[Chuyên mục đặc biệt _ 20_03_2022]

Trong một tuần vừa qua, tình hình chiến sự giữa Nga và Ukraine tiếp tục diễn ra vô cùng căng thẳng, leo thang trên cả hai mặt trận quân sự và ngoại giao. Hãy cùng Galileo Society cập nhật những diễn biến mới nhất của sự kiện này nhé!

Ngày 16/3/2022: Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga bước sang tuần thứ tư

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu trực tuyến trước Quốc hội Mỹ, kêu gọi quốc gia này giúp đỡ Ukraine nhiều hơn trong cuộc chiến chống lại Nga. [1] Trong cuộc họp trực tuyến cùng ngày với giới chức quân đội, ông Zelensky nói Ukraine cần phải thừa nhận thực tế rằng nước này sẽ không được kết nạp vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). [2]

● Nga thông báo chính thức rút khỏi Uỷ hội Châu Âu (COE) sau hơn hai thập kỷ (từ năm 1996) là thành viên của tổ chức này. [3]

● Cơ quan giám sát truyền thông Roskomnadzor của Nga chặn quyền truy cập vào trang web tin tức chính của BBC, với cảnh báo Bộ Ngoại giao Nga sẽ có thêm các biện pháp nhằm vào giới truyền thông phương Tây. [4]

● Rạp hát Mariupol, nơi được cho là chỗ trú ẩn của hàng trăm người, hứng chịu tàn phá nặng nề sau một cuộc không kích. [5]

●NATO tuyên bố không thiết lập vùng cấm bay ở Ukraine. Tổng Thư Ký NATO Jens Stoltenberg cho biết hậu quả sẽ còn trầm trọng hơn nhiều nếu như tổ chức này tham chiến hay thiết lập vùng cấm bay tại Ukraine. Do hành động này có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh toàn diện giữa NATO và Nga, đe dọa sự tồn vong của toàn thể nhân loại. [6]

Ngày 17/3/2022: Cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine tiếp tục

● Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết cuộc đàm phán giữa nước này với Ukraine tiếp tục diễn ra theo hình thức trực tuyến. Cuộc đàm phán tiến hành thảo luận về các vấn đề quân sự, chính trị và nhân đạo. [7]

● Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) ra phán quyết yêu cầu Nga ngừng chiến dịch quân sự trên lãnh thổ Ukraine. Phán quyết được thông qua bởi 13 phiếu thuận, trong tổng số 15 thẩm phán của tòa ICJ. Hai thẩm phán Kirill Gevorgian (Nga) và Xue Hanqin (Trung Quốc) bỏ phiếu chống. [8] Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố Moscow bác bỏ phán quyết trên của Tòa ICJ. [9]

● Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (UNSC) tiến hành họp bàn về vấn đề Ukraine theo yêu cầu của Mỹ, Anh, Pháp và một vài quốc gia khác. [10]

● Thủ tướng Đức Olaf Scholz và Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg loại bỏ khả năng NATO can thiệp quân sự vào Ukraine. [11]

● Nga tung ra các tài liệu liên quan đến các phòng thí nghiệm ở Ukraine bị nghi ngờ tham gia chương trình vũ khí sinh học tài trợ bởi Mỹ. [12]

● Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phát biểu trong buổi họp báo rằng “chiến dịch quân sự đặc biệt” của Nga tại Ukraine không nhằm vào bất cứ người dân nào, cũng không nhằm hủy hoại Ukraine hay lật đổ chế độ của Tổng thống Ukraine đương nhiệm như những gì truyền thông báo chí phương Tây đưa tin. [13]

Ngày 18/3/2022: Mỹ và Trung Quốc có cuộc điện đàm đầu tiên về vấn đề Nga - Ukraine

● Nga hủy bỏ yêu cầu bỏ phiếu dự thảo nghị quyết về vấn đề nhân đạo tại Ukraine đối với Liên Hợp Quốc (LHQ) với lý do là Mỹ đã gây áp lực khiến nhiều quốc gia thành viên không sẵn sàng ủng hộ dự thảo này. Thay vào đó, Đại diện thường trực của Nga tại LHQ Vasily Nebenzya kêu gọi một phiên họp khẩn cấp nhằm bàn luận về vấn đề phòng thí nghiệm sinh học của Mỹ đặt tại Ukraine. [14] 

● Giới chức Ukraine cho biết một cơ sở sửa chữa máy bay dân sự gần thành phố Lviv đã hứng chịu một vụ không kích lúc rạng sáng. Hiện tại, không có thiệt hại nào về người được ghi nhận. [15]

● Cơ quan giám sát truyền thông Anh Quốc Ofcom thu hồi giấy phép hoạt động của kênh truyền hình RT của Nga do lo ngại hãng tin này đưa tin một chiều về chiến sự đang xảy ra tại Ukraine. [16]

● Chính quyền Ukraine xác nhận đã giải cứu thành công 130 người dân từ Nhà hát Mariupol sau khi nơi này hứng chịu một vụ không kích vào hôm 16/3. Ủy viên Quốc hội Ukraine về Nhân quyền Lyudmyla Denisova cho biết vẫn còn khoảng 1.300 người đang bị mắc kẹt và công tác cứu hộ vẫn đang được triển khai. [17]

