Trong lịch sử ngoại giao Việt Nam, Hội nghị Paris, với 201 phiên họp công khai, 45 cuộc gặp riêng cấp cao, kéo dài gần 5 năm từ ngày 13/5/1968 đến 27/1/1973, chắc hẳn là một trong những cuộc đàm phán cam go, quyết liệt nhất. Hôm nay, trong bài đăng đầu tiên của chuyên mục “Ngoại giao - Những điều chưa kể", Galileo Society sẽ gửi đến độc giả một trong những mảnh ghép đã làm nên giai thoại không thể nào quên của ngoại giao nước nhà, câu chuyện đằng sau chiếc bàn đàm phán tại Hội nghị Paris.
Ban đầu, phía Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (VNDCCH) đưa ra mẫu bàn hình vuông nhưng không được phía Hoa Kỳ chấp nhận. Mặt khác, Mỹ lại đề nghị sử dụng bàn hình chữ nhật, mỗi bên ngồi tại chiều dài của mặt bàn nhưng phía VNDCCH lại không đồng ý. Tới cuộc họp lần thứ 6 về vấn đề này, VNDCCH đưa ra hai kiểu bàn mới mang hình thoi và hình tròn chia tư nhưng vẫn không có được sự đồng thuận của từ Washington. Đến lần họp thứ 7, Mỹ gợi ý ba kiểu bàn khác nhau: (1) Hai bàn hình cung đối diện, không tách rời nhau; (2) Hai nửa vòng tròn đối diện, tách rời nhau; (3) Hai nửa vòng tròn đối diện, ở giữa có khoảng cách, hai đầu có hai bàn chữ nhật cho thư ký ngồi. Phía VNDCCH đề nghị lấy kiểu bàn thứ hai nhưng được ghép lại thành một bàn tròn thay vì tách rời. Cứ như vậy, trong suốt các lần họp thứ 8, thứ 9, các bên vẫn tiếp tục tranh cãi về chuyện chiếc bàn mà vẫn chưa thể ngã ngũ.
Thực chất, ẩn sau hình dáng chiếc bàn còn là cuộc đấu tranh lập trường về bản chất cuộc đàm phán tại Paris. Phía Mỹ cho rằng đây là cuộc họp giữa hai bên, một bên là Mĩ và chính quyền Sài Gòn, một bên là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam. Trong khi đó, phía VNDCCH nêu rõ đây là cuộc hội đàm bình đẳng 4 bên nhằm nâng tầm chính trị, đề cao vai trò của Mặt trận trong cuộc chiến. Do đó, đây không đơn thuần chỉ là tranh cãi về hình thức chiếc bàn mà còn thể hiện sự khác biệt sâu sắc trong lập trường chính trị của mỗi bên.
Cuối cùng, sau hơn hai tháng đấu trí, mãi đến cuộc họp thứ 10, vào ngày 15/1/1969, vấn đề mới được giải quyết khi các bên cùng đồng ý với gợi ý của Đại sứ Liên Xô tại Pháp lúc bấy giờ như sau:
- Bàn đàm phán là bàn tròn phẳng lỳ, không phân biệt ranh giới giữa các đoàn đàm phán, cách bàn tròn 0,45 mét kê hai bàn chữ nhật ở hai điểm đối diện nhau, dành cho thư ký.
- Không có cờ và biển của các đoàn trên bàn đàm phán.
- Thứ tự phát biểu sẽ được quyết định bằng cách nhờ nước chủ nhà Pháp rút thăm.
Về sau, đoàn Việt Nam để Mỹ phát biểu trước nhưng nói rõ là không chấp nhận quan điểm "hai phía" của Washington. Như vậy, chiếc bàn đàm phán, một chi tiết tưởng chừng rất đơn giản tại Hội nghị Paris, lại là kết quả của một cuộc đấu trí giằng co giữa hai bên, thể hiện tầm quan trọng tuyệt đối của sự chú ý đến từng chi tiết dù là nhỏ nhất trong công tác đàm phán và hoạt động đối ngoại.
Tài liệu tham khảo
[1] Cổng thông tin điện tử Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam,“Hội nghị Pari về Việt Nam, cuộc đàm phán hòa bình gay go nhất thế kỷ XX”, truy cập ngày 08/03/2021.
http://www2.chinhphu.vn/.../noidungchinhsachthanhtuu...
[2] Trịnh Ngọc Thái, 11/01/2013, “Những câu chuyện vui về Hội nghị Paris”, Báo Thế giới và Việt Nam, truy cập ngày 08/03/2021.
https://baoquocte.vn/nhung-cau-chuyen-vui-ve-hoi-nghi...
[3] Đình Chính, 25/01/2003, “Những mẩu chuyện bên lề Hội nghị Paris", VnExpress, truy cập ngày 08/03/2021.
https://vnexpress.net/nhung-mau-chuyen-ben-le-hoi-nghi...
[4] Đình Cả - Trúc Lâm, 21/01/2013, “Từ bàn hội nghị… đến Hiệp định Paris", Báo điện tử Thanh tra, truy cập ngày 08/03/2021.
https://thanhtra.com.vn/.../Tu-ban-hoi-nghi-den-Hiep-dinh...
[5] Hà Huy Hiệp, 19/01/2013, “Bí mật về chiếc bàn sử dụng trong đàm phán Hiệp định Paris", Báo Thể thao và Văn hoá, truy cập ngày 08/03/2021. https://thethaovanhoa.vn/.../bi-mat-ve-chiec-ban-su-dung...
