[Chuyên mục đặc biệt _ 15_03_2022]

Trong tuần vừa qua, chiến sự tại Ukraine vẫn đang tiếp tục diễn biến căng thẳng và khó lường. Hãy cùng Galileo Society điểm lại những diễn biến đáng chú ý về tình hình chiến sự trong những ngày vừa qua nhé!

Ngày 9/3/2022: Căng thẳng giữa các bên không ngừng leo thang

● Theo người phát ngôn Tổng thống Nga Dmitry Peskov, Nga nêu rõ yêu cầu đàm phán với Ukraine. Trong đó, các điều kiện phải bao gồm việc công nhận Bán đảo Crimea là một phần lãnh thổ của Nga và xem hai nước cộng hòa tự xưng Donetsk và Lugansk ở vùng Donbass là các quốc gia độc lập.

● Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) thông qua khoản hỗ trợ tài chính khẩn cấp trị giá 1,4 tỷ USD cho Ukraine để tài trợ chi tiêu và củng cố cán cân thanh toán.[1]

● Bộ Quốc phòng Nga công bố tài liệu xác nhận việc giới chức Ukraine lên kế hoạch mở chiến dịch tấn công vào Donbass tháng 3/2022. Tuy vậy, Ngoại trưởng Ukraine Dmytro Kuleba đã bác bỏ cáo buộc trên của Nga.[2]

● Các quan chức Ukraine cho biết, một cuộc không kích của Nga đã phá huỷ một bệnh viện nhi cùng khu phụ sản ở thành phố cảng Mariupol, khiến ít nhất 17 người bị thương.[3]

Ngày 10/3/2022: Đàm phán cấp cao Nga-Ukraine kết thúc không có đột phá

● Hãng thông tấn TASS dẫn nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Nga cho biết, quốc gia này tuyên bố đã rút khỏi Hội đồng châu Âu. Theo đó, Nga cho rằng, các nước thuộc EU và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đều bày tỏ sự “không thân thiện” với Nga khi vẫn tiếp tục các chính sách đe dọa tới không gian nhân đạo và pháp lý chung ở châu Âu.[4]

● 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) tại hội nghị thượng đỉnh ở Versailles, Pháp nhất trí phản đối chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine và cam kết củng cố sức mạnh quân sự, làm sâu sắc thêm quan hệ đối với với Kiev.[5]

● Mỹ tuyên bố loại trừ khả năng cung cấp máy bay chiến đấu cho Ukraine khi cho rằng đây sẽ là một động thái có "nguy cơ cao" dẫn tới căng thẳng leo thang trong quan hệ Nga - NATO.[6]

● Đàm phán cấp Ngoại trưởng giữa Nga và Ukraine diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ đã khép lại mà không có kết quả đột phá khi cả hai bên không thể đi đến một thỏa thuận ngừng bắn. [7]

● Liên Hợp Quốc cho biết, ít nhất 2,2 triệu người đã rời khỏi Ukraine với hơn một nửa tị nạn ở Ba Lan. Đây được coi là cuộc khủng hoảng tị nạn lớn nhất ở Châu Âu kể từ Thế chiến thứ Hai.[8]

Ngày 11/3/2022: Chiến sự tiếp tục diễn biến căng thẳng

● Nga mở rộng các chiến dịch quân sự của nước này, nhằm mục tiêu vào các sân bay ở phía Tây và trung tâm công nghiệp ở phía Đông. [9]

● Tổng thống Nga Vladimir Putin bật đèn xanh, cho phép 16.000 “tình nguyện viên” từ Trung Đông được triển khai nhằm hậu thuẫn lực lượng Nga ở Ukraine. Theo Bộ Quốc phòng Nga, việc triển khai quân sẽ thực hiện tại khu vực Donbass, miền Đông Ukraine.[10]

● Lãnh đạo Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Hà Lan bác bỏ lời kêu gọi của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky về chuyện nhanh chóng kết nạp Ukraine vào Liên minh châu Âu (EU) do lo ngại trước nạn tham nhũng lan rộng, thiếu ổn định trong thể chế cũng như tình trạng kinh tế yếu kém của quốc gia này.[11]

