[Góc nhìn Galileo _ 13_06_2023]

Ngày 15/4/2023, xung đột giữa Lực lượng Quân đội Quốc gia Sudan (SAF) và Lực  lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) - 2 phe chủ chốt của chính quyền quân sự tại Sudan đã chính  thức nổ ra.[1] Cuộc xung đột đã biến thủ đô Khartoum và các khu vực đô thị khác ở  Sudan thành chiến trường, làm thiệt mạng hàng trăm người và buộc gần 1,4 triệu người  phải sơ tán.[2] Nghiêm trọng hơn, cuộc nội chiến tại Sudan có nguy cơ gây bất ổn cho  cả khu vực Đông Phi.[3]  

Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế, bao gồm các quốc gia và tổ chức quốc tế, đã  ngay lập tức lên tiếng chỉ trích cuộc xung đột và kêu gọi các bên liên quan đàm phán  chấm dứt chiến sự.[4] Nhiều nỗ lực trung gian hòa giải giữa 2 phe quân sự được triển  khai bởi các chủ thể quốc tế với nhiều hình thức, tuy nhiên tình hình xung đột hiện tại  vẫn chưa có chuyển biến tích cực khi 2 bên liên tục vi phạm các lệnh ngừng bắn. Trong  chuyên mục “Góc nhìn Galileo” hôm nay, hãy cùng Galileo tìm hiểu về các nỗ lực giải  quyết xung đột của cộng đồng quốc tế và triển vọng về hòa bình ở Sudan nhé!  

1. Nguyên nhân xung đột nổ ra  

Xung đột vũ trang nổ ra tại Sudan từ ngày 15/4 là hệ quả của những tranh chấp quyền  lực giữa tổ chức bán quân sự Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) được dẫn dắt bởi tướng  Mohammed Hamdan Dagalo, hay còn được gọi là “Hemetti”, và lực lượng quân đội  quốc gia Sudan (SAF) do tướng Abdel-Fattah Burhan chỉ huy.[5] Trong cuộc chiến  tranh Darfur tại miền tây Sudan hơn 20 năm trước, RSF ra đời, trở thành lực lượng chi  phối các mặt trận quân sự, có tác động chính trị lên Sudan và khu vực, ngày càng rời xa  sự kiểm soát của SAF.[6]  

Hai vị tướng chỉ huy RSF và SAF đã từng hợp tác tiến hành đảo chính lật đổ cựu Tổng  thống Omar-Al Bashir và lập nên chính quyền Hội đồng Chủ quyền với thủ tướng dân  sự tạm quyền Abdalla Hamdok vào năm 2019.[7] Tuy nhiên, đến tháng 10/2021, một  cuộc đảo chính mới lại tiếp tục nổ ra, dẫn đến sự ra đời của một chính quyền quân sự  do tướng Burhan đứng đầu. Dù SAF, RSF và các chính khách thuộc phe dân sự đã đạt  được đồng thuận về một khuôn khổ mới cho nỗ lực dân chủ hóa đất nước vào tháng  12/2022, song quá trình sáp nhập RSF với SAF, với mâu thuẫn căn bản về quyền lãnh  đạo, đã làm rạn nứt mối quan hệ giữa hai lực lượng từng liên minh trong cuộc đảo chính  trước đây.[8]  

Do vị trí địa lý nhạy cảm và các mối quan hệ lịch sử, cuộc xung đột này có thể ảnh  hưởng đến toàn khu vực Đông Phi khi các nước trong khu vực đều có những toan tính, lợi ích riêng cần bảo vệ tại Sudan. Đầu tiên, do Ai Cập và Ethiopia đang có căng thẳng  đối với các vấn đề về an ninh biên giới phía nam, 2 nước này đã lợi dụng tình hình bất  ổn tại Sudan mà lần lượt hỗ trợ cho SAF và RSF để đạt được lợi thế chính trị.[9] Ngoài  ra, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia có mối quan hệ  thân thiết với RSF nhằm đàn áp lực lượng nổi dậy Houthi ở Yemen.[10] Ngoài ra, chính  phủ Nga và nhóm Wagner (Nga) cũng có quan hệ với cả 2 lực lượng SAF và RSF.[11]

Đứng trước các cuộc xung đột tại Sudan, cộng đồng quốc tế, bao gồm các quốc gia và  tổ chức quốc tế cũng như các lực lượng chính trị của Sudan cần đưa ra các nỗ lực thiết  thực nhằm giải quyết mâu thuẫn đã tích tụ từ lâu trong quá khứ, góp phần đảm bảo an  ninh khu vực vốn đã có nhiều căng thẳng.  

