Trong bức thư chúc mừng năm mới 1973, Cựu Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng đã viết: “Dù chung quanh chúng ta, mặt đất còn chưa nguội hơi nóng bom thù, nhưng hoa xuân đã nở rộ.” Cách đây tròn nửa thế kỷ, Tết Quý Sửu 1973 là một cái Tết đặc biệt ý nghĩa đối với người dân Việt Nam. Hiệp định Paris được ký kết, ta đã đạt được mục tiêu chiến lược khi Mỹ phải chấm dứt chiến tranh và rút quân khỏi Việt Nam. Từ ấy, nẻo đường Hòa Bình - Thống Nhất trở nên rộng mở hơn bao giờ hết, dân tộc Việt Nam “tiến lên ngang tầm cao của Mùa Xuân đại thắng”.[1]
Trong suốt 4 năm 8 tháng 16 ngày, Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber, địa điểm tổ chức các phiên họp công khai đầu tiên đến lễ ký kết Hiệp định Paris, chính là nơi ghi dấu quá trình trưởng thành của bản lĩnh ngoại giao Việt Nam.[2] Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris (27/1/1973 - 27/1/2023), hãy cùng Galileo Society tìm hiểu về địa điểm lịch sử này trong bài viết thuộc chuyên mục “Dấu ấn Ngoại giao” dưới đây nhé!
1. Địa điểm đàm phán phù hợp nhất
Trong những đề xuất được Việt Nam và Mỹ đưa ra lúc bấy giờ, thủ đô Paris - vốn được coi là một trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế của phương Tây - là sự lựa chọn phù hợp cho cả đôi bên. Từ phía ta, Đại sứ Việt Nam tại Pháp, nguyên Tổng đại diện Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Pháp, Đại sứ Võ Văn Sung cho biết, Paris là địa điểm có môi trường đàm phán, đấu tranh dư luận, tranh thủ quốc tế vào loại tốt nhất cho hai đoàn đàm phán của ta bởi đây là trung tâm báo chí của châu Âu và thế giới, được ví như “đầu não” thông tin tại thời điểm bấy giờ.[4] Tại Pháp, chúng ta còn nhận được sự giúp đỡ chí tình vô điều kiện của Đảng Cộng sản Pháp (PCF) - một lực lượng chính trị rất mạnh ở Pháp mà Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những người sáng lập. Sự giúp đỡ của Hội Việt kiều yêu nước tại Paris cũng là đòn bẩy quan trọng cho sự thành công Hội nghị Paris. Những kiều bào yêu nước đã ủng hộ tinh thần, vật chất và thực hiện đấu tranh dư luận, góp phần phổ biến rộng rãi những quan điểm của phái đoàn Việt Nam đến với cộng đồng quốc tế.
Tọa lạc tại số 19, đại lộ Kléber thuộc Quận 16, thủ đô Paris (Pháp), Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber còn được biết đến với cái tên “Khách sạn Majestic”. Mở cửa vào năm 1908, khách sạn Majestic được xem là chốn đặc quyền của giới thượng lưu Paris. Đến năm 1936, nơi này được Chính phủ Pháp chuyển đổi thành Văn phòng Chính phủ. Từ năm 1946, tòa nhà số 19 đại lộ Kléber trở thành trụ sở của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO). Năm 1958, tòa nhà được chuyển giao cho Bộ Ngoại giao Pháp. Từ đây, nơi này bắt đầu được sử dụng như một Trung tâm Hội nghị Quốc tế[3] và đã được lựa chọn để tổ chức nhiều sự kiện quan trọng của thế giới, trong đó có Hội nghị Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1968 - 1973).
