![[Từ điển Galileo _ 211014]](https://ssztovxtowhfkxhhzykm.supabase.co/storage/v1/object/public/post-images/uploads/1789655490150-79ec60ae-686e-43ab-88b7-9e0ec272be98.blob)
Để tái khởi động chuyên mục “Từ điển Galileo”, trong tháng 10 này, chúng mình xin giới thiệu tới các bạn những kiến thức cơ bản nhưng không kém phần lý thú về các hệ thống, trật tự quan hệ quốc tế. Trong bài viết đầu tiên, các bạn hãy cùng Galileo Society tìm hiểu về Hệ thống Westphalia - một hệ thống đã tạo nên những quy chuẩn nền tảng nhất cho nền chính trị quốc tế hiện đại nhé!
Hệ thống Westphalia là hệ thống quan hệ quốc tế được quy định theo những tiêu chuẩn đề ra trong Hòa ước Westphalia, ký kết vào năm 1648.
Quay trở lại lịch sử, năm 1618, tại châu Âu, mâu thuẫn tôn giáo giữa những người Thiên chúa giáo (Cựu giáo) và những người Tin Lành (Tân giáo) đã dẫn đến xung đột vũ trang và phát triển thành cuộc chiến tranh giành quyền lực giữa các vương triều trên toàn châu Âu. Cuộc chiến kết thúc vào năm 1648, khi các đại diện ngoại giao đến từ 96 thực thể khác nhau đã đồng ý với các điều khoản trong một loạt thỏa thuận được ký kết từ tháng 5 đến tháng 10/1648 tại hai thành phố Osnabrück và Münsterm, gọi chung là Hoà ước Westphalia [1].
Hiệp ước đã thành công giải quyết rất nhiều chủ đề cấp thiết giữa các vương quốc châu Âu lúc bấy giờ, trong đó có ba vấn đề mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quan hệ quốc tế hiện đại [2].
Thứ nhất là vấn đề tự do tôn giáo. Trước năm 1648, các nước đều chịu sự chi phối nặng nề bởi các thực thể tôn giáo và thường bày tỏ thái độ thù địch với những quan điểm tôn giáo khác. Hoà ước đã thay đổi hoàn toàn mối quan hệ giữa quốc gia và nhà thờ, về cơ bản cho phép các quốc gia được hành động độc lập khỏi áp lực chính trị của nhà thờ, đồng thời được tự do quyết định niềm tin tôn giáo mà không phải chịu sự can thiệp từ phía các Giáo hoàng hay Hoàng đế của Đế chế La Mã thần thánh.
Thứ hai là về bản chất chiến tranh và mục tiêu sử dụng. Tại thời điểm trước khi Hòa ước được ký kết, chiến tranh được coi như một hình thức hợp pháp để giải quyết mâu thuẫn giữa các quốc gia. Tuy nhiên, các điều khoản của Hoà ước đã bác bỏ điều này, rằng “không một nhà nước nào phải chịu sự phá huỷ, và những khoản đền bù là cần thiết cho các nước phải từ bỏ những tài sản có giá trị chiến lược”. Hơn nữa, vì các nhà nước không còn tự nhìn nhận nhau giữa “xấu” và “tốt” một cách cứng nhắc, các hoạt động ngoại giao và thỏa hiệp dần chính thức được công nhận là một phần trong chính sách đối ngoại của một quốc gia.
Điểm cuối cùng và cũng là quan trọng nhất của Hoà ước là ý tưởng về chủ quyền quốc gia. Hoà ước đã đề ra một thứ gọi là “sự vượt trội về lãnh thổ trong tất cả các vấn đề tôn giáo cũng như chính trị”. Những người đứng đầu các tiểu quốc nằm trong Đế chế La Mã Thần thánh được quyền “phê chuẩn hiệp ước, đánh thuế, tuyên bố chiến tranh và phản đối ý định tuyên bố chiến tranh của Hoàng đế”. Điều này cho thấy sự tự chủ của các quốc gia đã tăng lên đáng kể, trong khi quyền lực của Hoàng đế thì bị hạn chế hơn.
Tóm lại, ba khía cạnh quan trọng kể trên đã mở ra một Hệ thống Westphalia mới, ở đó chủ nghĩa toàn cầu tôn giáo được thay thế bởi chủ quyền quốc gia, tự do tôn giáo và các hoạt động ngoại giao chính thức trở thành thông lệ mới trong quan hệ đối ngoại giữa các nước; là nền tảng cấu thành nên hệ thống chính trị quốc tế hiện đại ngày nay.
Qua bài viết trên, Galileo hy vọng rằng đã mang tới cho bạn những thông tin hữu ích và cơ bản nhất về Hệ thống Westphalia. Đừng quên theo dõi fanpage Galileo Society để cập nhật nhanh chóng và không bỏ lỡ những bài viết mới nhất nhé!
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Đào, Minh Hồng. “Hòa ước Westphalia (The Peace of Westphalia)”. Nghiên cứu quốc tế, 25/07/2015. Truy cập ngày 09/10/2021. https://nghiencuuquocte.org/2015/07/25/hoa-uoc-westphalia-the-peace-of-westphalia/
[2] Patton, Steven (2019) "The Peace of Westphalia and it Affects on International Relations, Diplomacy and Foreign Policy," The Histories: Vol. 10 : Iss. 1 , Article 5. Truy cập ngày 09/10/2021.
