ĐỐI NGOẠI, NGOẠI GIAO VIỆT NAM: TỪ VAI TRÒ “TIÊN PHONG” ĐẾN NHIỆM VỤ “TRỌNG YẾU, THƯỜNG XUYÊN”

Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, đối ngoại, ngoại giao Việt Nam luôn là mặt trận tiên phong trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vai trò “tiên phong” lần đầu tiên được khẳng định tại Đại hội XIII của Đảng. Trên cơ sở đó, đến năm 2025, đối ngoại đã được nâng tầm thành nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” qua các quyết sách quan trọng như Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị và Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội XIV. Trong chuyên mục Góc nhìn Galileo lần này, hãy cùng chúng mình tìm hiểu về nội hàm, tính kế thừa và chiều sâu lý luận của sự tiếp nối này nhé! 

1. Tổng quan về vai trò “tiên phong” của đối ngoại trong nhiệm kỳ Đại hội XIII

Tháng 2/2021, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã thông qua Nghị quyết Đại hội cùng nhiều văn kiện quan trọng, đánh giá toàn diện những kết quả và bài học kinh nghiệm của nhiệm kỳ trước, đồng thời xác định tầm nhìn và các mục tiêu phát triển của đất nước đến năm 2045. Đặc biệt, trong phương hướng đối ngoại, Đại hội đã khẳng định: “Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước”.[1] 

Xét về nội hàm của “tiên phong”, trước tiên, nhiệm vụ cơ bản của đối ngoại là tiên phong trong “tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định”.[2] Thứ hai là tiên phong trong “huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước”. Cụ thể, nền ngoại giao nước ta là nền ngoại giao toàn diện được xây dựng trên ba trụ cột: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân.[3] Thứ ba là tiên phong trong “nâng cao vị thế quốc gia và uy tín của đất nước”. Để hoàn thành được nhiệm vụ này, Việt Nam cần đẩy mạnh đối ngoại song phương, phát huy vai trò quốc gia và nâng tầm đối ngoại đa phương.[4]

2. Từ vai trò “tiên phong” đến nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” của đối ngoại 

Nếu trước đây, tình hình thế giới “biến động to lớn, diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo” thì đến nay, thế giới đang chứng kiến sự định hình một “cục diện đa cực, đa trung tâm, đa tầng nấc” rõ nét hơn với nhiều biểu hiện: cạnh tranh gay gắt giữa các nước lớn; nguy cơ xung đột cục bộ, chiến tranh uỷ nhiệm; sự suy giảm vai trò của các thể chế quốc tế.[5] Giữa bối cảnh nguy và cơ đan xen, khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, trong đó có Việt Nam, tiếp tục là tâm điểm của tăng trưởng và cũng là địa bàn trọng điểm của cạnh tranh chiến lược.[6] Điều này đòi hỏi công tác phân tích, dự báo và tham mưu cho hoạt động đối ngoại cần tăng cường tính thường trực và chuyên sâu. Về bối cảnh trong nước, công tác đối ngoại hiện nay đòi hỏi những bước đi mang tính chiến lược, dài hạn để góp phần cho mục tiêu lớn: đưa Việt Nam trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030; đến đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.[7] 

Trên thực tế, lần lượt các nghị quyết lớn đã được thúc đẩy để đẩy mạnh đối ngoại thành “nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên”.[8] Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị nêu rõ: “đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên” của toàn dân và cả hệ thống chính trị; trên cơ sở tư duy tiên phong, “chủ động” tiến tới “vai trò nòng cốt, dẫn dắt, hòa giải”; nhấn mạnh yêu cầu triển khai hội nhập quốc tế “đồng bộ, toàn diện, sâu rộng” nhằm tranh thủ hiệu quả các nguồn lực cho tất cả các lĩnh vực.[9] Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội Đảng XIV tiếp tục phát triển tư duy này khi đặt đối ngoại, hội nhập quốc tế cùng với quốc phòng và an ninh là trụ cột chiến lược trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nâng cao vị thế quốc gia trong bối cảnh mới.[10] 

Xét về ngữ nghĩa, “trọng yếu” được hiểu là hết sức quan trọng, gắn với những lợi ích căn cơ và lâu dài, còn “thường xuyên” chỉ tính liên tục, đều đặn, không bị gián đoạn.[11] Trên cơ sở đó, nội hàm của việc xác định đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” trước hết thể hiện ở sự chuyển biến trong nhận thức và định vị vai trò của đối ngoại trong tổng thể chiến lược quốc gia. Hoạt động đối ngoại không chỉ được nhìn nhận chủ yếu như một lĩnh vực chuyên môn riêng của ngành ngoại giao, mà được đặt vào vị trí một trụ cột chiến lược gắn trực tiếp với bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm an ninh quốc gia và thúc đẩy phát triển đất nước. Cách tiếp cận này nhấn mạnh yêu cầu chủ động, linh hoạt và thích ứng không ngừng của công tác đối ngoại trước những biến động nhanh chóng, phức tạp của tình hình khu vực và thế giới.[12] 

Đặt trong đối sánh với vai trò “tiên phong” được nêu tại kỳ Đại hội trước, việc bổ sung hai tính chất “trọng yếu, thường xuyên” cho thấy sự chuyển biến về tư duy đối ngoại của Đảng ta. Nếu “tiên phong” nhấn mạnh vai trò mở đường, dẫn dắt trong từng giai đoạn cụ thể, thì “trọng yếu, thường xuyên” khẳng định đối ngoại là lĩnh vực có ý nghĩa sống còn, mang tính chiến lược dài hạn và quyết định đến sự phát triển của các lĩnh vực khác của đất nước. Đồng thời, cách định vị này cũng hàm ý yêu cầu ưu tiên nguồn lực, tăng cường phối hợp liên ngành và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong triển khai đối ngoại, hội nhập quốc tế. 

