CHIẾN LƯỢC HỢP TÁC CỦA EU TẠI ẤN ĐỘ DƯƠNG - THÁI BÌNH DƯƠNG

Nắm giữ vị trí địa chiến lược quan trọng, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương từ lâu đã thu hút sự quan tâm của không ít các quốc gia, tổ chức trên thế giới. Liên minh Châu Âu (EU) cũng không phải một ngoại lệ khi khối này đã bày tỏ nguyện vọng được đóng góp cho nền hòa bình, ổn định, thịnh vượng của khu vực.[1] Trong chuyên mục “Từ điển Galileo” tháng 12 này, hãy cùng Galileo Society khám phá những thông tin nổi bật về Chiến lược hợp tác của Liên minh Châu Âu (EU) tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Tiếng Anh: EU Strategy for Cooperation in the Indo - Pacific) nhé.

Chiến lược hợp tác của EU tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương được Đại diện cấp cao EU phụ trách an ninh và chính sách đối ngoại Josep Borrell công bố vào ngày 16/9/2021 [2]. Trước đó, EU vốn chỉ tập trung tăng cường hiện diện với vai trò là đối tác kinh tế ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và chiến lược phát triển về chính trị không nằm trong ưu tiên chính sách của khối. Tuy vây, chỉ khi Đức và Hà Lan lần lượt công bố chiến lược cùng với nhiều quan ngại trước ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc trong khu vực, những nhà hoạch định chính sách EU mới bắt đầu hướng tới mục tiêu gia tăng sự hiện diện tại đây. Ngoài ra, lợi ích của EU tại khu vực cũng gắn chặt với lĩnh vực thương mại nên vấn đề an ninh của các tuyến thông thương biển (SLOC) và sự an toàn của các chuyến tàu thương mại cũng là những mối quan tâm hàng đầu của khối này. Do đó, không ít quan điểm cho rằng việc hợp tác với các quốc gia có cùng quan điểm trong khu vực như Ấn Độ, Nhật Bản, Úc và Mỹ trong lĩnh vực hàng hải là điều cần thiết cho EU. [3]

Về nội dung, EU xác định bảy lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược hợp tác tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trước hết, EU hướng tới mục tiêu đảm bảo thịnh vượng chung và phát triển bền vững. EU mong muốn ký kết các hiệp định đối tác và hợp tác với một số nước tại Đông Nam Á và các quốc gia thuộc khu vực Caribbean, Châu Phi và Thái Bình Dương. Ngoài ra, EU cũng sẽ thúc đẩy tiến trình chuyển đổi xanh, hỗ trợ việc chuyển đổi năng lượng sạch, giải quyết rác thải nhựa nhằm chống biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường. Mặt khác, EU và các nước tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ cùng hợp tác nhằm quản trị đại dương trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế. Đồng thời, EU mong muốn tăng cường hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng an ninh, tăng cường tập trận chung với các đối tác trong khu vực nhằm chống cướp biển và bảo vệ tự do hàng hải. Chiến lược còn nhằm thúc đẩy chuyển đổi kinh tế số, phát triển những tiêu chuẩn cho các công nghệ mới,... Ngoài ra, khối này còn chú trọng tới đảm bảo an ninh con người khi cam kết hỗ trợ các nước tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tiếp cận các dịch vụ y tế, vaccine và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu về các bệnh truyền nhiễm thông qua cơ chế Horizon Europe. [4]

Chiến lược hợp tác của EU tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có thể mang lại những tác động nhất định tới tình hình khu vực. Khối khẳng định mong muốn hợp tác cùng phát triển, không hướng đến cạnh tranh với bất kỳ quốc gia nào và cũng không nhằm mục tiêu đối đầu với Trung Quốc. Thay vào đó, EU sẽ tiếp tục quan hệ hợp tác song phương với Trung Quốc, khuyến khích nước này phát huy vai trò của mình trong một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hòa bình và thịnh vượng [5]. Thông qua chiến lược, EU mong muốn trở thành một nhân tố đóng góp tích cực cho nền hòa bình, ổn định tại khu vực [6]. Trong tương lai, sự hiện diện của EU tại khu vực có thể thúc đẩy một sân chơi bình đẳng và một trật tự khu vực cởi mở, đa phương [7].

