![[Dấu ấn ngoại giao _ 17_06_2023]](https://ssztovxtowhfkxhhzykm.supabase.co/storage/v1/object/public/post-images/uploads/1789488801185-ce3f94e3-d1a6-414e-8eaa-b35b22a0fe83.jpg)
“Ngài Tổng thống đã thấy cơ hội để giải quyết hai vấn đề trọng tâm của thời đại - cuộc đấu tranh vì tự do và mối đe dọa chiến tranh hạt nhân - và ông đã nắm lấy nó.”[1]
Đó là lời nhận định của ông James Baker, nguyên Ngoại trưởng Mỹ và nguyên Chánh văn phòng Nhà Trắng khi nhắc về cố Tổng thống George H. W. Bush, người mà ông từng phục vụ vào những thập niên cuối của thế kỷ XX.[2] Trong hơn bốn năm giữ chức Tổng thống Mỹ, ông George H. W. Bush đã để lại nhiều dấu ấn ngoại giao và chính trị nổi bật thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh.
Vào tháng 6 này, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp và các thành tựu của vị chính trị gia này trong bài viết thuộc chuyên mục “Dấu ấn Ngoại giao” dưới đây nhé!
1. Con người và sự nghiệp
George Herbert Walker Bush sinh ngày 12/6/1924 ở thị trấn Milton, tiểu bang Massachusetts, miền Đông Bắc nước Mỹ. Ông xuất thân từ một gia đình ở tầng lớp thượng lưu, vốn sở hữu mối liên hệ chặt chẽ với giới chính trị Mỹ khi cha ông là Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Prescott P. Bush của bang Connecticut.[3]
Ngay sau khi kết thúc thời niên thiếu tại Học viện Phillips Andover vào năm 1942, ông đã nhập ngũ với tư cách lính Hải quân Mỹ, tham chiến Chiến tranh thế giới thứ hai, và được trao tặng Huân chương Thập tự Hải quân vào năm 1944.[4] Khi chiến tranh kết thúc, ông theo học ngành kinh tế tại trường Đại học Yale và tốt nghiệp vào năm 1948.[5]
Năm 1959, ông Bush bắt đầu tham gia vào các hoạt động chính trị. Ông đã liên tiếp đảm nhiệm các chức vụ quan trọng tại Quốc hội Mỹ, sau khi trúng cử với tư cách đại biểu Đảng Cộng hòa bang Texas vào năm 1966.[6][7] Ông tiếp tục được cố Tổng thống Richard Nixon bổ nhiệm làm Đại sứ và Trưởng phái đoàn Mỹ thường trực tại Liên hợp quốc vào năm 1970 và Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa (RNC) vào năm 1972. Sau khi Tổng thống Gerald R. Ford lên nắm quyền, ông Bush được bổ nhiệm làm Trưởng văn phòng Đại diện Mỹ tại Trung Quốc và Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA).[8]
Với nền tảng và kiến thức vững chắc, ông Bush liên tục được đảm nhận các vị trí cao khác và có sự nghiệp thăng tiến rộng mở. Năm 1980, ông trở thành Phó Tổng thống Mỹ dưới thời Tổng thống Ronald Reagan.[9] Sau hai nhiệm kỳ Phó Tổng thống, ông Bush đã đứng ra tranh cử và giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 1988, trở thành vị Tổng thống Mỹ thứ 41, giữ vai trò người đứng đầu Nhà Trắng từ năm 1989 đến năm 1993.[10]
2. Dấu ấn ngoại giao
2.1. Chấm dứt Chiến tranh Lạnh trong hòa bình
Tổng thống Bush được đánh giá là một vị Tổng thống có nhiều đóng góp lớn cho chính sách đối ngoại của Mỹ với cách tiếp cận “bảo thủ và thực dụng”. Khác biệt với những người tiền nhiệm, ông luôn thận trọng xem xét lại để hành động một cách chắc chắn và quyết liệt.[11] Ông đã tận dụng xu hướng hòa hoãn trong mối quan hệ Mỹ - Liên Xô để kết thúc Chiến tranh Lạnh trong hòa bình, tránh “gây tổn hại tới những mối quan hệ tương lai”.[12]
Trong chính sách với Liên Xô, chính quyền Bush khẳng định chủ trương thúc đẩy tiến độ ổn định mối quan hệ giữa hai siêu cường.[13] Vào ngày 2/12/1989, Tổng thống Bush đã có cuộc gặp mặt với người đồng cấp Liên Xô Mikhail Gorbachev tại Hội nghị thượng đỉnh Malta, Địa Trung Hải. Cuộc gặp diễn ra chỉ vài tuần sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh đang đi tới hồi kết. Hai bên đã bày tỏ mong muốn chính thức kết thúc cuộc chiến, tái thiết châu Âu cũng như mối quan hệ hai nước. Ông Bush đã nói: “Với những cải cách đang diễn ra ở Liên Xô, chúng ta đang đứng trên bờ vực của kỷ nguyên mới trong mối quan hệ Mỹ - Xô. Chúng ta có thể đóng góp theo cách của riêng mình để vượt qua sự chia cắt và kết thúc đối đầu quân sự tại châu Âu.” [14]
