“Khi đặt bút ký vào bản Hiệp định Pari, tôi vô cùng xúc động, nghĩ đến những đồng bào, đồng chí, đến bạn bè ở cả hai miền Nam, Bắc, nghĩ đến những người đã ngã xuống không còn có thể biết được sự kiện trọng đại này, tôi bỗng trào nước mắt...”
Đây là những lời chia sẻ vô cùng xúc động của Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam - Nguyễn Thị Bình khi trả lời báo chí về kỉ niệm sâu sắc nhất trong cuộc đời ngoại giao của bà.
Trong sự hiện diện không nhiều những gương mặt của các nữ chính khách Việt Nam thế kỷ 20, bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam trước 1975, Bộ trưởng Giáo dục sau ngày đất nước thống nhất, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, Phó Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng, là một gương mặt gây ấn tượng mạnh, một nhà hoạt động chính trị - xã hội lớn. Cuộc đời của bà đã từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy chính trị và đối với thế hệ những sinh viên của Học viện Ngoại giao, thì bà Nguyễn Thị Bình luôn được biết tới là một nhà Ngoại giao xuất sắc không chỉ nổi tiếng ở trong nước mà còn trên trường quốc tế.
Dấu ấn đậm nét nhất của bà đối với ngành Ngoại giao Việt Nam có lẽ là ở hiệp định Paris về Việt Nam (1968-1973). Suốt gần 5 năm diễn ra cuộc đàm phán ở Pari, báo giới phương Tây đã rất ấn tượng với hình ảnh của “madam Bình” (tên mà các nhà báo phương Tây gọi bà khi đó). Họ ấn tượng không chỉ bởi trước mắt họ là hình ảnh một người phụ nữ nhỏ nhắn đến từ vùng đất đầy khói lửa chiến tranh nhưng lại có phong cách giao tiếp lịch lãm, sang trọng, nét mặt và nụ cười luôn cởi mở, thân thiện, mà họ còn rất ấn tượng bởi những lời phát biểu đầy thuyết phục, thông minh, lúc rắn rỏi, khi ví von dí dỏm… khiến cho thế giới phải nể trọng. Bà tham gia các cuộc họp báo, trả lời phỏng vấn, tham dự các hội nghị quốc tế với tư cách Bộ trưởng Ngoại giao, đi khắp các châu lục tuyên truyền, vận động, tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế cho sự nghiệp đấu tranh vì chính nghĩa của nhân dân Việt Nam, chuẩn bị thông tin để đưa ra những đòn tấn công ngoại giao sắc bén cho cuộc đàm phán tới… Bà Nguyễn Thị Bình kể, có những cuộc họp báo quốc tế tới 400 nhà báo, hoặc có lần truyền hình trực tiếp, bà phải trả lời phỏng vấn (bằng tiếng Pháp) với hàng chục phóng viên Pháp, Mỹ. Mặc dù rất căng thẳng, hồi hộp, nhưng lúc nào bà cũng cười thật tươi, nói năng từ tốn, nhẹ nhàng…
Trong những năm tháng tiến hành đàm phán, ngoài đấu tranh trực tiếp trên bàn đàm phán, bà Nguyễn Thị Bình còn tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức, các đoàn thể, các cá nhân thuộc các đoàn thể ở Mỹ, các nước phương Tây và các nước xã hội chủ nghĩa khác bằng tuyên truyền, vận động qua báo chí và gặp gỡ trực tiếp. Bà Bình là người trực tiếp phát biểu tại nhiều cuộc họp báo và trả lời phỏng vấn nhiều nhà báo quốc tế.
Sự thông minh, sắc sảo, bình tĩnh của bà Nguyễn Thị Bình chắc chắn sẽ mãi là bài học nhắc nhở mỗi nhà nhà Ngoại giao hôm nay và mai sau...


