[Chuyên mục đặc biệt _ 27_03_2022]

Trong bối cảnh tình hình chiến sự leo thang căng thẳng tại Ukraine, thị trường năng lượng tại Châu Âu nói riêng và thế giới nói chung đang gặp phải không ít rủi ro về gián đoạn nguồn cung khi Nga chịu nhiều biện pháp trừng phạt từ các quốc gia phương Tây. Trước đó, Nga - với vai trò là một trong những quốc gia cung cấp khí đốt lớn nhất trên thế giới đã triển khai dự án Dòng chảy phương Bắc 2 (Tiếng Anh: Nord Stream 2) nhằm đáp ứng lợi ích cho nước này và cả Châu Âu. Tuy nhiên, kể từ khi ra đời, dự án này vẫn luôn vấp phải nhiều tranh cãi liên quan tới vấn đề chính trị đến từ phía Liên minh Châu Âu (EU) và Mỹ. Đỉnh điểm, trong thời kỳ chiến sự căng thẳng giữa Nga và Ukraine hiện nay, Dòng chảy phương Bắc 2 đã chính thức bị tạm dừng việc cấp phép vận hành như một biện pháp trừng phạt đối với các hành động từ phía Điện Kremlin.[1] Qua bài viết dưới đây, Galileo Society xin gửi tới bạn đọc những phân tích về tác động của “dự án thương mại” quan trọng này tới cuộc khủng hoảng đáng chú ý nhất trên chính trường quốc tế hiện nay.

Dòng chảy phương Bắc 2 là dự án đường ống dẫn khí đốt xa bờ dọc theo đáy biển Baltic, kéo dài từ cảng Ust-Luga của Nga sang Lubmin, gần thành phố Greifswald của Đức.[2] Đây là dự án mở rộng sau tuyến đường ống dẫn Dòng chảy Phương Bắc 1 (Tiếng Anh: The Nord Stream 1) nối liền từ Nga tới Đức đã được đưa vào sử dụng từ năm 2011.[3] Dự án Dòng chảy phương Bắc 2 có trị giá lên tới 9,5 tỷ euro được đầu tư phần lớn bởi Tập đoàn dầu khí Gazprom của Nga cùng sự hỗ trợ từ phía các tập đoàn năng lượng lớn khác bao gồm Engie, OMV, Royal Dutch Shell, Uniper và Wintershall.[4] Với độ dài vào khoảng 1230km, Dòng chảy phương Bắc 2 được kỳ vọng sẽ đảm bảo công suất vận chuyển tăng gấp đôi từ 55 tỷ m3 khí đốt/năm lên 110 tỷ m3 khí đốt/năm và có khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng cho khoảng 26 triệu hộ gia đình ở châu Âu khi đi vào vận hành.[5] Bên cạnh đó, dự án này cũng sẽ giúp Đức đảm bảo được nguồn cung khí đốt với chi phí tương đối thấp trong bối cảnh việc sản xuất tại Châu Âu đang giảm dần.[6] Sau gần 5 năm xây dựng, đường ống đã hoàn thành vào tháng 9/2021 nhưng vẫn chưa được chính phủ Đức và EU phê duyệt để chính thức đi vào hoạt động.[7]

Dòng chảy phương Bắc 2 được đánh giá là một trong những dự án chiến lược song trùng giữa lợi ích kinh tế và địa chính trị của Nga. Về mặt kinh tế, việc xuất khẩu khí đốt đóng vai trò vô cùng quan trọng với tổng doanh thu của nền kinh tế Nga. Trong năm 2021, Nga đang giữ vị trí là nước sản xuất dầu khí lớn thứ ba trên thế giới và đã thu được 54,2 tỷ USD vào năm 2021 từ việc xuất khẩu thông qua các đường ống dẫn khí đốt tự nhiên.[8] Do đó, một khi Dòng chảy phương Bắc 2 đi vào hoạt động, Nga sẽ đa dạng hóa thêm hình thức cung cấp khí đốt và tối đa hóa lợi ích kinh tế khi giảm thiểu được chi phí vận chuyển đến Châu Âu thấp hơn 1,6 lần. Đồng thời, Moscow có thể tiến tới chiếm lĩnh vị thế độc quyền trong thị trường khí đốt khi không còn đối mặt với nguy cơ rủi ro trong việc tiến hành trung chuyển qua nước thứ ba.[9][10] Về mặt địa chính trị, sự phát triển về cơ sở hạ tầng của đường ống khí đốt giữa Nga và EU cũng sẽ góp phần đảm bảo sự vững chắc về an ninh năng lượng, cũng như sự ổn định của tình hình chính trị trong khu vực.[11]