2. Những giải pháp đang được thực hiện để hòa giải giữa các bên tham chiến tại Sudan  

Cuộc xung đột tại Sudan thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia trong khu vực và cộng  đồng quốc tế do tính nghiêm trọng và hệ quả nặng nề mà nó để lại cho người dân nước  này. Đã có rất nhiều nỗ lực được bỏ ra, đến từ nhiều bên khác nhau trong và ngoài khu  vực, bằng nhiều phương thức khác nhau. Song, chỉ có một số ít giải pháp đến từ các  quốc gia lớn, các tổ chức quốc tế, vốn có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các  vấn đề khu vực và toàn cầu, đem lại kết quả khả quan và tạo nền tảng để thúc đẩy nhanh  chóng kết thúc cuộc xung đột tại Sudan.  

2.1. Những cuộc họp tại Jeddah do Mỹ - Saudi Arabia trung gian  

Ngày 6/5, đặc phái viên từ các phe tham chiến ở Sudan gồm SAF và RSF đã có mặt tại  Jeddah, Saudi Arabia để đàm phán. Cuộc họp tại Jeddah, được thúc đẩy bởi Mỹ và Saudi  Arabia, là nỗ lực đầu tiên có kết quả, được thực hiện nhằm giải quyết cuộc xung đột  đang khiến Sudan và các vùng lãnh thổ lân cận rơi vào khủng hoảng kinh tế, xã hội trầm  trọng.[12]  

Trong tuyên bố chung của Mỹ và Saudi Arabia ngày 5/5, hai nước kêu gọi các bên tham  chiến tại Sudan cân nhắc đến lợi ích quốc gia và tích cực tham gia vào các cuộc đàm  phán nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn và chấm dứt xung đột. Tuyên bố chung  nhấn mạnh đến việc những nỗ lực này là nhằm giảm bớt sự đau khổ của người dân  Sudan và đảm bảo cung cấp viện trợ nhân đạo cho các khu vực bị ảnh hưởng.[13]  

Tuy nhiên, cả hai bên tham chiến tại Sudan đều khẳng định rằng họ sẽ chỉ thảo luận về  một thỏa thuận ngừng bắn nhân đạo, không đàm phán để chấm dứt chiến tranh.[15] Sau  nhiều cuộc họp không có kết quả, ngày 20/5, hai phe đối lập của Sudan đã đồng ý một  thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 7 ngày, được giám sát qua cơ chế do Mỹ - Saudi Arabia và cộng đồng quốc tế hỗ trợ.[15] Đến ngày 29/5, thỏa thuận đã được hai bên gia hạn  thêm thêm 5 ngày. Song chỉ 2 ngày sau đó (ngày 31/5), SAF đã tạm ngừng tham gia  các cuộc đàm phán đang diễn ra tại Jeddah để phản đối việc RSF liên tục vi phạm thỏa  thuận ngừng bắn.[16]  

Trong nỗ lực tạo ra những cuộc đối thoại giữa hai lực lượng đối lập tại Sudan, Mỹ và  Saudi Arabia đã nhiều lần ra cảnh báo về những lệnh trừng phạt có thể được áp đặt lên  nước này. Cụ thể, ngay sau khi hai phe đối lập ở Sudan từ chối đàm phán tại Jeddah vào  ngày 31/5, Mỹ đã lập tức công bố các lệnh trừng phạt nhằm vào các công ty do người  đứng đầu RSF kiểm soát và thủ đô Khartoum của Sudan, cũng như hai công ty quốc  phòng có liên kết với SAF do Tướng Abdel Fattah al-Burhan lãnh đạo. [17] Trước áp  lực từ phía Mỹ, Ngày 9/6, hai lực lượng đối lập ở Sudan đã đồng ý với một thỏa thuận  ngừng bắn mới kéo dài 24 giờ. [18]  

Các cuộc đàm phán do Mỹ và Saudi Arabia làm trung gian chưa thể chấm dứt bạo lực  khi các cuộc không kích và tấn công bằng pháo tiếp tục diễn ra ở Khartoum. Tuy vậy,  việc thuyết phục được hai bên nhiều lần cùng ngồi lại để thảo luận đã cho thấy một tín  hiệu đáng mừng trong công cuộc hòa giải tại Sudan.  