Tựu trung lại, việc xác định đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” tạo điều kiện để Việt Nam chủ động đảm nhiệm những vai trò quan trọng hơn khi tham gia vào môi trường quốc tế, qua đó tranh thủ hiệu quả các nguồn lực bên ngoài và từng bước nâng cao vị thế quốc gia trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng. Trên nền tảng nhận thức đó, đối ngoại đã được đặt vào vị trí như một trụ cột quan trọng của an ninh quốc gia và phát triển bền vững, là “lá chắn mềm” góp phần phòng ngừa từ sớm, từ xa các rủi ro chiến lược và tạo đòn bẩy nâng cao uy tín và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.[13] [14] 

TÀI LIỆU THAM KHẢO 

[1] “Đường lối đối ngoại Đại hội XIII với khát vọng phát triển của đất nước”, Báo Điện tử Chính phủ, ngày 05/04/2021. Truy cập ngày 18/2026. 

https://baochinhphu.vn/duong-loi-doi-ngoai-dai-hoi-xiii-voi-khat-vong-phat-trien-cua dat-nuoc-102290246.htm. 

[2] [3] [4] “Phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại, nâng cao vị thế và uy tín đất nước”, Cổng thông tin điện tử Bộ Tư Pháp. Truy cập ngày 18/2026. https://moj.gov.vn/ddt/tintuc/Pages/Hoat-Dong-Cua-BCH.aspx?ItemID=366. [5] Dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc Đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua tại Việt Nam, tháng 10/2025. [6] Nguyễn Minh Vũ, “Cục diện thế giới giai đoạn 2025 - 2045: Dự báo và những vấn đề đặt ra cho công tác nghiên cứu lý luận về đối ngoại của Đảng ta”, Tạp chí Cộng sản, ngày 26/12/2025. Truy cập ngày 18/01/2026. 

https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/cont ent/cuc-dien-the-gioi-giai-doan-2025-2045-du-bao-va-nhung-van-de-dat-ra-cho-cong tac-nghien-cuu-ly-luan-ve-doi-ngoai-cua-dang-ta. 

[7] Hồ Sỹ Quý, “Vấn đề thoát bẫy thu nhập trung bình trong Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng”, Trang Thông tin Điện tử Hội đồng Lý luận Trung ương, ngày 23/11/2025. Truy cập ngày 18/01/2026. 

https://hdll.vn/vi/gop-y-du-thao-cac-van-kien-trinh-dai-hoi-xiv-cua-dang/van-de-thoat -bay-thu-nhap-trung-binh-trong-du-thao-cac-van-kien-trinh-dai-hoi-xiv-cua-dang.html . 

[8] “Tổng Bí thư Tô Lâm: Phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò tiên phong và nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại và hội nhập quốc tế”, Trang Thông tin Điện tử Bộ Ngoại giao Việt Nam, ngày 15/09/2025. Truy cập ngày 18/01/2026. https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/tong-bi-thu-to-lam-phat-huy-manh-me-hon-nua -vai-tro-tien-phong-va-nhiem-vu-trong-yeu-thuong-xuyen-cua-doi-ngoai-va-hoi-nhap quoc-te-57529-1073.html.

[9] Việt Đức, “Nghị quyết số 59-NQ/TW: Hội nhập là động lực chiến lược để Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên mới”, Cổng Thông tin Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 16/09/2025. Truy cập ngày 18/01/2026. 

https://dangcongsan.org.vn/banchinhsachchienluoc/xay-dung-dang/nghi-quyet-so-59- nq-tw-hoi-nhap-la-dong-luc-chien-luoc-de-viet-nam-vung-buoc-vao-ky-nguyen-moi.h tml. 

[10] Diệp Thảo, “Đặt đối ngoại ngang hàng với quốc phòng, an ninh là bước đi đúng đắn”, VOV, ngày 01/11/2025. Truy cập ngày 18/2026. 

https://vov.vn/chinh-tri/dat-doi-ngoai-ngang-hang-voi-quoc-phong-an-ninh-la-buoc-di -dung-dan-post1242433.vov. 

[11] Hoàng Phê chủ biên, “Từ điển tiếng Việt”, năm 2021, trang 1237, 1318. https://archive.org/details/1BkF0KZgSGksZHbQzxaWVqrF7VV8hvnJjcozsFGyULH 2. 

[12] [13] Diệp Thảo, “Văn kiện Đại hội XIV nâng tầm đối ngoại: Bản lĩnh Việt Nam trên sân chơi toàn cầu”, VOV, ngày 06/11/2025. Truy cập ngày 18/01/2026. https://vov.vn/chinh-tri/van-kien-dai-hoi-xiv-nang-tam-doi-ngoai-ban-linh-viet-nam-tr en-san-choi-toan-cau-post1243065.vov. 

[14] Hùng Cường, Diệp Thảo, Thùy Linh, Kiều Anh, Hoàng Lê, “Dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng: Đột phá tư duy chiến lược về đối ngoại”, ngày 07/01/2026. Truy cập ngày 18/01/2026. 

https://vovlive.vn/du-thao-van-kien-dai-hoi-xiv-cua-dang-dot-pha-tu-duy-chien-luoc-v e-doi-ngoai-501328.html.