XUNG ĐỘT TẠI DẢI GAZA: VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ GIẢI QUYẾT KHỦNG HOẢNG NHÂN ĐẠO TẠI DẢI GAZA

Sau khi cuộc xung đột giữa Israel và Hamas nổ ra vào ngày 7/10/2023, tình hình nhân đạo tại Dải Gaza trở nên nghiêm trọng. Theo báo cáo của Chương trình Lương thực thế giới (WFP), tại phía Bắc Dải Gaza, có 97% hộ gia đình đang đối mặt với tình trạng khan hiếm thức ăn. Còn tại phía Nam, có 83% dân cư phải di tản khỏi nơi ở của mình. Về hệ thống y tế, trong bối cảnh xung đột kéo dài, chỉ còn 14 cơ sở y tế hoạt động trong tổng số 36 cơ sở, gây khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ y tế cho người dân. Không chỉ vậy, cuộc tấn công giữa hai bên đã phá hủy hoặc làm hư hại hơn 60% nhà cửa tại khu vực này, việc tìm nơi ở ổn định và an toàn trở nên khó khăn.[4]

Xung đột Israel - Hamas ngày càng căng thẳng đã khiến quá trình hỗ trợ nhân đạo của LHQ cũng gặp nhiều khó khăn hơn. Điều này khiến các cơ quan của LHQ bị hạn chế trong việc vận chuyển cung cấp nhu yếu phẩm, nhiên liệu và thiết bị y tế. Nếu từ 24-30/11/2023, trung bình hàng ngày sẽ có 170 xe tải và 110.000 lít nhiên liệu cung cấp cho Dải Gaza thì đến 6/12/2023, con số này giảm xuống còn 80 xe tải và 69.000 lít nhiên liệu. Một số hầm trú ẩn của LHQ bị quá tải khi số người dân di dời đến quá đông so với khả năng đáp ứng.[5]

Là một tổ chức quốc tế có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của các quốc gia trong lĩnh vực nhân đạo, LHQ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giải quyết tình hình khủng hoảng nhân đạo tại Dải Gaza. Theo Điều 1 Hiến chương LHQ, một trong những mục đích hoạt động của tổ chức này là đạt được hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế về nhân đạo.[6] Cụ thể, những biện pháp nhằm đạt được mục đích nêu trên là phối hợp ở cấp độ quốc gia trong việc trợ giúp những đối tượng bao gồm người tị nạn, trẻ em, phụ nữ và trẻ em gái, người thiếu thức ăn và người bệnh trong thảm họa.[7]

Ngoài ra, LHQ đã thành lập dự án Nhân đạo nhằm ứng phó với từng tình hình nhân đạo tại từng khu vực và trong từng thời điểm. Đây là một cơ chế phối hợp được LHQ và các tổ chức khác sử dụng để ứng phó với khủng hoảng nhân đạo, trong đó bao gồm: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), Chương trình lương thực Thế giới (WFP), Cao uỷ LHQ về người tị nạn (UNHCR), Chương trình Phát triển của LHQ (UNDP), v.v. Mục tiêu hoạt động chính của dự án Nhân đạo của LHQ là nhằm giải quyết các vấn đề cốt lõi như nước, an ninh lương thực và y tế. Cơ chế này được quản lý bởi Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA). OCHA sẽ phân tích tình hình khủng hoảng và đưa ra kế hoạch phù hợp cho các cơ quan trong dự án Nhân đạo của LHQ. Dựa trên kế hoạch đó, OCHA sẽ thực hiện các hoạt động điều phối cũng như kết hợp với các cơ quan khác để thực hiện các hoạt động điều phối tại khu vực cần cứu trợ.[8]

Như vậy, với tầm ảnh hưởng và khả năng của mình, LHQ đóng vai trò làm cầu nối trong việc giải quyết vấn đề nhân đạo tại Dải Gaza. LHQ không chỉ đảm bảo các cơ quan và chương trình trong khuôn khổ của tổ chức được tiến hành một cách có hiệu quả, mà còn kêu gọi các các quốc gia thành viên khác cùng chung tay giải quyết vấn đề khủng hoảng tại khu vực này. 

