Các “FTA thế hệ mới” như Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay hiệp định Thương mại tự do Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) được kì vọng sẽ đem đến rất nhiều cơ hội cho sự phát triển của Việt Nam. Những nội dung cơ bản của CPTPP và RCEP đã được trình bày tại các kỳ trước của Từ điển Galileo. Hôm nay, Galileo Society sẽ cùng bạn tìm hiểu về những nội dung cũng như những tác động cơ bản kể từ khi EVFTA chính thức có hiệu lực.
Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) là một FTA thế hệ mới giữa Việt Nam và 27 thành viên EU. Ngày 26/6/2010, tại Brúc-xen, Bỉ, Bộ trưởng Bộ Công Thương và Cao ủy Thương mại EU đã tuyên bố chính thức khởi động đàm phán Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) [1]. Ngày 30/06/2019, Việt Nam và EU chính thức ký kết hiệp định. Sau khi được thông qua bởi Hội đồng châu Âu vào ngày 30/03/2020 và được Quốc hội Việt Nam phê chuẩn vào ngày 08/06/2020; EVFTA chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2020.
EVFTA là một Hiệp định toàn diện, chất lượng cao, cân bằng về lợi ích cho cả Việt Nam và EU, đồng thời phù hợp với các quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Hiệp định gồm 17 Chương, 2 Nghị định thư và một số biên bản ghi nhớ kèm theo với các nội dung chính là: thương mại hàng hóa (gồm các quy định chung và cam kết mở cửa thị trường), quy tắc xuất xứ, hải quan và thuận lợi hóa thương mại, các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS), các rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT), thương mại dịch vụ (gồm các quy định chung và cam kết mở cửa thị trường), đầu tư, phòng vệ thương mại, cạnh tranh, doanh nghiệp nhà nước, mua sắm của Chính phủ, sở hữu trí tuệ, thương mại và Phát triển bền vững, hợp tác và xây dựng năng lực, các vấn đề pháp lý-thể chế[2]. Khi EVFTA có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Về phía Việt Nam, cam kết sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu ngay khi hiệp định có hiệu lực với 48,5% số dòng thuế, tương đương 64,5% kim ngạch nhập khẩu từ EU.[3]
Nghiên cứu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy nếu các cam kết về cắt giảm thuế quan và phi thuế quan được thực thi triệt để thì tăng trưởng kinh tế của Việt Nam sẽ được cải thiện trong cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn [4]. GDP của Việt Nam dự tính sẽ tăng thêm ở mức bình quân từ 2,18% - 3,25% (năm 2019 - 2023); 4,57% - 5,30% (năm 2024 - 2028) và 7,07% - 7,72% (năm 2029 - 2033). EVFTA cũng sẽ giúp dự kiến giúp tăng thêm khoảng 146.000 việc làm/năm, tập trung vào những ngành thâm dụng lao động và có tốc độ xuất khẩu cao sang thị trường EU. Bên cạnh những cơ hội, EVFTA cũng đặt ra không ít thách thức khi EU là một thị trường lớn và có những đòi hỏi vô cùng khắt khe. Vì vậy, khi doanh nghiệp Việt Nam muốn tiếp cận vào thị trường này cần phải thực thi nghiêm ngặt những cam kết về vấn đề thể chế, chính sách pháp luật sau đường biên giới, chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, môi trường kinh doanh và chính sách, pháp luật,… Ví dụ, đối với ngành thuỷ sản khi xuất khẩu sang EU cần phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về rào cản kỹ thuật trong thương mại (TB), quy định về vệ sinh dịch tễ và kiểm định vệ sinh động thực vật (SPS) của EU, quy định IUU về ngăn chặn việc khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định và các quy tắc xuất xứ trong EVFTA.[6]
Kể từ khi EVFTA có hiệu lực thực thi, việc xuất khẩu của Việt Nam cũng có không ít thay đổi lớn. [7] Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, năm 2020, tổng trị giá XNK của cả nước đạt 545,36 tỷ USD, tăng 5,4% so với năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường EU các tháng 8, 9, 10/2020 lần lượt đạt 3,25 tỷ USD, 3,07 tỷ USD và 3,3 tỷ USD, tăng 4,2%, 8,7% và 6,3% so với cùng kỳ năm 2019. Từ chỗ vắng bóng trên thị trường Thụy Điển, gạo Việt Nam đã xuất hiện và đang từng bước chiếm lĩnh thị trường này với kim ngạch xuất khẩu tăng gần 10 lần, từ mức khoảng 100 nghìn USD các năm trước đây lên hơn 1 triệu USD. [8]
Có thể nói, mặc dù còn chịu nhiều ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế, y tế trong đại dịch COVID-19. Thế nhưng với những kết quả vô cùng tốt đẹp trong những năm vừa qua và những nỗ lực không ngừng trong việc duy trì cam kết và thực hiện trao đổi về hợp tác song phương, Việt Nam hứa hẹn là đối tác mạnh mẽ của EU trong ASEAN và tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, có mối quan hệ hợp tác trên tất cả các lĩnh vực và là một trong những đối tác EU có quan hệ toàn diện nhất ở khu vực. [9]
Tài liệu tham khảo
[1] Đàm phán Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU, Bộ Công Thương Việt Nam, 08/11/2012, truy cập ngày 12/03/2021,
[2] Giới thiệu chung về hiệp định EVFTA và IPA, Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên Minh châu Âu, Bộ Công Thương, truy cập ngày 12/03/2021,
http://evfta.moit.gov.vn/?page=overview...
[3] EU sẽ xoá bỏ 85,6% dòng thuế nhập khẩu từ Việt Nam, Tạp chí Tài chính online, 23/07/2020, truy cập ngày 12/03/2021,
https://tapchitaichinh.vn/.../eu-se-xoa-bo-856-dong-thue...
[5] EVFTA: Cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam, 14/07/2020, truy cập ngày 12/03/2021,
http://vasep.com.vn/.../-evfta-co-hoi-va-thach-thuc-doi...
[6] Xuất khẩu sang EU: Cần đáp ứng các tiêu chuẩn SPS, Công Thương, 02/02/2021, truy cập ngày 12/03/2021,
https://congthuong.vn/xuat-khau-sang-eu-can-dap-ung-cac...
[7] EVFTA đã làm thay đổi ‘bộ mặt’ xuất khẩu Việt Nam sang Bắc Âu, Thời báo Tài chính, 10/03/2021, truy cập ngày 12/03/2021,
http://thoibaotaichinhvietnam.vn/.../evfta-da-lam-thay...
[8] FTA sẽ giúp hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam tăng mạnh, Công an nhân dân online, 19/02/2021, truy cập ngày 12/03/2021,
http://cand.com.vn/.../FTA-se-giup-hoat-dong-xuat-nhap.../
[9] “Những bước phát triển toàn diện trong quan hệ Việt Nam – EU và triển vọng thời gian tới”, Công an nhân dân online, 12/01/2021, truy cập ngày 12/03/2021,
http://cand.com.vn/.../Nhung-buoc-phat-trien-toan-dien.../
[10] Infographic Hiệp định EVFTA: Lộ trình cắt giảm thuế theo ngành hàng, Thông tấn xã Việt Nam, 02/07/2019, truy cập ngày 13/03/2021,
https://infographics.vn/evfta-lo-trinh-cat-giam.../13337.vna