2.2. Liên minh châu Phi (AU)  

Đạo luật Hiến pháp của AU cho phép khối này có quyền được can thiệp trực tiếp vào  nội bộ các quốc gia thành viên tiềm ẩn mối đe dọa nghiêm trọng đối với trật tự hợp pháp  và nhu cầu khôi phục hòa bình và ổn định. Do đó, AU có vai trò quan trọng và có khả  năng can thiệp vào xung đột đang diễn ra ở Sudan và chấm dứt cuộc xung đột bằng  những biện pháp mạnh tay hơn.[19]  

Ngày 29/5, AU đã thông qua lộ tình giải quyết xung đột ở Sudan trong cuộc họp cấp  chính phủ và nguyên thủ quốc gia của Hội đồng An ninh và hòa bình. Lộ trình này vạch  ra 6 yếu tố, trong đó ưu tiên việc thiết lập một cơ chế phối hợp để đảm bảo mọi nỗ lực  của các quốc gia trong khu vực và cộng đồng quốc tế được hài hòa và hiệu quả; nỗ lực  hướng tới chấm dứt xung đột ngay lập tức, toàn diện, lâu dài và triển khai một chiến  dịch hỗ trợ nhân đạo thiết thực.[20]  

Trước đó, vào tháng 4/2023 AU đã tổ chức một cuộc họp toàn cầu với sự tham gia của  lãnh đạo cấp cao nhiều bên gồm Liên hợp quốc (UN), Cơ quan liên chính phủ về phát  triển (IGAD), Liên đoàn Arab (AL), Liên minh châu Âu (EU), các thành viên thường  trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, và các nước láng giềng của Sudan. Cuộc họp  thống nhất dùng các biện pháp trừng phạt nhằm gây áp lực buộc cả SAF và RSF ngừng bắn. Đồng thời, AU cũng thông qua các cơ chế kết hợp với UN để triển khai hỗ trợ nhân  đạo đến các vùng chịu thiệt hại của Sudan.  

Ngày 31/5, cuộc họp lần thứ ba của Cơ chế mở rộng về khủng hoảng tại Sudan được tổ  chức nhằm thảo luận về quá trình thực hiện lộ trình của AU. Cơ quan này cũng đã nhấn  mạnh rằng không thể có những giải pháp “quân sự” cho cuộc xung đột, kiên quyết bác  bỏ mọi hình thức can thiệp bên ngoài vào Sudan và yêu cầu nối lại quá trình chuyển  giao về mặt chính trị.[21] Như vậy, dù có khả năng thành lập một lực lượng quân đội  gìn giữ hòa bình để giải quyết xung đột ở Sudan, AU sẽ vẫn tập trung vào các biện pháp  hòa bình và hướng đến các thỏa thuận ngừng bắn.  

Lộ trình nói trên của AU cũng được Liên hợp quốc và Intergovernmental Authority on  Development (IGAD) hoan nghênh và ủng hộ. Các cuộc họp liên quan đến triển khai  Lộ trình được dự kiến tiến hành trong những ngày đầu tháng 6 này.[22]  

Những nỗ lực của AU để chấm dứt cuộc xung đột ở Sudan chưa có một kết quả cụ thể.  Phần lớn những giải pháp mà cơ quan này đưa ra đều chưa được hiện thực hóa hoặc  không mang lại kết quả khả quan, mặc cho thực tế rằng AU hoàn toàn có quyền can  thiệp nội bộ Sudan để chấm dứt xung đột. Có thể thấy rằng, những người đứng đầu Liên  minh châu Phi đang đặt vấn đề đảm bảo nhân quyền cho người dân Sudan làm ưu tiên  hàng đầu, cao hơn mục tiêu chấm dứt cuộc xung đột dai dẳng giữa hai lực lượng này.  