“Hãy thôi tiếng súng và quay lại đối thoại - những khổ đau mà người dân đang phải gánh chịu là quá sức. Bạo lực nhiều hơn không phải là câu trả lời. Nó sẽ không đem lại hoà bình hay an ninh.”[9] Câu nói của Cao uỷ Nhân quyền LHQ Volker Türk đã phần nào thể hiện được tinh thần chung của LHQ trong việc tìm kiếm giải pháp cho vấn đề khủng hoảng nhân đạo ở Dải Gaza. Đối tượng mà LHQ bảo vệ là tất cả người dân đang sinh sống tại Dải Gaza và LHQ luôn hướng tới một giải pháp hoà bình có khả năng thay thế các hình thức tấn công quân sự khốc liệt.

Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres nhiều lần kêu gọi Hamas và Israel có nghĩa vụ tôn trọng Luật nhân đạo quốc tế, các bên nên tránh những hành động làm trầm trọng hơn tình hình nhân đạo ở Dải Gaza.[10] LHQ luôn sẵn sàng phối hợp với Hamas và Israel cũng như các quốc gia khác trong giải quyết cũng như kêu gọi các bên có liên quan tích cực tham gia hỗ trợ để giảm căng thẳng leo thang.

Kể từ khi xung đột giữa Hamas và Israel bùng nổ vào ngày 7/10/2023, LHQ đã liên tiếp mở nhiều cuộc họp khẩn cấp để nhằm giải quyết căng thẳng tại Dải Gaza. Từ ngày 7 đến ngày 9 tháng 11/2023, Phó Tổng uỷ viên Cơ quan của LHQ về cứu trợ nhân đạo cho người tị nạn Palestine ở vùng cận Đông (UNRWA) Natalie Boucly đã tổ chức chuỗi các cuộc họp cấp cao tại Brussels (Bỉ) để thảo luận về cuộc khủng hoảng nhân đạo chưa từng có ở Dải Gaza.[11] Khi chứng kiến tình hình nhân đạo ở Dải Gaza ở mức đáng báo động, ngày 6/12/2023, Tổng thư ký LHQ António Guterres đã viện dẫn Điều 99 trong Hiến chương LHQ để chính thức cảnh báo Hội đồng Bảo an LHQ (UNSC) về cuộc chiến giữa Hamas và Israel đang gây ra mối đe dọa toàn cầu.[12] Điều 99 quy định: “Tổng thư ký có thể lưu ý Hội đồng Bảo an đến mọi việc, theo ý kiến mình, có thể đe dọa việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.”[13] Kể từ khi nhậm chức năm 2017, đây là lần đầu tiên ông Guterres viện dẫn Điều 99 để có thể gây áp lực lên UNSC cũng như cộng đồng quốc tế trong việc yêu cầu ngừng bắn giữa các bên tham chiến.[14] Dù Điều 99 không thể ràng buộc UNSC phải thông qua nghị quyết, nhưng đã phần nào thể hiện được tinh thần mong muốn tìm ra giải pháp thực tế để chấm dứt cuộc khủng hoảng của LHQ.

Tính đến 14/12/2023, các cơ quan của LHQ đã đưa ra hơn 50 báo cáo xoay quanh xung đột Hamas - Israel, trong đó gồm: 9 báo cáo về tình trạng nhân đạo leo thang ở Palestine của UNICEF, 16 báo cáo tình huống khẩn cấp của WHO, 3 báo cáo tình hình Palestine của Quỹ Dân số LHQ (UNFPA) cùng một số báo cáo khác.[15] Những báo cáo này đã cho thấy vấn đề nhân đạo ở khu vực Dải Gaza có xu hướng ngày càng nghiêm trọng hơn. Những con số được đề cập trong các văn bản không chỉ thể hiện mức độ đáng báo động của vấn đề nhân đạo mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh của LHQ đối với các bên liên quan. Trong các phát ngôn của ông Volker Turk cũng nhiều lần nhấn mạnh tình trạng khẩn cấp tại Dải Gaza, từ đó kêu gọi các bên ở Dải Gaza tuân thủ chuẩn mực nhân quyền quốc tế và bảo vệ quyền của người dân.[16]

