![[Dấu ấn ngoại giao _ 25_06_2023]](https://ssztovxtowhfkxhhzykm.supabase.co/storage/v1/object/public/post-images/uploads/1789489563597-1ef27551-d14a-4126-979a-b5b8c8512812.jpg)
"Việc thống nhất Đức và thống nhất châu Âu không hề mâu thuẫn với nhau mà trái lại đó là hai mặt của cùng một đồng xu”. - Helmut Kohl [1]
Đối với những người dân Đức nói riêng và châu Âu nói chung, Helmut Kohl chắc chắn không phải là một cái tên quá xa lạ. Ông thường được biết đến với vai trò “Cha đẻ của nước Đức thống nhất" và là công trình sư của “Mái nhà chung châu Âu". Để tiếp nối chuyên mục “Dấu ấn Ngoại giao" tháng 6 về những cá nhân tiêu biểu góp phần kết thúc Chiến tranh Lạnh, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu những đóng góp to lớn của vị cố Thủ tướng Helmut Kohl (1982 - 1998) đối với tiến trình thống nhất nước Đức và xây dựng Liên minh châu Âu (EU) nhé!
1. Sự nghiệp chính trị
Helmut Joseph Michael Kohl sinh vào ngày 3/4/1930, tại Ludwigshafen, vùng Palatinate trong một gia đình Công giáo.[2] Khi mới 17 tuổi, Helmut Kohl đã gia nhập và trở thành thành viên của Đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU).[3] Trong giai đoạn 1969- 1976, ông giữ chức Thủ hiến bang Rhineland-Palatinate và sau đó trở thành thành viên của Quốc hội Liên bang với tư cách là người lãnh đạo đảng CDU.[4] Vào ngày 1/10/1982, vị chính trị gia này được bầu làm người đứng đầu Chính phủ sau khi Thủ tướng đương nhiệm Helmut Schmidt (Đảng SPD) bị Hạ viện bỏ phiếu bất tín nhiệm.[5] Ông Kohl giữ kỷ lục là Thủ tướng tại vị lâu nhất (16 năm) của nước Đức kể từ thời nhà lãnh đạo Otto von Bismarck (1871 - 1890).[6]
2. Dấu ấn ngoại giao
2.1. Cha đẻ của nước Đức thống nhất
Một trong các di sản chính trị của Helmut Kohl chính là những đóng góp của ông đối với sự thống nhất nước Đức. Vào thời điểm Bức tường Berlin sụp đổ và biên giới giữa hai nước Đức được mở cửa vào tháng 11/1989, Thủ tướng Kohl đã nhận thấy được khả năng thống nhất nước Đức. Ngày 28/11/1989, Thủ tướng Tây Đức đã có bài trình bày trước Quốc hội Liên bang về “Kế hoạch 10 điểm” nhằm tái thống nhất nước Đức và dân chủ hoá khu vực Đông Đức.[7] Kế hoạch này có thể tóm gọn thành các bước như: tăng cường sự hợp tác chặt chẽ giữa hai nhà nước Đức trong mọi lĩnh vực, tiến tới thành lập liên minh và sau cùng là chế độ liên bang thống nhất, phù hợp với xu thế hoà hoãn Đông - Tây và liên kết khu vực châu Âu.[8] Bản kế hoạch này đã không được thực hiện do sự phát triển nhanh chóng của cuộc Cách mạng Hòa bình và các sự kiện liên quan khiến Kohl và chính giới Đức nhận thấy cần phải thống nhất nước Đức một cách nhanh chóng hơn.[9] Mặc dù vậy Thông qua bản Kế hoạch trên, Helmut Kohl đã thể hiện một thông điệp rõ ràng: nước Đức cần phải thống nhất và người Đức đang đề ra những bước cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu này.[10]
Sau khi công bố bản “Kế hoạch 10 điểm”, Thủ tướng Helmut Kohl đã có nhiều hoạt động ngoại giao nhằm đạt được sự ủng hộ của các nước Phương Tây và Liên bang Xô Viết cho sự thống nhất nhanh chóng của nước Đức. Vào thời điểm chuẩn bị cho tiến trình thống nhất, nhiều quốc gia khác có thái độ phản đối vì các lý do mang tính lịch sử, cùng với mối lo ngại về việc một nước Đức hùng mạnh hơn về kinh tế và chính trị sau khi thống nhất sẽ trở thành mối đe dọa nằm giữa lòng châu Âu.[11] Helmut Kohl đã thuyết phục các nhà lãnh đạo châu Âu ủng hộ nước Đức thống nhất bằng luận điểm: thống nhất nước Đức và liên kết châu Âu là “hai mặt của đồng xu”.