2.3. Liên hợp quốc (UN)  

Dù các hoạt động viện trợ nhân đạo của Liên hợp quốc (UN) đã bị cắt giảm đáng kể sau  sự kiện 3 nhân viên của cơ quan này thiệt mạng trong các cuộc giao tranh tại Bắc Darfur  vào ngày 15/4, UN vẫn tham gia tích cực vào các hoạt động viện trợ nhân đạo, đồng  thời tìm kiếm sự đảm bảo cho việc vận chuyển hàng viện trợ nhân đạo một cách an toàn  đến Sudan.  

Hiện tại, Liên hợp quốc đã có rất nhiều đóng góp nhằm hỗ trợ người dân tại Sudan. Một  là, góp phần thúc đẩy sự công bằng trong việc phân chia các cơ hội tiếp cận đến viện  trợ kinh tế, xã hội ở các vùng khác nhau. Hai là, hỗ trợ cơ quan nhà nước, mở rộng phạm  vi tiếp cận và nâng cao chất lượng các dịch vụ thiết yếu. Ba là, hỗ trợ xây dựng cơ sở  hạ tầng, tạo môi trường thuận lợi cho việc lập kế hoạch và lập ngân sách viện trợ, tăng  khả năng tiếp cận viện trợ từ bên ngoài. Bốn là, cung cấp hỗ trợ cần thiết cho người dân,  người tị nạn, và người hồi hương bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột, đồng thời tăng cường  khả năng tự lực của họ.[23]  

Ngoài ra, Liên hợp quốc hiện đang triển khai hai hoạt động gìn giữ hòa bình ở nước  này, bao gồm Chiến dịch hỗn hợp của Liên minh châu Phi - Liên hợp quốc tại Darfur (UNAMID) và Lực lượng an ninh lâm thời của Liên hợp quốc tại Abyei (UNISFA).  UNISFA hỗ trợ Chính phủ Nam Sudan trong các nỗ lực giảm căng thẳng giữa hai nhóm  đối lập của nước này, phối hợp chặt chẽ với Phái bộ Liên hợp quốc tại Nam Sudan.[24]  

Ngày 17/5, trước tình hình cuộc xung đột đã kéo dài 2 tháng, Liên hợp quốc và các đối  tác đã kêu gọi 3 tỷ đô la Mỹ để giúp đỡ hàng triệu người dân ở Sudan và hàng trăm  nghìn người dân đang chạy trốn sang nước láng giềng. Đây là lời kêu gọi lớn nhất từng  được đưa ra để hỗ trợ đất nước Sudan. Cơ quan này cũng đã đưa ra hai kế hoạch ứng  phó mới, tập trung vào cung cấp thực phẩm, nước uống, chăm sóc sức khỏe, nơi trú ẩn,  an ninh và các dịch vụ hỗ trợ thiết yếu khác[25] nhằm đáp ứng nhu cầu tăng cao của  người dân Sudan trong cuộc khủng hoảng.  

Vai trò của Liên hợp quốc trong cuộc xung đột này là tiến hành viện trợ nhân đạo nhanh  chóng, đầy đủ và hiệu quả, đồng thời không ngừng kêu gọi các bên gây ra xung đột tiến  hành đàm phán hòa bình nhằm tránh để xảy ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn hơn  ở Sudan và các khu vực lân cận.  

3. Thách thức đặt ra cho cộng đồng quốc tế trong việc giải quyết xung đột  

Kể từ khi bắt đầu, cuộc xung đột tại Sudan đã khiến gần 1,4 triệu người di tản, khoảng  350 nghìn người trở thành người tị nạn ở các quốc gia láng giềng của Sudan như Chad  và Ai Cập.[26] Nếu các bên không thể sớm đưa ra giải pháp khẩn cấp và những kế hoạch  dài hạn, cuộc xung đột sẽ làm trầm trọng hơn khủng hoảng nhân đạo ở Sudan hiện tại.  