● Bộ Quốc phòng Nga ra tuyên bố áp dụng lệnh ngừng bắn và mở cửa các hành lang nhân đạo cho phép sơ tán người dân Ukraine khỏi 5 thành phố gồm: Kiev, Sumy, Kharkiv, Mariupol và Chernihiv.[12]

● Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Belarus Alexander Lukashenko đã thống nhất các bước đi chung để hỗ trợ lẫn nhau nhằm đối phó với lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây, đặc biệt là vấn đề tăng giá năng lượng. Theo CNN, Moscow sẽ cung cấp cho Minsk các trang thiết bị quân sự và Belarus sẽ gửi tới Nga các thiết bị máy móc nông nghiệp và vận tải.[13]

● Phó Tổng Thư ký kiêm Đại diện cấp cao của Liên Hợp Quốc về các vấn đề giải trừ quân bị Izumi Nakamitsu khẳng định không có bằng chứng nào cho thấy Ukraine sở hữu vũ khí sinh học.[14]

Ngày 12/3/2022: Các bên liên quan tiếp tục có những động thái quyết liệt

● Tổng thống Mỹ Joe Biden kêu gọi từ bỏ quy chế Quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn với Nga và tiếp tục cấm thêm một số mặt hàng khác nhập khẩu từ nước này. Đây được cho động thái  nhằm tiếp tục gây sức ép kinh tế đối với Nga khi vẫn tiếp tục phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở Ukraine.[15]

● Theo tuyên bố của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu (EC), EU sẽ áp dụng gói biện pháp trừng phạt thứ 4 để cô lập Nga và cùng với Mỹ thu hồi quy chế thương mại “tối huệ quốc”. Trước mắt, EU sẽ cấm nhập khẩu các sản phẩm từ thép.[16]

● Bộ Quốc phòng Anh cho biết, phần lớn lực lượng mặt đất của Nga chỉ cách trung tâm Kiev khoảng 25 km. Trong khi đó, các thành phố Kharkiv, Chernihiv, Sumy và Mariupol vẫn bị bao vây và tiếp tục hứng chịu các đợt pháo kích nặng nề từ Nga.[17]

Ngày 13/3/2022: Phản ứng khác nhau của quốc tế về cuộc xung đột

● Theo Thống đốc khu vực Maksym Kozytskyy, Nga không kích dữ dội khu vực huấn luyện quân sự của Ukraine, gần biên giới với Ba Lan khiến ít nhất 35 người thiệt mạng và 134 người bị thương. [18]

● Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cảnh báo về việc Nga có thể sử dụng vũ khí hóa học tại Ukraine và cho rằng hành động sẽ là “tội ác chiến tranh”.[19]

● Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu về Chính sách Đối ngoại và An ninh Josep Borrell khẳng định, EU sẽ không can thiệp quân sự vào cuộc khủng hoảng tại Ukraine do lo ngại gia tăng xung đột song vẫn sẽ hỗ trợ Ukraine thông qua áp dụng những biện pháp trừng phạt làm giảm tiềm lực của Nga.[20]

● Quan chức Nga và Ukraine đều đưa ra những đánh giá lạc quan về tiến độ trong các cuộc đàm phán giữa hai bên và cho thấy có thể sẽ có kết quả tích cực trong vòng vài ngày tới.[21]

Ngày 14/3/2022: Nga và Ukraine bước vào vòng đàm phán thứ 4

● Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiếp tục thúc giục NATO áp dụng vùng cấm bay tại nước này “trước khi tên lửa Nga rơi xuống” lãnh thổ Ukraine và NATO.[22]

● Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan và nhà ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì có cuộc họp căng thẳng xoay quanh vấn đề Nga và Ukraine. Mỹ ra cảnh báo sẽ cô lập Bắc Kinh nếu giúp Nga chống lại Ukraine hay né các lệnh trừng phạt toàn cầu.[23]

