong phong trào giành độc lập của Ấn Độ, chứng minh sức mạnh của con đường phi bạo lực và tầm ảnh hưởng sâu rộng của tinh thần tự lực, tự cường.[5] Chính sự tham gia sâu rộng, vượt qua mọi rào cản về giai cấp, đẳng cấp và giới tính của đông đảo nhân dân đã tạo nên sức mạnh bền bỉ của phong trào Swadeshi. 

Về tầm vóc lịch sử, phương thức hành động và nền tảng tư tưởng mà phong trào Swadeshi đề xướng đã trở thành hình mẫu tiêu biểu cho tinh thần đấu tranh chống thực dân, đồng thời truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều phong trào giải phóng dân tộc trong thế kỷ XX. Tại châu Phi, tư tưởng của Gandhi đã ảnh hưởng đến các phong trào chống phân biệt chủng tộc, tiêu biểu là giai đoạn đấu tranh ôn hòa ban đầu của Đại hội Dân tộc Phi (ANC) ở Nam Phi.[6] Trong khi đó ở Đông Nam Á, nhiều nhà lãnh đạo đã tiếp thu tư tưởng “bất bạo động” của Gandhi và điều chỉnh linh hoạt cho phù hợp với bối cảnh lịch sử - văn hóa bản địa.[7] 

Ngày nay, tinh thần Swadeshi lại một lần nữa được hồi sinh, trở thành nền tảng tư tưởng và giá trị cốt lõi cho phong trào Swadeshi 2.0 thời đại mới. Trong bối cảnh gia tăng căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, thế giới có xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, chiến lược Swadeshi 2.0 của Ấn Độ lại càng trở nên nổi bật khi đã nắm bắt lấy cơ hội để trở thành một “cực sản xuất” mới.[8] Với khẩu hiệu “Made in India”, Ấn Độ không chỉ cho chúng ta thấy mục tiêu nâng cao năng lực tự cường kinh tế, mà còn là cách nước này củng cố thêm chiến lược ứng phó trước môi trường toàn cầu đầy cạnh tranh và nhiều thách thức. 

Xét đến cùng, Swadeshi không đơn thuần chỉ là ký ức lịch sử, mà còn là một triết lý sống cả về tư tưởng lẫn hành động của người dân Ấn Độ. Triết lý đó nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của sự tự chủ, của khả năng tự định hình con đường phát triển và bản sắc riêng cho dân tộc. Từ tấm sari dệt bằng tay đến các nhà máy bán dẫn ngày nay, tinh thần ấy vẫn được tiếp tục lan tỏa ở Ấn Độ như một lời khẳng định rằng, dân tộc nào biết dựa vào nội lực của chính mình là dân tộc có thể đứng vững trước những biến động của thời cuộc.[9] 


TÀI LIỆU THAM KHẢO 

[1] Kumari, Richa, “Journey of Civil Society Organisations in India”, Civil Society Academy. Truy cập ngày 04/10/2025. https://www.civilsocietyacademy.org/post/journey-of-civil-society-organisations-india.

[2], [5] Nguyễn Trần Tiến, “Nhìn lại phong trào Swadeshi trong giải phóng dân tộc và chiến dịch “Made in India” của Modi”, Nghiên cứu Ấn Độ, ngày 30/7/2016. Truy cập ngày 03/12/2025. https://nghiencuuando.wordpress.com/2016/07/30/nhin-lai-phong-trao-swadeshi-trong-gi ai-phong-dan-toc-va-chien-dich-made-in-india-cua-modi. 

[3], [4] Mishra, Anubha, “The timeless relevance of Swadeshi in a globalised world”, Organiser, ngày 06/8/2025. Truy cập ngày 07/12/2025. https://organiser.org/2025/08/06/306470/bharat/the-timeless-relevance-of-swadeshi-in-a globalised-world/. 

[6] Reddy, E.S., “Gandhi and the formation of the African National Congress of South Africa”. Truy cập ngày 13/12/2025. 

https://www.mkgandhi.org/articles/centenary_anc.php. 

[7] Suryanarayan, V, “Presidential address: India and the Indonesian revolution.” Proceedings of the Indian History Congress, 1981. Truy cập ngày 13/12/2025. https://www.jstor.org/stable/44141175. 

[8] Sarkar, Sumit, “The Swadeshi movement in Bengal 1903-1908”, năm 1973. Truy cập ngày 03/12/2025. 

https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13361. 

[9] “Swadeshi 2.0: Chiến lược tự cường kinh tế của Ấn Độ”, Trung tâm nghiên cứu Ấn Độ, ngày 12/9/2025. Truy cập ngày 04/12/2025. https://cis.org.vn/swadeshi-20-chien-luoc-tu-cuong-kinh-te-cua-an-do-12263.html.