Các nỗ lực để hòa giải hai phe tham chiến ở Sudan được thực hiện bởi nhiều bên khác  nhau trong khu vực và quốc tế. Song, các bên đều chưa thể triệu tập một cuộc họp chính  thức bàn về vấn đề hòa giải mà mới chỉ dừng ở bước điều phối ký kết những thỏa thuận  ngừng bắn tạm thời giữa hai bên. Bên cạnh đó, việc có quá nhiều chủ thể can thiệp có  thể gây ảnh hưởng đến tiến trình chính trị ở Sudan, kìm hãm việc giảm leo thang và giải  quyết xung đột do những ưu tiên khác biệt giữa các bên.[27]  

Tuy nhiên, những cuộc đối thoại ở mức bàn bạc về các thỏa thuận ngừng bắn vẫn là một  tín hiệu tốt, giúp hai bên đối lập tại Sudan có cơ hội thảo luận và tăng cường hiểu biết  lẫn nhau. Bên cạnh đó, các bên đang muốn tham gia trung gian, hòa giải cần có một lộ  trình thống nhất và những phương thức chung được bàn bạc kỹ lưỡng và đồng nhất,  không gây cản trở tiến trình, hoặc làm sâu sắc thêm mâu thuẫn giữa hai bên tham chiến  tại Sudan.  

Các quốc gia cần phối hợp với những nỗ lực hòa giải cấp châu lục và khu vực của các  tổ chức quốc tế.[28] Trong đó, theo ông Jonas Horner, chuyên gia về Sudan từng làm  việc tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), các cường quốc Ả Rập gần như chắc chắn sẽ dự phần tích cực vào tiến trình chấm dứt chiến sự vì các lợi  ích của họ ở Sudan.[29] Ngoài ra, các cuộc đàm phán chính trị trong tương lai cần khẳng  định cam kết về một chính phủ dân chủ tại Sudan.[30]  

4. Triển vọng hòa bình tại Sudan trong thời gian tới  

Theo nhiều chuyên gia, xung đột giữa hai phe hiện tại ở Sudan khó có thể giải quyết  được trong tương lai gần. Việc đạt được thỏa thuận hòa bình qua đàm phán không phải  là nhiệm vụ dễ dàng với sự hiện diện của các chủ thể bên ngoài có các lợi ích chiến lược  riêng và có ít động lực hỗ trợ giải quyết.  

Ngoài ra, hai bên xung đột có các mâu thuẫn và nghi ngờ sâu sắc lẫn nhau về quyền  kiểm soát đất nước trong tương lai, đặc biệt là quá trình chuyển giao quyền lực cho  chính quyền dân sự và hợp nhất RSF và SAF. Để tìm ra giải pháp bền vững cho vấn đề  Sudan, cần thiết phải giải quyết những vấn đề nêu trên giữa hai phe tham chiến.[31]  

Những nỗ lực ngoại giao hòa giải có sự tham gia của các nước trong khu vực, cũng như  các tổ chức quốc tế mà Sudan là thành viên tiếp tục được kỳ vọng sẽ đóng vai trò lớn  trong việc ngăn chặn xung đột leo thang và cung cấp hỗ trợ nhân đạo tại nước này.[32]  Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên, các nỗ lực này cần được triển khai một cách thống  nhất giữa các bên tham gia hòa giải. Hòa bình tại Sudan chỉ có thể đạt được khi mâu  thuẫn giữa hai phe được giải quyết và chính quyền dân sự được thành lập.  

Thông qua bài viết này, Galileo Society hy vọng đã cung cấp những thông tin cơ bản  nhất về tình hình xung đột mới Sudan, nguyên nhân của cuộc xung đột và hơn cả là các  nỗ lực hòa giải của cộng đồng quốc tế, triển vọng hòa bình tại Sudan. Hãy cùng đón chờ  các bài viết tiếp theo của Galileo Society nhé!  