Ngày 22/12/2023, UNSC chính thức thông qua Nghị quyết 2720 nhằm yêu cầu các bên thực hiện nghĩa vụ của mình theo luật pháp quốc tế bao gồm Luật Nhân đạo quốc tế và Luật Nhân quyền quốc tế, đồng thời tăng cường các hoạt động viện trợ nhân đạo tại Dải Gaza. Nghị quyết nhấn mạnh các bên tham gia cần tạo điều kiện cho các hoạt động viện trợ không bị cản trở, kêu gọi thả các con tin lập tức và vô điều kiện. Trong đó, Nghị quyết 2720 còn yêu cầu các bên tạo điều kiện sử dụng các tuyến đường có sẵn trong toàn bộ khu vực bao gồm: khu cửa khẩu, khu biên giới, và nhanh chóng mở cửa khẩu Karem Abu Salem (Kerem Shalom) nhằm đảm bảo nhân viên hỗ trợ của LHQ có thể nhanh chóng vận chuyển đồ tiếp ứng tới dân thường. Ngoài ra, với mục đích điều phối, giám sát và xác minh các hoạt động cứu trợ nhân đạo, nghị quyết yêu cầu Tổng thư ký LHQ bổ nhiệm “một điều phối viên nhân đạo và tái thiết cấp cao” để đảm nhận nhiệm vụ này.[17][18]

Tại Dải Gaza, dựa trên những thông tin, định hướng được cung cấp bởi OCHA, các cơ quan trong dự án Nhân đạo của LHQ đã phối hợp với nhau để cùng giải quyết khủng hoảng nhân đạo trên nhiều phương diện. Cụ thể, WFP đã hỗ trợ 121.161 người người dân tại các nơi trú ẩn bằng cách cung cấp bánh mì, các gói thực phẩm và phiếu mua hàng điện tử. Chương trình Nước sạch và vệ sinh môi trường (WASH) (tạm dịch: Nước, Nhà vệ sinh, Phương tiện giữ vệ sinh cá nhân) đã sản xuất trung bình hơn 50.327 mét khối nước để cung cấp cho người dân ở Dải Gaza.[19] UNICEF tập trung vào việc đáp ứng những nhu cầu cần thiết, bảo vệ và hỗ trợ nhân đạo đối với trẻ em thông qua kêu gọi tài trợ 154,5 triệu USD để hỗ trợ 2,1 triệu người, trong đó có 1,2 triệu trẻ em ở khu vực này. Và 3444 trẻ em cũng được UNICEF cung cấp dịch vụ hỗ trợ tâm lý xã hội cho thông qua đường dây nóng và các dịch vụ chuyên biệt.[20]

Ngoài ra, cơ quan chuyên trách do LHQ thành lập để giải quyết các vấn đề liên quan tới người tị nạn ở Palestine là UNRWA đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm hỗ trợ giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Dải Gaza. Nhiệm vụ của UNRWA bao gồm: cung cấp nơi ở, bảo đảm sức khỏe của người dân, hỗ trợ tâm lý xã hội, cung cấp thực phẩm và nước, đảm bảo an toàn vệ sinh. Hiện tại, gần 1,3 triệu người đang trú ẩn trong 154 cơ sở do UNRWA xây dựng. Tại đó, 97 đội y tế của UNRWA đang nỗ lực giúp người dân được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Về việc cung cấp lương thực, UNRWA tiếp tục cung cấp bột mì tại các hầm trú ẩn ở phía Nam và đã phân phát tới 74.922 gia đình.[21] UNRWA còn là điều phối viên và nhà phân phối gần 200 chuyến xe tải chở đồ viện trợ từ Rafah, Ai Cập đến Dải Gaza.[22]

Không chỉ tận dụng tối đa nguồn lực của các cơ quan trong tổ chức, LHQ cũng tăng cường kêu gọi hỗ trợ nhân đạo từ các tổ chức khác và quốc gia thành viên. Hưởng ứng lời kêu gọi của LHQ cũng như các tổ chức nhân đạo ở Na Uy, chính phủ nước này cam kết tăng thêm 70 triệu kroner (khoảng 6,37 triệu USD) để hỗ trợ nhân đạo cho người dân ở Dải Gaza.[23] Trước lời kêu gọi này, phía Trung Quốc cũng có những phản hồi tích cực như cung cấp tổng cộng 40 xe tải chở hàng viện trợ, bao gồm hàng cứu trợ thiên tai, vật tư y tế và vật tư y tế cho khu vực Dải Gaza.[24][25] 

Nhìn chung, LHQ đã và đang có những đóng góp tích cực để cải thiện khủng hoảng nhân đạo ở Dải Gaza. Những biện pháp hỗ trợ nhân đạo chính nhằm mục đích bảo nền hòa bình mong manh tại khu vực này đồng thời cũng là nền tảng quan trọng để LHQ tham gia vào giải quyết cuộc khủng hoảng. Nhờ sự hỗ trợ của LHQ, những vấn đề nhân đạo ở đây sẽ có xu hướng thay đổi tích cực hơn trong tương lai. Hiến chương LHQ cũng như Luật Nhân quyền và Luật Nhân đạo quốc tế là cơ sở pháp lý quan trọng để LHQ tiến hành các hoạt động viện trợ nhân đạo của mình.