Vào năm 1991, Tổng thống George H. W. Bush và Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev tiếp tục gặp nhau tại Moscow để ký kết Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược (START). Hiệp ước này có mục đích tiếp tục cắt giảm lượng vũ khí hạt nhân Mỹ và Liên Xô sở hữu, sau khi hai bên đã tiến hành những cuộc đàm phán song phương về vấn đề này từ những năm 1970.[15] Trong bài phát biểu tại lễ ký kết, ông Bush đã đánh giá cao vai trò Hiệp ước START như một minh chứng cho mối quan hệ mới giữa Mỹ và Liên Xô, và cũng là “lời hứa về tiến bộ hơn nữa hướng tới hòa bình lâu dài”.[16]
Sau khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991, Tổng thống George H. W. Bush đã có cuộc họp báo chung đầu tiên với Tổng thống Nga Boris Yeltsin. Trong đó, ông đã luôn thể hiện tinh thần hữu nghị với các quốc gia thuộc Liên Xô cũ và cho rằng sự kiện này “khẳng định sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh và mở ra một kỷ nguyên mới.”[17]
2.2. Hỗ trợ quá trình thống nhất nước Đức sau khi Bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1989
Vị Tổng thống thứ 41 của nước Mỹ đã có những đóng góp to lớn đối với sự nghiệp tái thống nhất nước Đức sau khi Bức tường Berlin sụp đổ năm 1989. Vai trò của George H.W. Bush trong quá trình thống nhất nước Đức được người Đức đánh giá cao. Vai trò ấy được thể hiện qua những chính sách của ông đối với nước Đức trong giai đoạn này. Cụ thể, trong bài phát biểu vào ngày 31/5/1989 tại Mainz, Tây Đức, ông George H. W. Bush đã thể hiện tầm nhìn lãnh đạo của mình bằng cách đưa ra sáng kiến về một "châu Âu toàn vẹn và tự do", bao gồm một nước Đức thống nhất với tư cách là đối tác và đồng minh của Mỹ.[18] Nhờ mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với Tổng thống Mikhail Gorbachev, ông Bush đã đóng vai trò quan trọng trong việc thuyết phục nhà lãnh đạo Liên Xô chấp nhận việc nước Đức thống nhất như một lẽ tất yếu và rút quân đội Liên Xô khỏi Đông Đức. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Malta năm 1989, Tổng thống George H. W. Bush đã đưa ra các đề nghị liên quan đến vấn đề tái thống nhất nước Đức, trong đó bao gồm hỗ trợ kinh tế, đảm bảo an ninh và tôn trọng lợi ích của Liên Xô ở châu Âu.[19]
Như lời Cựu Tổng thống Đức Horst Köhler từng nói, Tổng thống Bush "đã cho thấy những gì tốt đẹp nhất của nước Mỹ: Một nước Mỹ tốt cho người dân Mỹ, cho Đức và cho thế giới."[20] Có thể thấy rằng, vị Tổng thống Mỹ thứ 41 đã trở thành một trong những người bạn và đồng minh lớn nhất của Cộng hòa Liên bang Đức trong giai đoạn này.
2.3. Đề ra thuật ngữ “Trật tự thế giới mới”
Bên cạnh những đóng góp về phương diện ngoại giao, Tổng thống George H. W. Bush cũng đề ra thuật ngữ "Trật tự thế giới mới". Đây là thuật ngữ được ông sử dụng trong Thông điệp Liên bang năm 1991 [21] để mô tả tầm nhìn của ông về thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, nơi các quốc gia cần hợp tác để giải quyết các thách thức toàn cầu và thúc đẩy hòa bình, dân chủ.[22]
“Trật tự thế giới mới” do ông George H. W. Bush đề xuất tập trung vào an ninh tập thể với sự hợp tác đa quốc gia và vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc. Theo quan điểm của ông, các quan niệm về Chiến tranh Lạnh cần được phá vỡ, qua đó tạo điều kiện để các nước có cơ hội hợp tác. Để hiện thực hóa tầm nhìn ấy, Tổng thống George H. W. Bush đã không ngừng tìm kiếm cơ hội đối thoại với Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev, đồng thời ủng hộ quá trình chuyển đổi dân chủ ở Đông Âu. Cố Tổng thống Mỹ cũng ủng hộ thương mại tự do và hội nhập kinh tế như một phương thức hữu hiệu để thúc đẩy sự phát triển và ổn định của các nước.[23]
Thuật ngữ "Trật tự thế giới mới" của ông George H. W. Bush là một đóng góp đáng kể cho tiến trình kết thúc Chiến tranh Lạnh trong hòa bình. Nó phản ánh sự thừa nhận của ông về những biến đổi lịch sử đang diễn ra và nỗ lực của ông để định hình thay đổi ấy theo hướng tích cực.