Nguồn tham khảo:  

[1],[4] Salih, Zeinab Mohammed., “At least 25 killed amid clashes between rival  military factions in Sudan, Theguardian, ngày 15/4/2023. Truy cập ngày 1/6/2023.  https://www.theguardian.com/world/2023/apr/15/heavy-gunfire-amid-military-clash causes-panic-in-capital-of-sudan 

[2] “Sudan’s military, RSF agree ceasefire extension”, Aljazeera, ngày 29/5/2023.  Truy cập ngày 1/6/2023  

https://www.aljazeera.com/news/2023/5/29/fighting-continues-in-sudan-as-latest ceasefire-close-to-expiring 

[3] Fulton, Adam, Holmes, Oliver, “Sudan conflict: why is there fighting and what is  at stake in the region?”, The Guardian, ngày 27/4/2023. Truy cập ngày 30/5/2023. https://www.theguardian.com/world/2023/apr/27/sudan-conflict-why-is-there fighting-what-is-at-stake 

[5],[26],[27],[28] Ahmet Soliman, “Resolving Sudan crisis means removing those  fighting”, phỏng vấn bởi Yusuf Hassan, Chatham House, ngày 21/4/2023. Truy cập  ngày 30/5/2023.  

https://www.chathamhouse.org/2023/04/resolving-sudans-crisis-means-removing those-fighting 

[7] Thanh Danh, “Cuộc đấu quyền lực đẩy Sudan đến bờ vực sụp đổ”, VnExpress,  ngày 18/4/2023. Truy cập ngày 30/5/2023.  

https://vnexpress.net/cuoc-dau-quyen-luc-day-sudan-den-bo-vuc-sup-do-4594728.htl [8],[29],[30] Stigant, Susan, “What’s Behind the Fighting in Sudan?”, United States  Institute of Peace, ngày 20/4/2023. Truy cập ngày 30/5/2023.  https://www.usip.org/publications/2023/04/whats-behind-fighting-sudan 

[9] Eldoh, Mohammed., “Sudan Conflict: More Complex than Meets the Eye”,  Geopolitical Monitor, ngày 21/4/2023. Truy cập ngày 1/6/2023 

https://www.geopoliticalmonitor.com/sudan-conflict-more-complex-than-meets-the eye/ 

[10] Ngọc Đức, “Xung đột ở Sudan và những hệ lụy to lớn với khu vực”, Tuổi trẻ,  ngày 27/4/2023. Truy cập ngày 1/6/2023  

https://tuoitre.vn/xung-dot-o-sudan-va-nhung-he-luy-to-lon-voi-khu-vuc 

20230426172727656.htm 

[11] Smith, Elliot, “A ‘tinderbox’ with no easy off-ramps: What the Sudan conflict  means for the world”, ngày 26/4/2023. Truy cập ngày 1/6/2023  https://www.cnbc.com/2023/04/25/a-tinderbox-with-no-easy-off-ramps-what-the sudan-conflict-means-for-the-world.html 

[12] Arias, Tatiana; Eyad Kourdi, Heather Chen, Jorge Engels, and Hafsa Khalil.  2023. “Sudan crisis: Saudi Arabia to host first talks between warring military  factions.”, CNN, ngày 6/5/2023. Truy cập ngày 7/6/2023.  

https://edition.cnn.com/2023/05/06/world/sudan-conflict-talks-saudi-arabia-intl hnk/index.html. 

[13],[14] Dahir, Abdi L., “Warring Parties in Sudan to Hold Talks in Saudi Arabia.”,  The New York Times, ngày 5/5/2023. Truy cập ngày 30/5/2023.  https://www.nytimes.com/2023/05/05/us/politics/sudan-generals-peace-talks.html. [15] The Associated Press. “Warring factions in Sudan agree to temporary ceasefire,  U.S. and Saudi mediators say.”, NPR, ngày 20/5/2023. Truy cập ngày 30/5/2023.  https://www.npr.org/2023/05/20/1177381543/sudan-temporary-ceasefire-us-saudi mediators. 