Tuy nhiên trên thực tế, những nỗ lực của LHQ trong việc giải quyết khủng hoảng nhân đạo cũng gặp nhiều thách thức và khó khăn. Trước hết, các tổ chức viện trợ nhân đạo của LHQ đang phải đối mặt với tình trạng thiếu kinh phí để hoạt động, áp lực về vấn đề tài chính của các cơ quan sẽ ngày càng cao khi quy mô của các cuộc khủng hoảng nhân đạo càng lớn. Đến nay, các cơ quan viện trợ nhân đạo của LHQ chỉ nhận được 1/3 tổng số tiền tài trợ được yêu cầu cho năm 2023. Đây là đợt thiếu hụt kinh tế trầm trọng nhất trong nhiều năm qua, tình trạng này khiến OCHA nhận định triển vọng viện trợ trong năm 2024 tương đối “ảm đạm”.[26] Nhân viên của LHQ cũng phải đối mặt với nguy hiểm hàng ngày, hàng giờ khi có ít nhất 101 nhân viên thiệt mạng ở Dải Gaza.[27] Ông António Guterres thừa nhận “Nhân viên cứu trợ của LHQ đã thiệt mạng nhiều hơn bất kỳ giai đoạn nào có thể so sánh được trong lịch sử tổ chức của chúng tôi”.[28] Điều này cũng gây ra khó khăn trong vấn đề đảm bảo nguồn nhân lực của các tổ chức quốc tế tại khu vực này.

Ngoài ra, những hỗ trợ nhân đạo của LHQ sẽ khó có thể mang lại hiệu quả như mong đợi khi các hoạt động quân sự của hai bên Hamas và Israel trở nên dữ dội và nghiêm trọng hơn. Những đợt tấn công quân sự đã phá huỷ toàn bộ các vùng an toàn được thiết lập, Phó Tổng thư ký LHQ Martin Griffiths - người phụ trách điều phối các vấn đề nhân đạo và cứu trợ khẩn cấp nhận định rằng: những chương trình nhân đạo tại Dải Gaza hiện nay đã không đạt được hiệu quả như mong đợi. Những đợt tấn công quân sự của hai bên đã liên tiếp phá huỷ những vùng an toàn từng được thiết lập, khiến cho những kế hoạch nhân đạo ngày càng khó thực hiện hơn.[29]

Có thể thấy, kể từ lúc nổ cuộc xung đột giữa Hamas và Israel, LHQ tích cực đưa ra những giải pháp cũng như là tìm kiếm sự ủng hộ của các quốc gia khác trong vấn đề giải quyết khủng hoảng nhân đạo tại Dải Gaza. Tuy nhiên, những giải pháp này sẽ chỉ thực sự có hiệu quả khi các bên liên quan đạt được thỏa thuận ngừng bắn cũng như là giải pháp chính trị phù hợp. Do đó, ngoài những hoạt động thiết thực trong hỗ trợ nhân đạo, LHQ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy việc các bên đồng ý ký thỏa thuận ngừng bắn. Theo đó, ngày 13/12/2023, Đại hội đồng LHQ đã thông qua nghị quyết yêu cầu “lệnh ngừng bắn nhân đạo ngay lập tức” ở Dải Gaza.[30]

Cuộc xung đột giữa Hamas và Israel ngày càng căng thẳng đã khiến khủng hoảng nhân đạo ở Dải Gaza thêm trầm trọng. Trong bối cảnh đó, LHQ với tư cách là tổ chức quốc tế lớn nhất thế giới đã có những hoạt động hỗ trợ nhân đạo thiết thực tại khu vực này. Trên thực tế, việc hỗ trợ của LHQ bị hạn chế bởi một số nguyên nhân nhưng tổ chức này đã và đang cố gắng cải thiện tình hình tại Dải Gaza. Dù vậy, để chấm dứt cuộc khủng hoảng nhân đạo này, những nỗ lực của LHQ sẽ là không đủ nếu như giữa hai bên Hamas và Israel không đạt được thống nhất chung cho một giải pháp hòa bình bền vững và công bằng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