Chiến lược hợp tác của EU được đề ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều lo ngại rằng sự ra đời AUKUS sẽ làm suy yếu vai trò trung tâm của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong nội dung chiến lược, EU đã bày tỏ sự ủng hộ vai trò trung tâm, những nỗ lực xây dựng cấu trúc khu vực dựa trên luật lệ cũng như quá trình dẫn dắt xây dựng Bộ quy tắc ứng xử trên biển Đông của ASEAN. Từ đó, EU bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác lâu dài với các tổ chức trong khu vực, trong đó bao gồm ASEAN. Vì vậy, các quốc gia tại Đông Nam Á có thể tận dụng thời cơ để hợp tác cùng phát triển với EU trên nhiều lĩnh vực, đồng thời giảm thiểu sự phụ thuộc và chi phối của Mỹ và Trung Quốc [8].

Tuy nhiên, chiến lược của EU cũng đặt ra không ít thách thức. Đầu tiên, kế hoạch hành động của EU đòi hỏi phải có sự phân bổ nguồn lực và huy động tài chính trên diện rộng. Mặt khác, việc áp dụng chiến lược hợp tác tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đòi hỏi các nước EU phải có một cách tiếp cận thống nhất và đồng thuận trong xây dựng chương trình hành động. Bên cạnh đó, EU cũng cần có sự cân bằng giữa vấn đề ứng phó và hợp tác với Trung Quốc, trước thực trạng một số nước Châu Âu đã phản đối các tuyên bố cứng rắn của EU chống lại những yêu sách hàng hải của cường quốc Đông Bắc Á này [9].

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn đọc những thông tin hữu ích về Chiến lược hợp tác của EU tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong thời gian tới, Galileo sẽ tiếp tục cập nhật những tin tức hữu ích để gửi tới bạn đọc. Do đó, đừng quên theo dõi fanpage của Galileo Society để không bỏ lỡ những thông tin bổ ích nhé!

Tài liệu tham khảo

[1], [6] Hoàng Vũ, “EU công bố chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”, Báo Quân đội nhân dân, 17/09/2021. Truy cập ngày 14/12/2021

https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-song/eu-cong-bo-chien-luoc-an-do-duong-thai-binh-duong-671571

[2] “Điểm nhấn quan trọng trong Chiến lược hợp tác tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”, Báo điện tử Đài Truyền Hình Việt Nam, 26/09/2021. Truy cập ngày 13/12/2021

https://vtv.vn/the-gioi/diem-nhan-quan-trong-trong-chien-luoc-hop-tac-tai-khu-vuc-an-do-duong-thai-binh-duong-20210926131744032.htm

[3] Saha, Premesha, “What does an EU Indo-Pacific Strategy entail?”, Observer Research Foundation, 17/9/2021. Truy cập 25/12/2021

https://www.orfonline.org/expert-speak/what-does-an-eu-indo-pacific-strategy-entail/

[4], [5] “Questions et réponses: Stratégie de l'UE pour la coopération dans la région indo-pacifique”, Commission européenne, 18/09/2021. Truy cập ngày 19/12/2021.

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/fr/qanda_21_4709

[7] Lâm Phương, Phạm Toanh, “Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của EU”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân. Truy cập ngày 19/12/2021.

https://m.tapchiqptd.vn/vi/quoc-phong-quan-su-nuoc-ngoai/chien-luoc-an-do-duong-thai-binh-duong-cua-eu-17409.html

[8] European Commission, “The EU strategy for cooperation in the Indo-Pacific”, 16/09/2021. Truy cập ngày 19/12/2021.

[9] Luthra, Girish, “An assessment of the European union's Indo-pacific strategy”, ORF, 10/11/2021. Truy cập ngày 19/12/2021.

https://www.orfonline.org/research/an-assessment-of-the-european-unions-indo-pacific-strategy/