Số 19 phố Kléber - Nơi ghi dấu những cột mốc của Hội nghị Paris
Trung tâm Hội nghị số 19 phố Kléber là nơi chứng kiến những dấu mốc quan trọng nhất của Hội nghị Paris về Việt Nam. Tại đây, vào ngày 13/5/1968, cuộc đàm phán chính thức đầu tiên giữa phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và đoàn Mỹ đã diễn ra, khởi động cuộc đàm phán được mệnh danh là “dài nhất trong lịch sử thế kỉ XX”. Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber cũng là nơi tổ chức phiên họp đầu tiên của Hội nghị Paris về Việt Nam giữa 4 đoàn đại biểu vào ngày 18/1/1969; là nơi khai mạc Hội nghị bốn bên: Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (sau là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam), Mỹ và Việt Nam Cộng hòa ngày 25/1/1969. Cũng chính tại đây, Hiệp định Paris gồm 9 chương với 23 điều - đưa ra giải pháp toàn diện về ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia được ký kết vào sáng ngày 27/1/1973.[5]
2. Phía sau cánh cửa Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber: Nơi bản lĩnh ngoại giao Việt Nam tỏa sáng
Cuộc thương lượng quốc tế giữa Việt Nam và Mỹ đã sử dụng phòng họp của Trung tâm Hội nghị Quốc tế ở Kléber gần 5 năm, trở thành sự kiện chưa từng có tiền lệ ở Trung tâm này.[6] Đây là nơi chứng kiến những cuộc đấu tranh công khai và cuộc “đấu trí căng não” giữa bốn bên trong quá trình đàm phán, nơi bản lĩnh của nền ngoại giao cách mạng Việt Nam trở nên vẻ vang với tôn chỉ: “dĩ bất biến, ứng vạn biến” đã được chứng tỏ trước công luận quốc tế.[7]
Trong gần 5 năm diễn ra Hội nghị Paris, phái đoàn ngoại giao của chúng ta đã nhiều lần bước vào các cuộc họp tại Hội trường Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber với sự vững vàng chiến lược và sự uyển chuyển sách lược. “Sân khấu” số 19 phố Kléber cũng đã trở thành nơi lưu giữ những dấu ấn mạnh mẽ từ phong thái ngoại giao điềm tĩnh, khéo léo và lạc quan của các đoàn đàm phán Việt Nam. Trong ký ức về ông Xuân Thủy, Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình kể lại: “Đồng chí Xuân Thủy sau mỗi cuộc họp tại Hội nghị Paris đều đến bắt tay tôi và có lúc còn đưa cho tôi mấy câu thơ vừa sáng tác trong lúc họp.” Sự tự tin và điềm đạm của ông khiến báo chí phải thốt lên: “Xuân Thủy đánh giặc… bằng thơ!”[8][9]
Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber đã đồng hành cùng Hội nghị Paris về Việt Nam đến giây phút lịch sử cuối cùng, khi các đoàn đại biểu đặt bút ký Hiệp định Paris, khép lại 5 năm đấu tranh của dân tộc Việt Nam trên “mặt trận không tiếng súng”. Dưới ánh đèn rực rỡ, hình ảnh phái đoàn Việt Nam can trường đấu trí với những nhà ngoại giao sừng sỏ hàng đầu thế giới, chính thức đặt bút ký tắt vào bản Hiệp định Paris, cùng với rừng cờ hoa ủng hộ của hàng nghìn kiều bào và bạn bè quốc tế bên ngoài Trung tâm Kléber, đã tạo nên bầu không khí hân hoan, tưng bừng của ngày hội hòa bình. Những thước phim, hình ảnh đọng lại sau hành trình Hội nghị Paris luôn thấp thoáng dáng dấp của địa danh đã chứng kiến một mốc son vẻ vang trong lịch sử của dân tộc.[10][11]
3. Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber ngày nay: Nơi giao thoa giữa quá khứ và hiện tại
Sau năm 1973, Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber tiếp tục là “chứng nhân lịch sử” cho nhiều sự kiện quan trọng của thế giới, như lễ ký Hiệp định hòa bình Paris 1991 về vấn đề Campuchia vào tháng 10/1991. Ngày nay, tòa nhà số 19 phố Kléber đã được bán cho Công ty phát triển khách sạn Katara Hospitality và được trùng tu thành Khách sạn The Peninsula Paris. Dù trải qua thời gian và nhiều lần tôn tạo, căn phòng nơi diễn ra lễ ký kết Hiệp định Paris vẫn còn nguyên vẹn từng đường nét, cũng như giá trị lịch sử của Hiệp định Paris vẫn mãi trường tồn với thời gian, trong lịch sử đấu tranh của dân tộc và trang sử vàng của ngành ngoại giao Việt Nam.[12]
50 năm kể từ ngày Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình tại Việt Nam được ký kết (27/1/1973 - 27/1/2023), những diễn biến của Hội nghị Paris diễn ra trong Trung tâm Hội nghị Quốc tế ở Paris khi ấy vẫn luôn được lưu truyền qua nhiều thế hệ, trở thành những bài học kinh nghiệm về đấu tranh ngoại giao, nghệ thuật đàm phán và câu chuyện về bản lĩnh ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh.
