![[Từ điển Galileo _ 211212]](https://ssztovxtowhfkxhhzykm.supabase.co/storage/v1/object/public/post-images/uploads/1789875312631-ab53d445-e28f-4509-af75-6704dea70241.blob)
Để tái khởi động chuyên mục “Từ điển Galileo”, trong tháng 12 này, Galileo Society xin giới thiệu tới các bạn những kiến thức cơ bản nhưng không kém phần lý thú về chiến lược của các quốc gia, khối liên minh đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong bài viết này, các bạn hãy cùng chúng mình tìm hiểu những thông tin thú vị và hữu ích về Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (Tiếng Anh: Free and Open Indo - Pacific Strategy, viết tắt: FOIP) của Mỹ nhé.
Từ lâu, Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã luôn thu hút sự chú ý của nhiều cường quốc như Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, đặc biệt là Mỹ. Sở hữu nguồn tài nguyên phong phú và là nơi tập trung nhiều tuyến đường biển đường biển “yết hầu” cho giao lưu hàng hóa, vùng biển này trở thành một trong những “điểm nóng” về cạnh tranh địa chiến lược. Nhận thức được tầm quan trọng ngày càng gia tăng của Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump là người đầu tiên đề cập về ý tưởng xây dựng FOIP vào năm 2017, tại Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). [1]
Trong quá trình triển khai FOIP, Mỹ đã đề ra bốn mục tiêu căn bản. Đầu tiên là tăng cường sự thịnh vượng chung thông qua thương mại công bằng và đầu tư trong lĩnh vực tư nhân tại các nước thuộc Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tiếp theo, Mỹ cũng chủ trương thúc đẩy hợp tác với các đối tác trong khu vực trong các lĩnh vực như năng lượng, cơ sở hạ tầng và kinh tế số. Thứ ba là thúc đẩy quản trị tốt và vai trò của xã hội dân sự trong các lĩnh vực như phòng chống tham nhũng, bảo vệ quyền tự quyết của quốc gia, thúc đẩy minh bạch, công khai và các giá trị pháp quyền, bảo vệ các quyền con người và quyền tự do cơ bản. Cuối cùng, Washington mong muốn đảm bảo một trật tự khu vực hòa bình và an ninh, cũng như các quyền tự do về thương mại và hàng hải trên biển Đông và biển Hoa Đông, đối phó với các mối đe dọa chung, bảo vệ nguồn tài nguyên và duy trì chủ quyền. [2]
FOIP được coi là chiến lược của Mỹ nhằm kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc và duy trì, mở rộng ảnh hưởng của nước này ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. [3] Để thực thi FOIP, Mỹ đã và đang tăng cường thúc đẩy một cách linh hoạt các mạng lưới đối tác, cơ chế tập hợp lực lượng ba bên trên cơ sở các tam giác chiến lược Mỹ - Anh - Úc (AUKUS), Mỹ - Nhật Bản - Hàn Quốc; Mỹ - Ấn Độ - Nhật Bản...hay bốn bên như Đối thoại Tứ giác An ninh (QUAD).[4] Trong bối cảnh sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) của Trung Quốc đang thách thức vai trò lãnh đạo của Mỹ tại khu vực - nơi chưa tồn tại các cơ chế đa phương về an ninh, vốn chủ yếu dựa trên các hiệp định và thỏa thuận song phương, FOIP được kỳ vọng sẽ trở thành một đối trọng trực tiếp với sáng kiến này. [5]
Việc thực thi chiến lược FOIP của Mỹ sẽ có những tác động đối với các quốc gia trong và ngoài khu vực trên nhiều phương diện, cả về thời cơ để phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy củng cố quốc phòng - an ninh lẫn những thách thức trước nguy cơ gây căng thẳng, cạnh tranh và chạy đua vũ trang trong khu vực. [6] Với chiến lược này, một mặt, Mỹ tạo ra sân chơi mới, cạnh tranh tự do và cởi mở nhằm giúp các nước giảm bớt sự lệ thuộc vào BRI; mặt khác, chiến lược FOIP thúc đẩy các đồng minh của Washington tăng cường tiềm lực quốc phòng - an ninh đối với các nước trong khu vực. Hơn nữa, FOIP cũng tác động đến tư duy quốc phòng và xây dựng quân đội của các quốc gia trong khu vực; thôi thúc khả năng hợp tác sâu hơn về quốc phòng với phía Mỹ. [7]
Ngoài ra, có quan điểm cho rằng, FOIP là nền tảng giúp các quốc gia ứng phó với trật tự toàn cầu và khu vực đang thay đổi nhanh chóng cũng như dấu ấn ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc trong khu vực, biểu hiện cụ thể qua BRI. Chiến lược này có tiềm năng tạo ra một hệ thống chiến lược duy nhất, dựa trên các giá trị hòa bình, ổn định và các nguyên tắc mở, minh bạch và bền vững về kinh tế, với mục tiêu tổng thể là trao quyền cho các nước đang phát triển. [8]
Qua bài viết trên, Galileo Society hy vọng đã gợi mở cho bạn những thông tin cơ bản nhất về chiến lược FOIP (Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở). Đừng quên theo dõi fanpage Galileo Society để không bỏ lỡ những bài viết mới nhất nhé!
Nguồn tham khảo
[1], [3], [6] Phạm Thị Thanh Bình, Vũ Nhật Quang, “Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” của Mỹ: Vai trò và cách thức triển khai”, Tạp chí Cộng sản, 04/04/2020. Truy cập ngày 10/12/2021
[2] Szechenyi, Nicholas & Hosoya, Yuichi, “Working toward a free and open Indo - Pacific”, Carnegie Endowment for International Peace, 10/10/2019. Truy cập ngày 07/12/2021.
https://carnegieendowment.org/posts/2019/10/working-toward-a-free-and-open-indo-pacific
[4] Duy Hoàng, “Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Tầm nhìn và thực tiễn”, Tạp chí Cộng sản, 15/12/2020. Truy cập ngày 12/12/2021.
https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/the-gioi-van-de-su-kien/-/2018/820763/chien-luoc-an-do-duong---thai-binh-duong--tam-nhin-va-thuc-tien.aspx
[5], [7] Trần Hoàng Long, Trần Thị Hải Yến, “Free and Open Indo-Pacific Strategy: A Vietnamese Perspective”, India Quarterly: A Journal Of International Affairs, 07/05/2021. Truy cập ngày 07/12/2021.
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/09749284211005037
[8] Mehta, Simi, “The Free and Open Indo-Pacific strategy: A way forward”, Asia and the Pacific Policy Society, 25/7/2019. Truy cập ngày 07/12/2021.
https://www.policyforum.net/the-free-and-open-indo-pacific-strategy-a-way-forward/