[12] Điều này hàm ý rằng việc nước Đức thống nhất có vai trò quan trọng, gắn liền với tiến trình liên kết châu Âu. Bằng niềm tin đã xây dựng được và khả năng ngoại giao của mình, ông đã giải quyết được sự phản ứng của các quốc gia láng giềng, nhận được sự ủng hộ của Hoa Kỳ mà đặc biệt là sự hỗ trợ của Tổng thống đương nhiệm George H. W. Bush.[13] Đối với Liên Xô, Thủ tướng Kohl đã thuyết phục được Tổng Bí thư Gorbachev ủng hộ việc thống nhất nước Đức và đồng ý với việc nước Đức thống nhất sẽ gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Đánh giá về những hoạt động trên, cố Ngoại trưởng Mỹ George Schultz cho rằng niềm tin được Thủ tướng Kohl xây dựng với Tổng thống Bush và Tổng Bí thư Gorbachev “khiến họ có thể nắm bắt được thời điểm đúng đắn để hành động và vượt qua được sự hoài nghi của các nhà lãnh đạo châu Âu khác”.[14]
Nhờ những nỗ lực không mệt mỏi, Thủ tướng Helmut Kohl đã thành công trong việc thống nhất nước Đức bằng con đường hòa bình và trật tự. Trong cuộc bầu cử tự do được tổ chức lần đầu tiên ở nước Đức kể từ ngày thống nhất năm 1990, ông đã giành được chiến thắng lớn và trở thành Thủ tướng đầu tiên của nước Đức thống nhất.
2.2. “Công trình sư” của Liên minh châu Âu
Bên cạnh những công lao to lớn đối với nước Đức, di sản mà cố Thủ tướng Helmut Kohl để lại còn là một “mái nhà chung châu Âu” thống nhất trên nhiều phương diện khác nhau. Để thực hiện được mục tiêu xây dựng một ngôi nhà thống nhất ở “lục địa già”, Thủ tướng Đức đương nhiệm đã bắt tay hợp tác với Tổng thống Pháp Francois Mitterrand.[15] Cả hai đều tin rằng sự an toàn và an ninh của châu Âu chỉ có thể được đảm bảo khi hai cường quốc hàng đầu của châu lục này là Đức và Pháp phối hợp với nhau.[16]
Vào năm 1992, những nỗ lực to lớn của Helmut Kohl và Francois Mitterrand đã được đền đáp khi Hiệp ước Maastricht với tên gọi chính thức là “Hiệp ước về Liên minh châu Âu” đã được thông qua, đặt nền móng cho sự ra đời của Liên minh châu Âu (EU) và đồng tiền chung châu Âu (Euro).[17] Văn kiện này đã đánh dấu bước chuyển của châu Âu từ một liên minh kinh tế (Cộng đồng Kinh tế châu Âu - EEC), trở thành một liên minh thống nhất về mặt chính trị và tiến tới một đồng tiền chung.[18] Mặc dù vấp phải sự phản đối từ nhiều người dân Đức, song Thủ tướng Kohl đã chấp nhận từ bỏ đồng Mác Đức (Deutsche Mark) vốn đang rất mạnh và ngang với đồng USD vào thời điểm bấy giờ để tham gia vào khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone).[19] Không chỉ là cha đẻ của liên minh tiền tệ, Thủ tướng Đức Helmut Kohl còn thúc đẩy mạnh mẽ quá trình hình thành và mở rộng liên minh thuế quan cũng như tự do đi lại ở châu Âu, mà nay vẫn được biết đến dưới cái tên Khu vực Schengen.[20]
Những thay đổi trên đã góp phần giúp châu Âu liên kết sâu rộng, và thực hiện đúng cam kết "nước Đức của châu Âu", chứ không phải "châu Âu của nước Đức" mà ông Kohl đã đưa ra trong quá trình vận động thống nhất nước Đức.[21] Vào năm 2017, nhằm ghi nhận các đóng góp to lớn của ông cho tiến trình hội nhập và hợp tác châu Âu, Hội đồng châu Âu (EC) đã trao tặng danh hiệu Công dân danh dự cho cố Thủ tướng Helmut Kohl.[22]
3. Phần kết
Cố Thủ tướng Helmut Kohl là người lãnh đạo đã dẫn dắt nước Đức trải qua giai đoạn lịch sử quan trọng. Ông không chỉ là “hiện thân của một nước Đức thống nhất trong lòng một châu Âu thống nhất”, mà ông còn là “biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần chính khách tận tụy hết lòng phụng sự nhân dân và hòa bình”, theo lời cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel.[23] Vị “Thủ tướng của ngày Thống nhất”[24] xứng đáng được coi như một gương mặt quan trọng trong lịch sử hình thành nước Đức và châu Âu hiện đại.
