[Chuyên mục đặc biệt _ 27_02_2022]

12/1991: Ukraine thông qua một cuộc trưng cầu dân ý nhằm tách khỏi Liên bang Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết, hay còn gọi Liên bang Xô viết. Leonid Makarovych Kravchuk được bầu làm Tổng thống đầu tiên của quốc gia này. Sau khi Liên Xô tan rã, các nhà lãnh đạo Ukraine, Nga và Belarus thống nhất thành lập Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS). [1]

5/12/1994: Giác thư Budapest (Tiếng Anh: Budapest Memorandum on Security Assurances) được ký kết. Theo đó, Anh, Nga và Mỹ cam kết tôn trọng chủ quyền, độc lập, toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine và kiềm chế nguy cơ xung đột vũ trang. Đổi lại, Ukraine phải từ bỏ kho vũ khí hạt nhân được thừa kế từ Liên Xô. [2]  

2003: Nga tiến hành xây dựng một con đập ở eo biển Kerch gần khu vực đảo tranh chấp Tuzla. Kiev coi động thái này như một nỗ lực vẽ lại biên giới quốc gia của Moscow. [3]

3/2008: Tổng thống Mỹ George.W.Bush đề xuất kích hoạt Kế hoạch Hành động Tư cách thành viên (Tiếng Anh: Membership Action Plan) của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) dành cho Ukraine trong Hội nghị Thượng đỉnh NATO diễn ra tại Bucharest. Đại diện Đức và Pháp phản đối đề xuất của Washington, nhưng Tổng Thư ký NATO Jaap de Hoop Scheffer khẳng định Ukraine “sẽ trở thành thành viên NATO” [4]

7/1/2009: Tập đoàn khí đốt quốc gia Gazprom của Nga cắt toàn bộ nguồn cung khí đốt thông qua các đường ống của Ukraine, gây ra tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng tại các quốc gia châu Âu. [5]

21/11/2013: Làn sóng biểu tình Maidan nổ ra để phản đối việc Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych từ chối một thỏa thuận nhằm thắt chặt quan hệ kinh tế với Liên minh Châu Âu (EU), dẫn tới việc chính quyền đương thời bị lật đổ. [6]

16-18/3/2014: Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Crimea Sergei Aksyonov ký kết thỏa thuận về việc tách vùng tự trị Crimea ra khỏi Ukraine và sáp nhập vào lãnh thổ Nga, sau khi có kết quả của cuộc trưng cầu dân ý về tình trạng của Crimea. [7]

4/2014: Những người ủng hộ Nga biểu tình tại các khu công nghiệp tại phía Đông Ukraine. Donetsk và Luhansk tuyên bố tách khỏi Ukraine, chiến sự diễn ra căng thẳng. [8]

2/2015: Đại diện của Nga, Ukraine, Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) và lãnh đạo các khu vực ly khai Donetsk và Luhansk ký kết một thỏa thuận hoà bình Minsk gồm 13 điểm tại thủ đô Minsk của Belarus. Thỏa thuận này thường được gọi là Thỏa thuận Minsk II, đưa đến việc chấm dứt các cuộc giao tranh ở Donbass. [9] [10]

4-11/2021: Nga hai lần điều quân hàng loạt tới sát khu vực sát biên giới với Ukraine. [11] [12]

12/2021: Nga cho biết Ukraine đã tập trung lực lượng ở khu vực do phe ly khai kiểm soát ở miền Đông, đồng thời Điện Kremlin cũng cảnh báo rằng một cuộc chiến tranh hạt nhân có thể nổ ra nếu phương Tây tiếp tục phớt lờ các lợi ích an ninh của nước này và chấp nhận kết nạp Ukraine trở thành thành viên mới của NATO. [13]

21/2/2022: Tổng thống Putin chính thức công nhận nền độc lập của Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng và Cộng hòa Nhân dân Luhansk tự xưng, bao gồm cả lãnh thổ do phe ly khai tuyên bố chủ quyền tại Donbass nhưng do Lực lượng Vũ trang Ukraine kiểm soát. [14]