● Theo người đứng đầu Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng (DPR) Denis Pushilin, các mảnh vỡ của một tên lửa Tochka-U đã khiến ít nhất 20 người thiệt mạng và 9 người khác bị thương ở khu vực này. Theo Thông tấn xã Nga (TASS), Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng và Cộng hòa Nhân dân Lugansk tự xưng (LPR) đã ghi nhận đợt pháo kích nặng nề nhất từ Lực lượng vũ trang Ukraine trong nhiều tháng qua.[24]

● Ukraine đang nỗ lực sơ tán thường dân bị mắc kẹt bởi chiến sự qua 10 hành lang nhân đạo. Phó Thủ tướng Ukraine Iryna Vereschuk cho biết, các tuyến đường sơ tán này sẽ bao gồm việc di chuyển từ các thị trấn gần thủ đô Kiev và khu vực phía đông Luhansk. [25]

● Phó Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Igor Zhovkva cho biết, trong cuộc đàm phán lần thứ 4 trực tuyến với Nga, Ukraine đã đưa ra các ý tưởng của mình liên quan đến một “giải pháp hòa bình khả thi và các đảm bảo tiềm năng về an ninh cho Ukraine sau khi các hành động thù địch chấm dứt”. Tuy nhiên, hai bên đã tạm dừng do vấn đề “kỹ thuật” và sẽ nối lại vào ngày 15/3. [26]

Ngày 15/3/2022: Ukraine mong muốn mở 9 hành lang nhân đạo

● Theo phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Nga, Thiếu tướng Igor Konashenkov đã trao đổi với TASS về việc lực lượng vũ trang Nga sẽ “trừng phạt” các công ty quốc phòng đang sửa chữa vũ khí cho quân đội Ukraine để đáp trả lại cuộc tấn công mới đây của lực lượng này vào thành phố Donetsk. [27]

● Đức tuyên bố sẽ ngừng công bố thông tin chi tiết về việc cung cấp vũ khí cho Ukraine vì các lý do an ninh, trong bối cảnh Nga đang tiến hành hoạt động quân sự tại Ukraine.[28]

● Phó Thủ tướng Ukraine Iryna Vereshchuk bày tỏ mong muốn mở 9 hành lang nhân đạo để sơ tán dân thường bị mắc kẹt ở vùng chiến sự và sẽ cố gắng chuyển hàng hóa nhân đạo tới thành phố cảng Mariupol.[29]


Danh mục tài liệu tham khảo:

[1] Minh Vương, “Nga nói Mỹ ‘tuyên chiến kinh tế’, Ukraine kêu gọi lập vùng cấm bay”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 9/3/2022. Truy cập 10/3/2022. https://baoquocte.vn/tin-the-gioi-93-nga-noi-my-tuyen-chien-kinh-te-ukraine-keu-goi- lap-vung-cam-bay-176423.html [2] Trung Hiếu, “Nga công bố tài liệu mật Ukraine tấn công Donbass, Kiev bác bỏ thông tin này”, VOV, ngày 9/3/2022. Truy cập 10/3/2022 https://vov.vn/the-gioi/nga-cong-bo-tai-lieu-mat-ukraine-tan-cong-donbass-kiev-bac- bo-thong-tin-nay-post929306.vov [3] “Russian bombing destroys hospital in Ukraine’s Mariupol”, Aljazeera, ngày 9/3/2022. Truy cập ngày 12/3/2022. https://www.aljazeera.com/gallery/2022/3/9/photos-russian-bombing-destroys- hospital-in-ukraines-mariupol [4] “Russia to cease participation in Council of Europe, Foreign Ministry says”, Russian News Agency, ngày 10/3/2022. Truy cập ngày 10/3/2022. https://tass.com/politics/1419627 [5],[11] Ngọc Ánh, “4 nước phản đối kết nạp nhanh Ukraine vào EU”, VNExpress, ngày 11/3/2022. Truy cập 11/3/2022. https://vnexpress.net/4-nuoc-phan-doi-ket-nap-nhanh-ukraine-vao-eu-4437430.html [6] “Mỹ loại trừ khả năng cung cấp máy bay chiến đấu cho Ukraine”, Báo Điện tử VTV News, ngày 10/3/2022. Truy cập ngày 10/3/2022. https://vtv.vn/the-gioi/my-loai-tru-kha-nang-cung-cap-may-bay-chien-dau-cho- ukraine-20220310182644865.htm [7] “Ukraine says talks in Turkey with Russia fail to make progress towards ceasefire” The Guardian, ngày 10/3/2022. Truy cập ngày 10/3/2022. https://www.theguardian.com/world/2022/mar/10/ukraine-talks-turkey-russia-fail- progress-ceasefire [8] “Russia’s invasion of Ukraine: List of key events from day 15”, Aljareeza, ngày 10/3/2022. Truy cập ngày 12/2/2022. https://www.aljazeera.com/news/2022/3/10/russia-invasion-of-ukraine-list-of-key- events-from-day-15 [9] Karmanau, Yuras, “Russian strikes hit western Ukraine as offensive widens”, AP News, ngày 11/3/2022. Truy cập ngày 11/3/2022. https://apnews.com/article/russia-ukraine-kyiv-business-forests-war-crimes- be25927bc5eef0f90cf466a86fcc6e3f [10] “Putin approves Russian use of Middle East fighters against Ukraine”, The Guardian, ngày 11/3/2022. Truy cập ngày 11/3/2022. https://www.theguardian.com/world/2022/mar/11/putin-approves-russian-use-of- middle-east-fighters-against-ukraine [12] Hoàng Phạm, “Diễn biến chính chiến sự Nga - Ukraine ngày 11/3”, VOV, ngày 12/3/2022. Truy cập ngày 12/3/2022. https://vov.vn/the-gioi/dien-bien-chinh-chien-su-nga-ukraine-ngay-113-post929880.vov [13] Trung Thành, “Nga và Belarus thống nhất các bước hỗ trợ nhau chống lại lệnh trừng phạt”, Báo Quân đội nhân dân, ngày 12/3/2022. Truy cập ngày 12/3/2022. https://www.qdnd.vn/quoc-te/tin-tuc/nga-va-belarus-thong-nhat-cac-buoc-ho-tro- nhau-chong-lai-lenh-trung-phat-688528 [14] “LHQ khẳng định không có bằng chứng Ukraine sở hữu vũ khí sinh học”, Báo Điện tử VTV News, ngày 12/3/2022. Truy cập ngày 12/3/2022. https://vtv.vn/the-gioi/lhq-khang-dinh-khong-co-bang-chung-ukraine-so-huu-vu-khi- sinh-hoc-20220312114705417.htm [15] Phạm Huân, “Tổng thống Mỹ Biden đề nghị từ bỏ quy chế Quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn với Nga’, VOV, ngày 12/3/2022. Truy cập ngày 12/3/2022. https://vov.vn/the-gioi/tong-thong-my-biden-de-nghi-tu-bo-quy-che-quan-he-thuong- mai-binh-thuong-vinh-vien-voi-nga-post929891.vov [16] Bảo Anh, “EU áp dụng trừng phạt mới với Nga, chuẩn bị phương án đối phó việc tăng giá khí