Tuy nhiên, việc Moscow khai thông Dự án Dòng chảy phương Bắc 2 đã gây ảnh hưởng và làm rạn nứt thêm mối quan hệ vốn đã xung đột giữa Nga và Ukraine kể từ sau sự kiện sáp nhập bán đảo Crimea vào năm 2014. Tương tự như Ukraine, phần lớn các nước Đông Âu nằm tại “vùng đệm” giữa Nga và Tây Âu như Ba Lan, Litva, Estonia, Moldova, Lithuania, Hungary, Romania, Slovakia đều đã thể hiện sự phản đối gay gắt đối với việc tiếp tục thi công dự án.[12] Đặc biệt, Ukraine - quốc gia nắm giữ vai trò “người gác cổng” và trung chuyển khoảng 40% lượng khí đốt từ Nga đến Châu Âu - sẽ ghi nhận những tổn thất lớn về kinh tế. Theo đó, Ukraine sẽ chịu thiệt hại khoảng 3 triệu USD/năm, tương đương 3% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), nếu mất đi vị thế là quốc gia trung chuyển.[13] Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gọi Dòng chảy phương Bắc 2 là “một vũ khí địa chính trị nguy hiểm của điện Kremlin” và khẳng định dự án này có ảnh hưởng không nhỏ tới “an ninh quốc gia”.[14] Việc Nga xây dựng Dòng chảy phương Bắc 2 sẽ dẫn đến việc các đường ống cũ, vốn đã được lắp đặt tại các quốc gia Đông Âu có thể bị bỏ rơi. Từ đó, tương tự như phía Ukraine, chính phủ của các quốc gia này sẽ mất đi khoản tiền thu được từ phí trung chuyển, đối mặt với tình trạng bị cô lập và dễ bị tổn thương hơn trước ảnh hưởng của Nga.[15]

Trong khi đó, đối với EU, khí đốt tự nhiên đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình chuyển đổi hệ thống sản xuất nhằm giảm thiểu phát thải hiệu ứng nhà kính và các vấn đề liên quan đến nhiệt năng.[16] Theo ước tính, khoảng 40% lượng khí đốt của EU được nhập khẩu từ Nga trong năm 2021 và hiện đang có xu hướng tăng dần lên.[17] Dự án Dòng chảy phương Bắc 2 được dự báo sẽ đem đến cho EU những triển vọng năng lượng tương lai, trong bối cảnh các quốc gia đang trên đà đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng do thiếu hụt nguồn cung khí đốt tự nhiên. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lượng tiêu thụ khí đốt tại EU sẽ chạm ngưỡng 400 tỷ mét khối/năm vào năm 2030, do đó sẽ cần tới một nguồn cung lớn hơn từ phía Nga. Do Dòng chảy phương Bắc 2 góp phần rút ngắn tuyến đường vận chuyển khí đốt từ Nga đến Châu Âu, dự án này sẽ làm dịu đà tăng giá khí đốt, giảm chi phí tiêu dùng và có thể tạo ra nhiều việc làm cho công dân trong khối.[18] Trong bối cảnh khủng hoảng địa chính trị hiện nay, việc EU chưa thể tự chủ trong quá trình đa dạng hóa nguồn cung là một thách thức lớn trong việc điều chỉnh chính sách an ninh năng lượng.[19] Nếu Dòng chảy phương Bắc 2 đi vào vận hành, dự án có thể sẽ tạo ra sự thay đổi dài hạn trong việc nhập khẩu năng lượng tại Châu Âu.[20]