24/2/2022: Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố mở “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại khu vực Donbass nhằm chống lại Ukraine và loại bỏ những gì ông gọi là một mối đe dọa nghiêm trọng, đồng thời Tổng thống Putin cho biết mục đích của ông chỉ là “phi quân sự hóa” trên lãnh thổ Ukraine. [15]


Danh mục tài liệu tham khảo:

[1] “Ukraine’s Referendum on Independence and Presidential Election”, Commission on Security and Cooperation in Europe, 1/12/1991. Truy cập 26/2/2022

https://www.csce.gov/.../ukraines-referendum-independence...

[2] Pifer, Steven. “Why care about Ukraine and the Budapest Memorandum”, Brookings, 5/12/2019. Truy cập ngày 25/2/2022

https://www.brookings.edu/.../why-care-about-ukraine-and.../

[3] Goncharenko, Roman. “Russia and Ukraine: Chronicle of an undeclared war”, DW, 22/12/2021. Truy cập ngày 27/2/2022

https://www.dw.com/.../russia-and-ukraine.../a-60214630

[4] Brunnstrom, David; Cornwell, Susan. “NATO promises Ukraine, Georgia entry one day”, Reuters, 3/4/2008. Truy cập ngày 25/2/2022

https://www.reuters.com/art.../us-nato-idUSL0179714620080403

[5] Gow, David. “Russia-Ukraine gas crisis intensifies as all European supplies are cut off”, The Guardian, 7/1/2009. Truy cập ngày 25/2/2022

https://www.theguardian.com/business/2009/jan/07/gas-ukraine

[6] “What did Ukraine’s revolution in 2014 achieve?”, The Economist, 16/2/2022. Truy cập ngày 26/2/2022

https://www.economist.com/.../what-did-ukraines...

[7] Nicks, Denver. “Crimea Signs Treaty To Join Russia”, TIME, 18/03/2014. Truy cập ngày 26/2/2022.

https://time.com/.../putin-paves-way-for-crimea-annexation/

[8] Thanh Tâm. “Ukraine - đất nước giằng xé giữa Nga và phương Tây”, VnExpress, 25/02/2022. Truy cập ngày 25/02/2022

https://vnexpress.net/ukraine-dat-nuoc-giang-xe-giua-nga...

[9] Thu Hằng. “Thỏa thuận Minsk, lối thoát cho cuộc khủng hoảng Ukraine?”, Thông tấn xã Việt Nam, 10/02/2022. Truy cập ngày 26/2/2022.

https://baotintuc.vn/.../thoa-thuan-minsk-loi-thoat-cho...

[10] “Ukraine-Russia crisis: What is the Minsk agreement?”, Al Jazeera, 9/2/2022. Truy cập ngày 26/2/2022.

https://www.aljazeera.com/.../what-is-the-minsk-agreement...

[11], [14] Sullivan, Beckly. “Russia's at war with Ukraine. Here's how we got here”, NPR, 24/2/2022. Truy cập ngày 25/2/2022.

https://www.npr.org/.../12/1080205477/history-ukraine-russia

[12] Bodner, Matthew; Luce, Dan De; Smith, Alexander. “Russian troops mass on Ukraine's border. West worries this isn't like the last time”, NBS News, 2/12/2021. Truy cập ngày 25/2/2022.

https://www.nbcnews.com/.../russian-troops-mass-ukraines...

[13] Hoàng Anh Tuấn, “Mối quan hệ Nga - Ukraine: Căng thẳng leo thang sau các toan tính của Mỹ và phương Tây?”, Tạp chí Cộng sản, 14/2/2022. Truy cập ngày 25/2/2022.

https://www.tapchicongsan.org.vn/.../moi-quan-he-nga...

[15] Osborn, Andrew; Nikolskaya, Polina. “Russia's Putin authorises 'special military operation' against Ukraine”, Reuters, 24/2/2022. Truy cập ngày 25/2/2022.

https://www.reuters.com/.../russias-putin-authorises.../