đốt”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 12/3/2022. Truy cập ngày 12/3/2022. https://baoquocte.vn/eu-ap-dung-trung-phat-moi-voi-nga-chuan-bi-phuong-an-doi- pho-viec-tang-gia-khi-dot-176665.html [17] McClure, Tess; Beaumont, Peter;Harding, Luke, “Kyiv ‘ready to fight’ as Russian forces close in Ukraine capital”, The Guardian, ngày 12/3/2022. Truy cập ngày 12/3/2022. https://www.theguardian.com/world/2022/mar/12/kyiv-ready-to-fight-as-russian- forces-close-in-ukraine-capital [18] Ly Hoàng, “Nga không kích dữ dội khu vực quân sự của Ukraine, thương vong rất lớn”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 13/3/2022. Truy cập ngày 13/3/2022. https://baoquocte.vn/nga-khong-kich-du-doi-khu-vuc-quan-su-cua-ukraine-thuong- vong-rat-lon-176822.html [19] “NATO chief warns Russia may use chemical weapons against Ukrainians’, CNBC, ngày 13/3/2022. Truy cập ngày 13/3/2022. https://www.cnbc.com/2022/03/13/nato-chief-warns-russia-may-use-chemical- weapons-against-ukrainians.html [20] Mỹ Linh, “EU khẳng định không can thiệp vào Ukraine bằng các biện pháp quân sự”, VOV, ngày 13/3/2022. Truy cập ngày 13/3/2022. https://vov.vn/the-gioi/eu-khang-dinh-khong-can-thiep-vao-ukraine-bang-cac-bien- phap-quan-su-post930070.vov [21] “Russia and Ukraine give brightest assessment yet of progress in talks on war”, Reuters, ngày 13/3/2022. Truy cập ngày 13/3/2022. https://www.reuters.com/world/europe/russian-delegate-says-talks-with-ukraine-may- soon-produce-draft-agreements-2022-03-13/ [22] Bảo Hà, “Tổng thống Ukraine thúc giục NATO áp dụng vùng cấm bay”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 14/3/2022. Truy cập ngày 14/3/2022. https://baoquocte.vn/tong-thong-ukraine-thuc-giuc-nato-ap-dung-vung-cam-bay- 176857.html [23] Hồng Vân, “Mỹ - Trung họp căng thẳng trong 7 giờ, chủ yếu về Ukraine”, Tuổi trẻ online, ngày 15/3/2022. Truy cập ngày 15/3/2022. https://tuoitre.vn/my-trung-hop-cang-thang-trong-7-gio-chu-yeu-ve-ukraine- 20220315060923785.htm [24] “Falling fragments of Tochka-U missile kill 20 people, leave nine injured in Donetsk”, Russian News Agency, ngày 14/3/2022. Truy cập ngày 14/3/2022. https://tass.com/emergencies/1421677 [25] Ngân Hà, “Thêm 10 hành lang nhân đạo sẽ được mở”, Báo Quân đội nhân dân, ngày 14/3/2022. Truy cập ngày 14/3/2022. https://www.qdnd.vn/quoc-te/tin-tuc/them-10-hanh-lang-nhan-dao-se-duoc-mo- 688744 [26] Hùng Cường, “Đàm phán Nga-Ukraine: Kiev tìm kiếm sự đảm bảo về an ninh”, VOV, ngày 15/3/2022. Truy cập ngày 15/3/2022. https://vov.vn/the-gioi/dam-phan-nga-ukraine-kiev-tim-kiem-su-dam-bao-ve-an-ninh- post930447.vov [27] Bảo Anh, “Nga cảnh báo sẽ tấn công vào các công ty quốc phòng của Ukraine”, Báo Quân đội nhân dân, ngày 15/3/2022. Truy cập ngày 15/3/2022. https://www.qdnd.vn/quoc-te/tin-tuc/nga-canh-bao-se-tan-cong-vao-cac-cong-ty- quoc-phong-cua-ukraine-688810 [28] “Đàm phán thứ tư Nga - Ukraine chưa đem lại kết quả, Đức ngừng công bố thông tin cung cấp vũ khí cho Ukraine”, Báo Điện tử VTV News, ngày 15/3/2022. Truy cập ngày 15/3/2022. https://vtv.vn/the-gioi/dam-phan-thu-tu-nga-ukraine-chua-dem-lai-ket-qua-duc-ngung- cong-bo-thong-tin-cung-cap-vu-khi-cho-ukraine-20220315063644025.htm [29] Polityuk, Pavel; Zinets, Natalia, “Ukraine hopes to open 9 humanitarian corridors, get aid to besieged Mariupol”, Reuters, ngày 15/3/2022. Truy cập ngày 15/3/2022. https://www.reuters.com/world/europe/us-warns-china-against-helping-russia- sanctions-mount-2022-03-15/