Bên cạnh Nga và EU, Dòng chảy phương Bắc 2 lại có những ảnh hưởng nhất định tới Mỹ về mặt chính trị, đặc biệt trong mối quan hệ với các đồng minh. Từ năm 2015 tới nay, Mỹ và một số quốc gia đồng minh như Ukraine hay Phần Lan đã lên tiếng phản đối dự án này bởi những lo ngại xoay quanh việc gia tăng sự phụ thuộc của EU vào Nga cũng như khả năng Moscow sẽ sử dụng khí đốt làm công cụ địa chính trị. Nhà Trắng từng nhiều lần áp đặt lệnh trừng phạt lên đường ống này. Tháng 11/2019, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố Đạo luật uỷ quyền quốc phòng Mỹ (NDAA), trong đó bao gồm các lệnh trừng phạt nhằm vào công ty và cá nhân Nga có tham gia xây dựng dự án khí đốt này. Đến nay, chính quyền Tổng thống Joe Biden cũng chia sẻ nhiều quan điểm tương đồng với người tiền nhiệm Donald Trump khi cho rằng dự án Dòng chảy phương Bắc 2 “không có lợi cho châu Âu”.[21] Mỹ nhận định dự án này là một trong bốn nội dung trọng tâm trong chính sách đối ngoại đối với khu vực châu Âu thuộc Hướng dẫn chiến lược an ninh quốc gia tạm thời được Bộ Ngoại giao Mỹ công bố hồi đầu tháng 3/2021.[22] Vì vậy, Washington vẫn luôn tiếp tục thực thi các biện pháp trừng phạt và động thái có liên quan để hạn chế tối đa khả năng đi vào vận hành của Dòng chảy phương Bắc 2, đặc biệt trong bối cảnh chiến sự căng thẳng giữa Nga và Ukraine trong năm 2022. Ngoài ra, dự án đường dẫn khí đốt này của Nga cũng được nhận định là nguồn cơn gây nên một số bất đồng trong quan hệ đồng minh Mỹ - Đức.[23] Cụ thể, Đức từng phản đối các lệnh trừng phạt của Mỹ và khẳng định Dòng chảy phương Bắc 2 là một “dự án thương mại” hỗ trợ quá trình đa dạng hóa nguồn cung năng lượng của châu Âu. Dưới thời cựu Thủ tướng Angela Merkel, một số chính trị gia cấp cao thuộc hai đảng đa số của Đức là Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) và Liên minh Dân chủ/Xã hội Cơ Đốc giáo (CDU/CSU) cho rằng sự phản đối của Mỹ chủ yếu vì mục đích tư lợi do Washington luôn muốn trở thành nhà cung cấp khí đốt chủ yếu cho Berlin.[24]

Kể từ khi Tổng thống Nga Vladimir Putin bắt đầu triển khai “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine vào ngày 24/2, dự án Dòng chảy phương Bắc 2 đã trở thành một trong những mục tiêu nằm trong toan tính của nhiều bên. Trong bối cảnh tình hình leo thang chiến sự với Ukraine, Điện Kremlin tiếp tục mong muốn thúc đẩy Đức và EU nhanh chóng hoàn tất phê chuẩn dự án này.[25] Về phía Ukraine, quốc gia này vốn vẫn luôn thể hiện lập trường phản đối mạnh mẽ ngay từ khi dự án mới bắt đầu nhen nhóm, bởi những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế và an ninh của nước này. Tương tự, đối với Mỹ - quốc gia luôn giữ lập trường quan ngại về dự án, cuộc khủng hoảng gần đây giữa Moscow và Kiev càng trở thành cơ hội để Nhà Trắng tiếp tục thúc đẩy mục tiêu ngăn chặn Đức phê duyệt dự án.