[16] Lan Phương, “Quân đội Sudan đình chỉ các cuộc thương lượng về thỏa thuận  ngừng bắn”, VietnamPlus, ngày 31/5/2023. Truy cập ngày 1/6/2023.  https://www.vietnamplus.vn/quan-doi-sudan-dinh-chi-cac-cuoc-thuong-luong-ve-thoa thuan-ngung-ban/865658.vnp 

[17] “US imposes first sanctions over Sudan conflict | Conflict News.” Al Jazeera,  ngày 1/6/2023. Truy cập ngày 10/6/2023.  

https://www.aljazeera.com/news/2023/6/1/us-imposes-first-sanctions-over-sudan conflict. 

[18] Alkhaldi, Celine, “Saudi Arabia and US announce Sudan 24-hour ceasefire.”  CNN, ngày 9/6/2023. Truy cập ngày 10/6/2023.  

https://edition.cnn.com/2023/06/09/africa/sudan-24-hour-ceasefire-intl/index.html. [19] Amao, Femi, “The AU's role in brokering Sudan deal offers lessons for the  future.”, The Conversation, ngày 21/8/2019. Truy cập ngày 1/6/2023.  https://theconversation.com/the-aus-role-in-brokering-sudan-deal-offers-lessons-for the-future-121822

[20] “AU adopts roadmap to resolve conflict in Sudan.”, Xinhua, ngày 29/5/2023.  Truy cập ngày 1/6/2023.  

https://english.news.cn/africa/20230529/5f593252853d464dad24a1585f602b85/c.htm[21] Bah, Alhadji S, “Third Meeting of the Expanded Mechanism on the Sudan Crisis  to Discuss the Implementation of the African Union Roadmap for the Resolution of  the Conflict in Sudan.”, African Union. Truy cập ngày 2/6/2023.  https://au.int/en/newsevents/20230531/third-meeting-expanded-mechanism-sudan crisis-discuss-implementation-african 

[22] “The Third Meeting of the Expanded Mechanism for the Resolution of the Sudan  Conflict.”, African Union. Truy cập ngày 2/6/2023.  

https://au.int/en/pressreleases/20230601/third-meeting-expanded-mechanism resolution-sudan-conflict 

[23] “UNSDG | UN in Action - Sudan.” n.d. United Nations Sustainable Development  Group. Truy cập ngày 8/6/2023.  

https://unsdg.un.org/un-in-action/sudan. 

[24] “Outbreak of Violence in Sudan Impeding Political Progress on Abyei, Border  Issues, Assistant Secretary-General Tells Security Council | UN Press.”, UN Press,  ngày 09/5/2023. Truy cập ngày 1/ 6/ 2023.  

https://press.un.org/en/2023/sc15278.doc.htm 

[25] “UN calls for US$3 billion to rush life-saving aid and protection to people  impacted by the Sudan crisis.”, The United Nations, ngày 17/5/2023. Truy cập ngày  1/6/2023. https://www.un.org/africarenewal/magazine/april-2023/un-calls-us3-billion rush-life-saving-aid-and-protection-people-impacted-sudan 

[26] “Ethnic violence in Sudan raises genocide alarm as war rages on.”, Al Jazeera,  ngày 13/6/2023. Truy cập ngày 13/6/2023.  

https://www.aljazeera.com/news/2023/6/13/ethnic-violence-in-sudan-raises-genocide alarm-as-war-rages-on. 

[29] Alamin, Mohammed., Marks, Simon., “Sudan Capital Hit by Multiple Airstrikes  After Cease-Fire Fails to Hold”, Bloomberg, ngày 19/4/2023. Truy cập ngày 1/6/2023  https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-04-19/sudan-capital-hit-by-multiple airstrikes-after-cease-fire-fails?leadSource=uverify%20wall#xj4y7vzkg 

[31] Eldoh, Mohammed., “Sudan Conflict: Peace Prospects Dwindle as Both Sides  Dig In”, Geopolitical Monitor, ngày 9/5/2023. Truy cập ngày 1/6/2023  https://www.geopoliticalmonitor.com/sudan-conflict-peace-prospects-dwindle-as both-sides-dig-in/ 

[32] “Arab League, African Union and UN intensify efforts for peace in Sudan”,  Africanews, ngày 3/5/2023. Truy cập ngày 1/6/2023 

https://www.africanews.com/2023/05/03/arab-league-african-union-and-un intensify-efforts-for-peace-in-sudan/