Tổng thống George H. W. Bush đã dẫn dắt nước Mỹ và thế giới qua một thời kỳ chuyển đổi quan trọng. Ông là nhân chứng và là chất xúc tác của các sự kiện lịch sử đã định hình lại trật tự toàn cầu. Có thể nói, cố Tổng thống George H. W. Bush đã để lại nhiều di sản chính trị cho những đời Tổng thống Mỹ tiếp theo cũng như cho thế giới ngày nay.
Thông qua bài viết này, Galileo Society mong các bạn đã có thêm một góc nhìn về những dấu ấn trong cuộc đời và sự nghiệp của George H. W. Bush - một trong những vị Tổng thống có ảnh hưởng lớn trong lịch sử nước Mỹ nói riêng và lịch sử thế giới nói chung. Đừng quên nhấn theo dõi fanpage Galileo Society để không bỏ lỡ bất kỳ thông tin bổ ích nào nhé!
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1], [2] Duncan, Conrad, "George HW Bush in his own words – and those of others", Independent, 1/12/2018. Truy cập ngày 15/6/2023
https://www.independent.co.uk/news/world/americas/george-hw-bush-death-president quotes-own-words-gulf-war-berlin-war-soviet-union-a8662581.html [3], [4], [6], [7], [8] Knott, Stephen , "George H. W. Bush: Life before the presidency", UVA | Miller Center. Truy cập ngày 15/6/2023.
https://millercenter.org/president/bush/life-before-the-presidency
[5]”George H.W. Bush”, Britannica, 8/6/2023. Truy cập ngày 15/6/2023. https://www.britannica.com/biography/George-H-W-Bush.
[9] Walsh, Kenneth T, "Reagan and Bush's Admirable Partnership", US News, 17/3/2011. Truy cập ngày 11/6/2023.
https://www.usnews.com/news/articles/2011/03/17/reagan-and-bushs-admirable partnership
[10] Knott, Stephen , "George H. W. Bush: Campaign and elections", UVA | Miller Center. Truy cập ngày 15/6/2023. https://millercenter.org/president/bush/campaigns-and elections
[11], [23] Knott, Stephen, “GEORGE H. W. BUSH: FOREIGN AFFAIRS”, UVA | Miller Center. Truy cập ngày 11/6/2023.
https://millercenter.org/president/bush/foreign-affairs
[12], [17] Kiger, Patrick J, "How George H.W. Bush Finished What Reagan Started in Ending the Cold War", History, 5/12/2018. Truy cập ngày 15/6/2023. https://www.history.com/news/george-bush-reagan-cold-war-end-gorbachev
[13] "Remarks at the Annual Conference of the Veterans of Foreign Wars", George H.W. Bush Presidential Library & Museum, 6/3/1989. Truy cập ngày 15/6/2023. https://bush41library.tamu.edu/archives/public-papers/118
[14] "Bush and Gorbachev suggest Cold War is coming to an end", HISTORY, 13/11/2009. Truy cập ngày 15/6/2023. https://www.history.com/this-day-in-history/bush and-gorbachev-suggest-cold-war-is-coming-to-an-end
[15] "Strategic Arms Reduction Treaty of 1991", National Park Service, 20/10/2020. Truy cập ngày 15/6/2023. https://www.nps.gov/articles/start-treaty-1991.htm [16] “Remarks by President Gorbachev and President Bush at the Signing Ceremony for the Strategic Arms Reduction Talks Treaty in Moscow”, The American Presidency Project. Truy cập ngày 15/6/2023. https://www.presidency.ucsb.edu/documents/remarks president-gorbachev-and-president-bush-the-signing-ceremony-for-the-strategic-arms [18] President George H. W. Bush, “A Europe Whole and Free”, Mainz, 5/1989. Truy cập ngày 17/6/2023. https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-890531.htm
[19] Zoellick B. Robert, “Bush 41 and Gorbachev”, 2018, 560-563. Truy cập ngày 14/6/2023. https://academic.oup.com/dh/article-abstract/42/4/560/5063005 [20] Sen Kumar, Ashish, “German Reunification: ‘It Was Nothing Short of a Miracle’”, United States Institute of Peace, 1/2/2021. Truy cập ngày 11/6/2023. https://www.usip.org/publications/2021/02/german-reunification-it-was-nothing-short miracle
[21] Vũ Huy, “Chiến tranh Vùng Vịnh và Trật tự thế giới mới: Liệu cố Tổng thống Bush đã vượt qua 'thử thách lớn nhất'?”, Ngày nay, 1/12/2018. Truy cập ngày 17/6/2018. https://ngaynay.vn/chien-tranh-vung-vinh-va-trat-tu-the-gioi-moi-lieu-co-tong-thong bush-da-vuot-qua-thu-thach-lon-nhat-post64397.html
[22] Kessler, Bart R, “Bush's New World Order: The Meaning Behind the Words”, 1/3/1997. Truy cập ngày 15/6/2023. https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA398504