[26] Nếu dự án bị đình trệ, có ý kiến cho rằng, Mỹ nhiều khả năng sẽ nhân cơ hội để nắm quyền chi phối, buộc EU phải gia tăng mức độ phụ thuộc vào nguồn cung khí đốt từ nước này.[27] Vào ngày 22/2, Thủ tướng Đức Olaf Scholz cũng cho biết quá trình phê duyệt dự án đường ống dẫn khí đốt Dòng chảy phương Bắc 2 đã bị tạm dừng trước những hành động quân sự của Nga tại hai vùng ly khai thuộc miền Đông Ukraine.[28]

Trong thời gian ngắn hạn và trung hạn, các quốc gia châu Âu sẽ gặp phải nhiều khó khăn khi tìm kiếm nguồn cung thay thế cũng như đối phó với tình hình chi phí năng lượng tăng cao.[29] Do ở thời điểm hiện tại, mặc dù bắt đầu có những nỗ lực từ các quốc gia thành viên EU, song những nước này vẫn không thể phủ nhận tầm quan trọng của dòng khí đốt tự nhiên từ Nga. Do đó, trong trường hợp quá trình vận chuyển khí đốt của Nga qua Ukraine bị dừng lại do những lý do khách quan từ tình hình chiến sự đang căng thẳng tại Ukraine, khả năng Châu Âu cấp tốc khởi động lại dự án Dòng chảy phương Bắc 2 vẫn có thể xảy ra.[30] Phản ứng trước các lệnh trừng phạt của Mỹ gần đây đối với Nga, Đức và Hungary cũng không ủng hộ biện pháp trừng phạt gây ảnh hưởng về mặt an ninh năng lượng. Berlin khẳng định các nhà lãnh đạo EU đang tiến hành xây dựng một giải pháp thay thế cho nguồn cung từ Nga, tuy nhiên những điều này sẽ không thể hiện thực hóa trong thời gian ngắn.[31][32]

Tuy nhiên, về dài hạn, EU cũng đang không ngừng nỗ lực trong việc tìm kiếm nguồn cung thay thế đến từ Mỹ hay Qatar, cùng với mục tiêu cắt giảm ⅔ sự phụ thuộc vào khí đốt Nga trong năm 2022 và sẽ chấm dứt hoàn toàn vào năm 2030. Mới đây, ngày 25/3, EU và Mỹ thông báo ký kết thoả thuận đối tác về năng lượng để hỗ trợ các nước châu Âu giảm dần sự phụ thuộc vào năng lượng hoá thạch từ Nga. Cụ thể, Mỹ sẽ đảm bảo thị trường EU nhận được 50 tỷ mét khối LNG/mỗi năm, ít nhất cho tới năm 2030. Trước mắt, Mỹ sẽ sẽ hỗ trợ thêm 15 tỷ mét khối khí LNG cho EU trong năm 2022.[33] Bên cạnh đó, một số nhà lãnh đạo Châu Âu cho rằng, cuộc xung đột giữa Nga - Ukraine là cơ hội để EU đẩy nhanh quá trình chuyển đổi theo hướng tăng cường sử dụng nguồn năng lượng tái tạo, thông qua các dự án về năng lượng gió và mặt trời. [34][35]. Hiện nay, quan điểm của các nhà lãnh đạo EU về an ninh năng lượng vẫn tồn tại sự đối lập. Đức tiếp tục lựa chọn khí đốt như nguồn năng lượng chính trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, và bày tỏ sự phản đối với điện hạt nhân. Ngược lại, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đưa năng lượng hạt nhân vào kế hoạch đầu tư và coi đây là nguồn nhiên liệu quan trọng để thực hiện tái công nghiệp hóa đất nước.[36] Khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và than đá cũng được coi như giải pháp năng lượng tạm thời, tuy nhiên điều này sẽ đi ngược lại với lời cam kết của Đức về việc loại bỏ các nhà máy nhiệt điện than vào năm 2030 [37].