Thông qua bài viết này, Galileo Society hy vọng đã đem đến những thông tin bổ ích về Trung tâm Hội nghị ở Kléber và dấu ấn Hiệp định Paris 1973. Hãy bấm theo dõi chúng mình để cập nhật nhanh chóng những sự kiện và thông tin mới nhất của Galileo Society nhé!
Tài liệu tham khảo:
[1] Linh Anh, “Đọc báo Xuân Lao Động 50 năm trước: Khát vọng tầm cao mùa xuân”, Báo Lao Động, ngày 23/1/2013. Truy cập ngày 25/1/2023.
https://laodong.vn/van-hoa/doc-bao-xuan-lao-dong-50-nam-truoc-khat-vong-tam-cao-mua-xuan-1136550.ldo
[2] Diệp Anh, “Hiệp định Paris 1973 - Bản lĩnh ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh”, Báo Điện tử Chính phủ, ngày 16/1/2023. Truy cập ngày 25/1/2023.
[3][12] Nguyễn Khắc Nguyệt. “Kỷ niệm 50 năm ký kết Hiệp định Paris: Tìm lại chút dấu xưa”. Báo Văn hóa, 17/01/2023. Truy cập ngày: 25/01/2023.
[4] Nguyễn Năng Lực. Nhà ngoại giao Võ Văn Sung: Người góp phần làm nên những bước ngoặt của Cách mạng Việt Nam. Báo Lao động, 24/01/2021. Truy cập ngày 25/01/2023.
[5] Hồng Thịnh, 2015. “Ngày 25-1-1969: Hội nghị Pari bốn bên khai mạc”, Việt Nam những sự kiện lịch sử nổi bật (1945-1975), 161-166, Hội Khoa học xã hội.
[6][10] “Paris địa điểm đàm phán tốt nhất”, Báo Điện tử Đại biểu Nhân dân, ngày
27/1/2013. Truy cập ngày 24/1/2023.
https://daibieunhandan.vn/van-hoa/Paris-dia-diem-dam-phan-tot-nhat-i175845/
[7] “Quá trình đàm phán tại Paris đã trải qua những giai đoạn nào?”, Báo Nhân Dân, ngày 21/1/2023. Truy cập ngày 24/1/2023.
https://nhandan.vn/hoi-nghi-paris-da-dien-ra-nhu-the-nao-post735675.html
[8] “Nụ cười... Xuân Thủy!”, Báo Thế giới và Việt Nam, ngày 27/08/2012. Truy cập ngày 27/1/2023.
https://baoquocte.vn/nu-cuoi-xuan-thuy-21512.html
[9] Nguyễn Hưng, “Ký ức về nhà ngoại giao Xuân Thủy ở Hội nghị Paris”,
VNExpress, ngày 2/9/2012. Truy cập ngày 27/1/2023.
https://vnexpress.net/ky-uc-ve-nha-ngoai-giao-xuan-thuy-o-hoi-nghi-paris-2241730.html
[11] Phạm Thúy Quỳnh, “Đêm không ngủ trước ngày ký Hiệp định Paris”,
VietNamNet, ngày 26/1/2023. Truy cập ngày 26/1/2023.
https://vietnamnet.vn/dem-khong-ngu-truoc-ngay-ky-hiep-dinh-paris-2102898.html