● Tổng thống Mỹ Joe Biden có cuộc điện đàm kéo dài gần 2 tiếng với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, chủ yếu thảo luận về chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine và kêu gọi Bắc Kinh không hỗ trợ cho Moscow. [18]

● Bốn quốc gia gồm Bulgaria, Estonia, Litva và Lithuania đồng loạt trục xuất tổng cộng 20 nhân viên ngoại giao Nga với cáo buộc những người này đã có những hành động đi ngược lại chức vụ, cũng như xét tới hành vi của Nga tại Ukraine. [19]

● Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo quốc gia này “tạm thời” mất khả năng tiếp cận biển Azov sau khi Nga siết chặt vòng vây quanh thành phố cảng Mariupol. [20]

● Bộ Quốc phòng Anh tuyên bố trên trang Twitter rằng Điện Kremlin đã không đạt được những mục tiêu đã đề ra ban đầu, cho biết thêm Nga đang phải thay đổi kế hoạch tác chiến sang chiến lược chiến tranh tiêu hao (strategy of attrition). [21]

● Nga xác nhận Đại tá Sergei Sukharev, chỉ huy trung đoàn lính dù đã tử trận ở Ukraine. [22]

Ngày 19/3/2022: Vũ khí siêu thanh lần đầu xuất hiện trong xung đột Nga - Ukraine

● Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi Điện Kremlin tiến hành đối thoại hòa bình nhằm trao trả lại toàn vẹn lãnh thổ và công bằng cho Ukraine. [23]

● Bộ Quốc phòng Nga cho biết lần đầu tiên nước này sử dụng tên lửa siêu thanh thế hệ mới nhất Kinzhal trong chiến sự tại Ukraine. Loại vũ khí này được dùng để phá hủy một kho khí tài quân sự ở miền Tây Ukraine. [24]

● Một quan chức chính quyền khu vực Lugansk cho biết một hành lang nhân đạo để sơ tán người dân sẽ được mở vào buổi sáng. [25]

● Lệnh cấm vận hoàn toàn mọi giao thương với Nga được Ba Lan đề xuất lên Liên minh châu Âu (EU) nhằm có các biện pháp trừng phạt Moscow cứng rắn hơn vì những hành vi của nước này tại Ukraine. [26]

● Một quan chức chính phủ Trung Quốc nhận định các lệnh trừng phạt phương Tây áp lên Điện Kremlin đang trở nên “quá khắc nghiệt”, và những động thái trừng phạt này sẽ chỉ làm tồi tệ hơn tình hình kinh tế thế giới. Ông cũng cho biết thêm về tình trạng nhiều công dân Nga bị tịch thu tài sản nước ngoài một cách vô lý. [27]

● Phó Thủ tướng Ukraine Irina Vereshchuk xác nhận đã có hơn 6600 người Ukraine được sơ tán thông qua các hành lang nhân đạo. Riêng Mariupol đã có 4128 người, trong đó có 1172 trẻ em được di chuyển ra khỏi thành phố này. [28]

● Chủ tịch Hạ viện Nga Vyacheslav Volodin yêu cầu Mỹ và các nước thành viên khác trong NATO ngừng cung cấp vũ khí và không đưa lính đánh thuê đến Ukraine. [29]

● Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Nga, Thiếu tướng Igor Konashenkov tiết lộ trong một buổi họp báo rằng quân đội Nga đã nắm được thông tin về những âm mưu nhằm vào các cơ quan ngoại giao của Mỹ và các nước phương Tây tại Ukraine được thực hiện bởi chính những phần tử theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan của quốc gia này. [30]

● Theo ông Alexey Arestovic, Cố vấn của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Cựu Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko phải chịu một phần trách nhiệm cho xung đột Nga - Ukraine hiện tại vì ông là người đã đưa nguyện vọng gia nhập NATO vào Hiến pháp quốc gia. [31]

Ngày 20/3/2022: Các bên liên quan tiếp tục có những động thái mới

● Theo tờ New York Times dẫn lời một quan chức quân sự cấp cao của Ukraine, hơn 40 binh sĩ đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Nga vào căn cứ hải quân ở Mykolaiv. [32]

● Chính quyền thành phố Mariupol cáo buộc Nga đã ném bom vào một trường nghệ thuật của thành phố, nơi đang là trú ẩn cho khoảng 400 người. [33] Trước đó, trong một video được đăng tải trên mạng, một cảnh sát ở Mariupol nói rằng thành phố cảng này hiện đã bị tàn phá nặng nề và cầu xin Mỹ và Pháp hỗ trợ Kiev một hệ thống phòng không hiện đại. [34]

● Ông Ibrahim Kalin, Cố vấn chính và Phát ngôn viên của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, cho rằng trường hợp của Moscow cần phải được quan tâm vì đó sẽ là một phần trong cấu trúc an ninh mới được thiết lập giữa Nga và phương Tây sau cuộc chiến. [35]

● Chính phủ liên bang Úc áp đặt lệnh cấm xuất khẩu nhôm sang Nga, [36] đồng thời khẳng định sẽ gửi vũ khí, hàng viện trợ nhân đạo và 70.000 tấn than tới Ukraine. [37] Trước đó, Ngoại trưởng Úc Marise Payne cáo buộc Nga tiến hành tội ác chiến tranh tại Ukraine. [38]