Trong tương lai, Dòng chảy phương Bắc 2 vẫn không loại trừ khả năng bị thay thế và Nga sẽ ngày càng thúc đẩy mạnh mẽ việc tìm kiếm những thị trường mới cho dòng chảy năng lượng của mình. Nhiều chuyên gia cho rằng, dòng chảy năng lượng Nga đang có xu hướng dịch chuyển về phía Đông khi quan hệ giữa Moscow với Bắc Kinh và New Delhi đang ngày càng có sự gắn kết.[38][39] Có thể nói, trước bối cảnh khủng hoảng địa chính trị song hành với các lệnh trừng phạt mạnh mẽ từ phương Tây, tương lai của Dòng chảy phương Bắc 2 vẫn còn rất nhiều câu hỏi chờ đợi sự giải đáp từ phía các quốc gia liên quan. 

Qua bài viết trên, Galileo Society hy vọng đã cung cấp tới bạn đọc một cái nhìn tổng quan nhất về ảnh hưởng của năng lượng nói chung và dự án Dòng chảy phương Bắc nói riêng tới cuộc xung đột đáng chú ý nhất trên chính trường quốc tế hiện nay. Đừng quên theo dõi fanpage Galileo Society để không bỏ lỡ bất kì bài viết mới nào nhé!


Danh mục tài liệu tham khảo: [1] Eddy, Melissa, “Germany Halts Nord Stream 2, a key Russian natural gas pipeline”, The New York Times, ngày 22/02/2022. Truy cập ngày 20/3/2022. https://www.nytimes.com/2022/02/22/business/nord-stream-pipeline-germany- russia.html [2] Marineau, Sophie, “What is lifting the US sanctions mean for the Nord Stream 2”, The Conversation, ngày 04/04/2022. Truy cập ngày 20/03/2022. https://theconversation.com/what-the-lifting-of-us-sanctions-means-for-the-nord- stream-2-pipeline-165275 [3], [6], [9],[15] Toàn cảnh thế giới, “Lối thoát nào cho dự án đường ống dẫn khí Dòng chảy phương Bắc 2”, Báo điện tử VTV News, ngày 18/07/2021. Truy cập ngày 21/03/2022. https://vtv.vn/the-gioi/loi-thoat-nao-cho-du-an-duong-ong-dan-khi-dong-chay- phuong-bac-2-20210718123618118.htm [4] “Nord Stream 2 pipeline, Russia and Germany”, Offshore Technology, ngày 01/03/2022. Truy cập ngày 20/03/2022. https://www.offshore-technology.com/projects/nord-stream-2-pipeline/ [5] Mills, Claire, “Geopolitical implications of Nord Stream 2”, UK Parliament, ngày 02/03/2022. Truy cập ngày 21/03/2022. https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-9462/ [7] Hoài Hà, “Dự án Dòng chảy phương Bắc 2 đã sẵn sàng cho xuất khẩu”, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 30/12/2021. Truy cập ngày 21/03/2022. https://dangcongsan.vn/the-gioi/tin-tuc/du-an-dong-chay-phuong-bac-2-da-san-sang- cho-xuat-khau-600993.html [8] Soldatkin, Vladimir; Korsunskaya, Darya; Kobzeva, Oksanaand & Fabrichnaya, Elena, “Factbox: Russia's oil and gas revenue windfall”, Reuters, ngày 21/01/2022. Truy cập ngày 22/3/2022. https://www.reuters.com/markets/europe/russias-oil-gas-revenue-windfall-2022-01-21 [9] Dawood, Nimra, “Nord Stream 2: A Geopolitical Tension between Russia and Ukraine and the European Dependence”, Modern Diplomacy, ngày 05/09/2021. Truy cập ngày 22/03/2022. https://moderndiplomacy.eu/2021/09/05/nord-stream-2-a-geopolitical-tension- between-russia-and-ukraine-and-the-european-dependence/ [10], [18] S.Z. Zhiznin, V.M. Timokhov, “Economics and Political Aspects of the Nord Stream 2 pipeline”, Journals.kantiana.ru, ngày 27/02/2019. Truy cập ngày 22/03/2022 https://journals.kantiana.ru/upload/iblock/85c/2-Zhiznin_25-42.pdf [11], [21], [22] PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, “Dự án Dòng chảy phương Bắc 2: Bài toán trong chính sách của Mỹ đối với Khu vực Châu Âu”, Tạp chí Cộng Sản, ngày 28/04/2022. Truy cập ngày 23/03/2022. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/the-gioi-van-de-su-kien/- /2018/821830/du-an-%E2%80%9Cdong-chay-phuong-bac-2%E2%80%9D--bai-toan- trong-chinh-sach-cua-my-doi-voi-khu-vuc-chau-au.aspx [12] Zimmermann, Sebastian, “What is Nord Stream 2 and how does this link to the Russia - Ukraine crisis?”, Euronews, ngày 25/1/2022. Truy cập ngày 23/3/2022 https://www.euronews.com/my-europe/2022/01/24/what-is-nord-stream-2-and-how- does-it-link-to-the-russia-ukraine-crisis [13] Stevens, Jordan, “Nord Stream 2 explained: What it is and why it’s proving controversial”, CNBC, ngày 21/05/2019. Truy cập ngày 24/03/2022 https://www.cnbc.com/2019/05/21/nord-stream-2-explained-what-it-is-and-why-its- proving-controversial.html [14] Trang Trần, “Nord Stream 2 sẽ còn phủ bóng lên quan hệ Mỹ - Đức lâu dài”, Báo Giao Thông, ngày 14/07/2021.Truy cập ngày 24/03/2022 https://www.baogiaothong.vn/nord-stream-2-se-con-phu-bong-len-quan-he-my-duc- lau-dai-d516006.html [16], [20] Günther, Maik, “What Nord Stream 2 means for Europe”, Atlantic Council, ngày 05/11/2019. Truy cập ngày 24/03/2022 https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/what-nord-stream-2-means-for- europe/ [17] “Châu Âu vật lộn với cơn nghiện khí đốt Nga”, Bộ Công thương Việt Nam, ngày 07/03/2022. Truy cập ngày 25/03/2022 https://moit.gov.vn/tin-tuc/phat-trien-nang-luong/chau-au-vat-lon-voi-con-nghien-khi- dot-nga.html [19] Heshmati, Almas; Abolhosseini, Shahrouz, “European energy security - Challenges and green opportunities”, United Nations University, tháng 4/2016. Truy cập ngày 24/03/2022. https://www.wider.unu.edu/publication/european-energy-security [23] “The US and Germany have now both targeted North Stream 2 to punish Russia. Here’s why the pipeline is so important”, ABC News, ngày 24/02/2022, Truy cập ngày 26/03/2022. https://www.abc.net.au/news/2022-02-24/why-us-germany-sanctions-nord-stream-2- punish-russia/100856910 [24] Gotev, Georgi, “Explainer: How a Germany 'climate fund fought US sanctions against Nord Stream 2”, Euractiv, ngày 11/02/2022. Truy cập ngày 25/3/2022 https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/explainer-how-a-german- climate-fund-fought-us-sanctions-against-nord-stream-2/ [25], [26] PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, “Căng thẳng Nga - Ukraine: Bản chất, nguyên nhân và triển vọng”, Tạp chí Cộng Sản, ngày 03/03/2022. Truy cập ngày 26/3/2022 https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/the-gioi-van-de-su-kien/- /2018/825068/cang-thang-nga---ukraine--ban-chat%2C-nguyen-nhan-va-trien- vong.aspx [27] Krishna, Lt Gen Abhay, “View: Root Cause of Ukraine - Russia conflict”, The