[Từ điển Galileo I 20_10_2023]

Phụ nữ vốn luôn đóng vai trò quan trọng đối với thế giới, dù là trong gia đình hay ngoài xã hội. Tuy vậy, trong thời đại hiện nay, nhiều phụ nữ và trẻ em gái vẫn bị đối xử bất công, chịu nhiều thiệt thòi và chưa có cơ hội thay đổi cuộc sống của bản thân. Nhận thức được điều đó, Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) đã được thành lập nhằm mục đích triển khai các chính sách, chương trình và tiêu chuẩn với mục tiêu nâng cao quyền con người của phụ nữ, qua đó đảm bảo mỗi phụ nữ và trẻ em gái có thể phát huy hết tiềm năng của mình.[1] Nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu những thông tin khái quát nhất về UN Women, cơ quan đi đầu trong các hoạt động vì phụ nữ của Liên hợp quốc nhé!

1. Lịch sử hình thành của UN Women

Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (Tiếng Anh: United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women, hay còn gọi là UN Women) được thành lập vào tháng 7/2010 theo Nghị quyết 64/289 của Đại hội đồng Liên hợp quốc.[2] UN Women là sự hợp nhất của bốn cơ quan của Liên hợp quốc trước đây bao gồm Bộ phận vì Sự tiến bộ của Phụ nữ (DAW), Viện Nghiên cứu và Đào tạo quốc tế vì Sự tiến bộ của Phụ nữ (INSTRAW), Văn phòng Cố vấn đặc biệt về Các vấn đề giới và Sự tiến bộ của Phụ nữ (OSAGI), và Quỹ Phát triển Phụ nữ của Liên hợp quốc (UNIFEM).[3] Tổ chức này được điều hành bởi hai cơ cấu quản trị liên chính phủ nhiều tầng nhằm hỗ trợ và cung cấp hướng dẫn chính sách về mặt quy chuẩn và vận hành, trong đó bao gồm Đại hội đồng, Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên hợp quốc (ECOSOC), và Ủy ban về Địa vị của Phụ nữ (CSW) hoặc Ban điều hành Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ.[4]

2. Các đóng góp của UN Women

UN Women khẳng định, tất cả các vấn đề về phát triển con người và quyền con người đều có khía cạnh giới. UN Women tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên mang tính nền tảng cho sự bình đẳng và thúc đẩy sự tiến bộ. Các đóng góp của UN Women có thể được chia thành ba khía cạnh: thúc đẩy bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ và các đóng góp nhân đạo khác.[5]

Đầu tiên, về thúc đẩy bình đẳng giới, UN Women đã có những đóng góp quan trọng trong việc chấm dứt bạo lực đối với phụ nữ. Cụ thể, UN Women nhấn mạnh các cơ sở pháp lý quốc tế về quyền sống không phải chịu bạo lực của phụ nữ như Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (tiếng Anh: Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women) và Tuyên bố của Liên hợp quốc năm 1993 về xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ (tiếng Anh:  the 1993 UN Declaration on the Elimination of Violence against Women). Bên cạnh đó, cơ quan này còn hợp tác với các chính phủ và các tổ chức khác để tìm cách ngăn chặn bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái thông qua giáo dục từ sớm và các giải pháp an sinh xã hội khác.[6] Mặt khác, để thúc đẩy bình đẳng giới, UN Women cũng tập trung tiếp cận toàn diện, góp phần nâng cao tiếng nói của phụ nữ và trẻ em gái khuyết tật. Năm 2017, UN Women đã thành lập Nhóm công tác nội bộ toàn cầu về Khuyết tật và Hòa nhập, cũng như Cộng đồng Thực hành Hòa nhập Người khuyết tật chuyên dụng.[7]

Thứ hai, về trao quyền cho phụ nữ, UN Women đã xây dựng các chương trình về lãnh đạo và sự tham gia chính trị của phụ nữ dựa trên các cam kết quốc tế về tính đại diện của phụ nữ và các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ. Cơ quan này giúp các ứng cử viên chính trị nữ xây dựng năng lực chuyên môn, đồng thời cung cấp các chiến dịch nâng cao nhận thức về bình đẳng giới với cử tri.[8] Không chỉ trao quyền cho phụ nữ trong lĩnh vực chính trị, UN Women còn trao quyền kinh tế thông qua một loạt các cam kết quốc tế hỗ trợ trao quyền kinh tế cho phụ nữ, bao gồm Cương lĩnh hành động Bắc Kinh (tiếng Anh:  Beijing Platform for Action) và một loạt công ước của Tổ chức Lao động quốc tế (tiếng Anh: International Labour Organization, viết tắt: ILO) về bình đẳng giới.[9]