Thông qua bài viết này, Galileo Society mong các bạn có thêm một góc nhìn về cuộc đời và sự nghiệp của cố Thủ tướng Helmut Kohl - nhà lãnh đạo có nhiều ảnh hướng lớn đối với nước Đức và thế giới. Đừng quên nhấn theo dõi fanpage Galileo Society để không bỏ lỡ bất kỳ thông tin bổ ích nào nhé!
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Clemens, Clayton, et al, “In Memory of the ‘Two Helmuts’: The Lives, Legacies, and Historical Impact of Helmut Schmidt and Helmut Kohl.”, Central European History, 2018. Truy cập ngày 15/6/2023.
https://www.jstor.org/stable/26567827.
[2], [4], [6] “Kohl, Helmut", Wilson Center. Truy cập ngày 15/6/2023. https://digitalarchive.wilsoncenter.org/people/kohl-helmut
[3] Dahmann, Klaus, “Former German Chancellor Helmut Kohl dies, aged 87”, DW, ngày 16/6/2017. Truy cập ngày 14/6/2023.
https://www.dw.com/en/former-german-chancellor-helmut-kohl-dies-aged-87/a 18626424
[5] Nguyễn Minh Tuấn, “Bỏ phiếu tín nhiệm và thăm dò tín nhiệm tại Đức”, Vietnamnet, ngày 26/3/2012. Truy cập ngày 14/6/2023.
https://vietnamnet.vn/bo-phieu-tin-nhiem-va-tham-do-tin-nhiem-tai-duc-65690.html [7], [8] “Helmut Kohl's Ten-Point Plan for German Unity (November 28, 1989)”, GHDI. Truy cập ngày 17/6/2023.
https://ghdi.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=223
[9] ‘Chancellor Kohl's role in reunification’, CVCE. Truy cập ngày 24/6/2023. https://www.cvce.eu/en/recherche/unit-content/-/unit/02bb76df-d066-4c08-a58a d4686a3e68ff/721f9429-9056-4752-8419-7a060147d34b.
[10], [11], [13], [20] Möller, Horst, “Helmut Kohl”, KAS. Truy cập ngày 14/6/2023. https://www.kas.de/en/web/geschichte-der-cdu/biogram-detail/-/content/helmut-kohl 2#kohl2
[12] “The Chancellor who reunited Germany”, The Federal Government, ngày 16/6/2017. Truy cập ngày 17/6/2023.
https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/archive/the-chancellor-who reunited-germany-413888
[14] “German Reunification: ‘It Was Nothing Short of a Miracle”, United States Institute of Peace, ngày 1/2/2021. Truy cập ngày 17/6/2023.
https://www.usip.org/publications/2021/02/german-reunification-it-was-nothing-short miracle
[15], [19], [21] Phạm Văn Thắng, “Helmut Kohl - Người Đức vĩ đại”, Báo Tin tức, ngày 1/7/2017. Truy cập ngày 14/6/2023.
https://baotintuc.vn/nhan-vat-su-kien/helmut-kohl-nguoi-duc-vi-dai 20170701075904282.htm
[16] Tisda, Simon, “Helmut Kohl: leader who united Europe as well as Germany”, The Guardian, ngày 17/6/2017. Truy cập ngày 18/6/2023.
https://www.theguardian.com/world/2017/jun/17/helmut-kohl-leader-who-united europe-as-well-as-germany
[17], [22] “Helmut Kohl and François Mitterrand: leaders in reconciliation”, European Union. Truy cập ngày 14/6/2023.
https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/eu pioneers/helmut-kohl-and-francois-mitterrand_en
[18] Ban Thời sự, “30 năm Hiệp ước Maastricht thành lập Liên minh châu Âu”, VTV, ngày 7/2/2022. Truy cập ngày 14/6/2023.
https://vtv.vn/the-gioi/30-nam-hiep-uoc-maastricht-thanh-lap-lien-minh-chau-au 20220207180314278.htm
[23], [24] “Helmut Kohl was "a stroke of luck for us Germans "", The Federal Government, ngày 16/6/2017. Truy cập ngày 22/6/2023.
https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/archive/helmut-kohl-was-a stroke-of-luck-for-us-germans--413880