India Times, ngày 04/03/2022. Truy cập ngày 26/03/2022 https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/view-the-root-cause-of-the- ukraine-conflict/articleshow/89807225.cms [28] Hà Linh, “Đức ngừng phê duyệt Dòng chảy phương Bắc 2”, Thông tấn Xã Việt Nam, ngày 22/02/2022. Truy cập ngày 25/03/2022 https://baotintuc.vn/the-gioi/duc-ngung-phe-duyet-du-an-dong-chay-phuong-bac-2- 20220222182548767.htm [29] Dương Hoa, “Italy cần ít nhất 3 năm để tìm nguồn cung khí đốt thay thế Nga”, Vietnamplus, ngày 27/03/2022. Truy cập ngày 25/3/2022 https://www.vietnamplus.vn/italy-can-it-nhat-3-nam-de-tim-kiem-nguon-cung-khi- dot-thay-the-nga/778724.vnp [30] Hoàng Trang, “Khả năng Châu Âu có thể cấp tốc khởi động Dòng chảy phương Bắc 2”, Tin Tức, ngày 14/03/2022. Truy cập ngày 26/3/2022 https://baotintuc.vn/the-gioi/kha-nang-chau-au-co-the-cap-tockhoi-dong-dong-chay- phuong-bac-2-20220314194316833.htm [31] Hoàng Phạm, “Đức cần khí đốt của Nga nên khó tung đòn trừng phạt”, VOV, ngày 09/03/2022. Truy cập ngày 26/03/2022 https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/duc-can-khi-dot-cua-nga-nen-kho-tung-don-trung- phat-post929311.vov [32] Hoàng Phạm, “Hungary phản đối các lệnh cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga”, VOV, ngày 09/03/2022. Truy cập ngày 25/03/2022 https://vov.vn/the-gioi/hungary-phan-doi-lenh-cam-nhap-khau-nang-luong-nga- post929191.vov [33] Renshaw, Jarrett; Chestney, Nina, “U.S., EU strike LNG deal as Europe seeks to cut Russian gas”, Reuters, ngày 25/3/2022. Truy cập ngày 26/03/2022. https://www.reuters.com/business/energy/us-eu-strike-lng-deal-europe-seeks-cut- russian-gas-2022-03-25/?fbclid=IwAR1VY- fGyIl5kv9QjNPPngh_z22g4kZL2U4esy1nqhH1Lz-9d4ju4w6EyfY [34] “EU unveils plan to reduce Russia energy dependency”, The DW, ngày 08/03/2022. Truy cập ngày 25/03/2022. https://www.dw.com/en/eu-unveils-plan-to-reduce-russia-energy-dependency/a- 61047997 [35], [37] Mai Trang, “Những giải pháp năng lượng thay thế cho Châu Âu nếu Nga cắt khí đốt”, VOV, ngày 08/03/2022. Truy cập ngày 26/03/2022 https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/nhung-giai-phap-nang-luong-thay-the-cho-chau-au- neu-nga-cat-khi-dot-post928820.vov [36] Bình Nguyên, “Cuộc so găng giữa Pháp và Đức hướng tới năng lượng sạch”, Quân đội Nhân Dân, ngày 16/01/2022. Truy cập ngày 26/03/2022 https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-song/cuoc-so-gang-giua-phap-va-duc-huong-toi- nang-luong-sach-683576 [38] Hoàng Phạm, “Dòng chảy phương Bắc 2 bị đe dọa, Nga tính chuyển hướng năng lượng từ Tây sang Đông”, VOV, ngày 08/02/2022. Truy cập ngày 26/03/2022 https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/dong-chay-phuong-bac-2-bi-de-doa-nga-tinh-chuyen- huong-nang-luong-tu-tay-sang-dong-post922882.vov [39] Minh Trang, “Nga hướng tới tăng cường hợp tác với Ấn Độ trong lĩnh vực năng lượng, Vietnamplus, ngày 12/03/2022. Truy cập ngày 26/03/2022 https://www.vietnamplus.vn/nga-huong-toi-tang-cuong-hop-tac-voi-an-do-trong-linh- vuc-nang-luong/777765.vnp