Thứ ba, tận dụng kinh nghiệm và chuyên môn của mình về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, UN Women đã và đang tham gia vào các nỗ lực ứng phó nhân đạo ở hơn 40 quốc gia bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng, đảm bảo các cam kết về giới trong các cơ chế về giới và nhân đạo. UN Women đã thúc đẩy hành động nhân đạo về giới thông qua tham gia vào Ủy ban Thường trực liên cơ quan (IASC) và đưa ra các cam kết của mình với cộng đồng nhân đạo trong “Tóm tắt chiến lược nhân đạo của UN Women (2022-2025)”.[10] Đồng thời, cơ quan này cũng cung cấp các kế hoạch quản trị và quy hoạch quốc gia cho các chính phủ đang hiện thực hóa các cam kết về bình đẳng giới. Tại Đại hội đồng Liên hợp quốc, Ủy ban Địa vị Phụ nữ của Liên hợp quốc và các tổ chức đa phương khác, UN Women đóng vai trò trung tâm trong việc hỗ trợ một khuôn khổ quy chuẩn về tài trợ cho bình đẳng giới, đồng thời tăng cường năng lực và trách nhiệm giải trình của khu vực công.[11] 

3. Đánh giá

Sau hơn một thập kỷ hoạt động tích cực nhằm thúc đẩy bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ và lan tỏa tinh thần nhân đạo tiến bộ trên toàn thế giới, UN Women đã và đang có những đóng góp thiết thực, góp phần giúp hàng triệu phụ nữ và trẻ em gái có cuộc sống tốt đẹp hơn. Là tổ chức đi đầu vì phụ nữ và trẻ em gái, UN Women có uy tín cao và tầm ảnh hưởng rộng khắp toàn cầu, tác động mạnh mẽ đến các chính phủ, các cơ quan của Liên hợp quốc, các tổ chức phi chính phủ, khu vực tư nhân và với công chúng nói chung. Năm 2020, tổ chức này đã hỗ trợ 95 quốc gia và vùng lãnh thổ bao gồm cả các nước thu nhập cao, trong việc thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ.[12] Là một cơ quan của Liên hợp quốc, UN Women vừa thể hiện nỗ lực và khả năng của thiết chế liên chính phủ này trong công cuộc thúc đẩy phụ nữ khai phá hết tiềm năng của mình, vừa đóng vai trò lắng nghe những mối quan tâm của phụ nữ và khuếch đại tiếng nói đấu tranh cho sự bình đẳng. Nhìn từ khía cạnh vĩ mô, các nỗ lực của UN Women còn có ý nghĩa về mặt quản trị toàn cầu khi giúp các quốc gia hiện thực hóa các mục tiêu về giới của mình và góp phần vào tiến trình thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên hợp quốc. 

Tuy vậy, UN Women cũng phải đối mặt nhiều với thách thức khi các số liệu thống kê cho thấy vai trò lãnh đạo và sự tham gia của phụ nữ trong chính trị còn nhiều hạn chế, trong khi tỷ lệ phụ nữ bị bạo lực gia đình, đói nghèo, mù chữ, thu nhập thấp,... còn cao, đặc biệt ở khu vực nông thôn.[13][14] Thực tế trên đòi hỏi cơ quan này nói riêng và các nhà lãnh đạo toàn cầu nói chung cần nỗ lực hơn nữa để tiếp tục duy trì tính hiệu quả của các giải pháp, mở rộng hơn nữa tầm ảnh hưởng tích cực của mình tới các khu vực mà sự an toàn của phụ nữ và trẻ em giá đang bị đe dọa.

Trên đây là những thông tin cơ bản về Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women), thông qua bài viết này, Galileo Society hi vọng có thể đem đến cho bạn đọc những kiến thức thú vị về một trong các cơ quan quan trọng của Liên hợp quốc, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy bình đẳng giới trên phạm vi toàn cầu. Nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, Galileo Society xin kính chúc một nửa thế giới những điều tốt đẹp nhất! Đừng quên theo dõi fanpage câu lạc bộ để không bỏ lỡ bất kỳ thông tin bổ ích nào nhé!


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] “Welcome”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en#:~:text=UN%20Women%20is%20the%20UN,up%20to%20her%20full%20potential.

[2][4] “Governance”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/about-us/governance.

[3] “About UN Women”, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/about-us/about-un-women.

[5] “What We Do”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do.

[6] “Ending violence against women”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/ending-violence-against-women.

[7] “Women and girls with disabilities”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/women-and-girls-with-disabilities.

[8] “Women’s leadership and political participation”, UN Women, truy cập ngày

16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/leadership-and-political-participation.

[9] “Economic empowerment”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/economic-empowerment.

[10] “Humanitarian action”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/humanitarian-action.

[11] “Governance and national planning”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/governance-and-national-planning.

[12] “The UN-Women Executive Board. An Informal Guide”, UN Women, tháng

10/2021. Truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/sites/default/files/2021-11/un%20women%20executive%20board%20informal%20guide%20%28clean%20as%20of%2013%20Oct%202021%29_0.pdf.

[13] “Facts and figures: Women’s leadership and political participation”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/leadership-and-political-participation/facts-and-figures.

[14] “Facts & Figures”, UN Women, truy cập ngày 16/10/2023.

https://www.unwomen.org/en/news/in-focus/commission-on-the-status-of-women-2012/facts-and-figures.