[1] “Tổng thương vong tại Gaza vượt 80.000 người; Israel không kích Lebanon”, VOV, 5/1/2024. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://vov.vn/the-gioi/tong-thuong-vong-tai-gaza-vuot-80000-nguoi-israel-khong-kich-lebanon-post1069778.vov 

[2] “In pictures: Nearly a fifth of Gaza's buildings destroyed or damaged: UN estimate”, Reuters, 14/12/2023. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.reuters.com/pictures/pictures-nearly-fifth-gazas-buildings-destroyed-or-damaged-un-estimate-2023-12-12/

[3] Lê Ánh, “Cơ sở của Liên hợp quốc ở Dải Gaza trúng đạn pháo, nhiều người thương vong”, Vietnam+, 12/11/2023. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.vietnamplus.vn/co-so-cua-lien-hop-quoc-o-dai-gaza-trung-dan-phao-nhieu-nguoi-thuong-vong-post907455.vnp

[4] “Liên hợp quốc cảnh báo khủng hoảng nhân đạo tại Gaza đang xấu đi”, VTV, 10/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://vtv.vn/the-gioi/lien-hop-quoc-canh-bao-khung-hoang-nhan-dao-tai-gaza-dang-xau-di-20231210112434327.htm

[5] “Hostilities in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #61”, OCHA, 6/12/2023. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.ochaopt.org/content/hostilities-gaza-strip-and-israel-flash-update-61

[6][13] “United Nations Charter”, UN. Truy cập ngày 17/12/2023. 

https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text

[7] “Deliver Humanitarian Aid”, UN. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.un.org/en/our-work/deliver-humanitarian-aid

[8] ‘We coordinate’, OCHA. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://www.unocha.org/we-coordinate

[9] “The UN and the crisis in Gaza (page 2)”, UNRIC, 10/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://unric.org/en/the-un-and-the-crisis-in-the-middle-east-gaza/2/

[10] T.Lam, “Liên hợp quốc quan ngại về xung đột tái diễn ở Gaza”, Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam, 5/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://dangcongsan.vn/the-gioi/tin-tuc/lien-hop-quoc-quan-ngai-ve-xung-dot-tai-dien-o-gaza-654322.html

[11] “The UN and the crisis in Gaza (page 1)”, UNRIC, 10/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://unric.org/en/the-un-and-the-crisis-in-the-middle-east-gaza/

[12] Thuỳ Dương, “Điều 99 Hiến chương Liên hợp quốc có thể mang lại hòa bình cho Dải Gaza?”, Báo Mới, 8/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://baomoi.com/dieu-99-hien-chuong-lien-hop-quoc-co-the-mang-lai-hoa-binh-cho-dai-gaza-c47757634.epi

[13] “United Nations Charter”, UN. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text

[14] “Gaza: Guterres invokes 'most powerful tool' Article 99, in bid for humanitarian ceasefire”, UN, 6/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://news.un.org/en/story/2023/12/1144447

[15] “The UN and the crisis in Gaza (page 3)”, UNRIC, 10/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://unric.org/en/the-un-and-the-crisis-in-the-middle-east-gaza/3/

[16] Hà Linh; Minh Tâm, “LHQ cảnh báo tình hình nhân đạo tại Dải Gaza đang bên bờ vực thẳm”, Vietnam+, 13/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://www.vietnamplus.vn/lhq-canh-bao-tinh-hinh-nhan-dao-tai-dai-gaza-dang-ben-bo-vuc-tham-post915368.vnp#google_vignette

[17] “The situation in the Middle East, including the Palestinian question”, UNSCR. Truy cập ngày 6/1/2024.

http://unscr.com/en/resolutions/2720

[18] Hoàng Vũ, “Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua nghị quyết quan trọng về Gaza”, Quân đội Nhân dân, 24/12/2023. Truy cập ngày 6/1/2024

https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-song/hoi-dong-bao-an-lien-hop-quoc-thong-qua-nghi-quyet-quan-trong-ve-gaza-757733

[19] “Hostilities in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #58 [EN/AR/HE]”, OCHA. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.unocha.org/publications/report/occupied-palestinian-territory/hostilities-gaza-strip-and-israel-flash-update-58

[20] “State of Palestine Humanitarian Situation Report No. 9 (Escalation)”, UNICEF, 6/12/2023. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.unicef.org/documents/state-palestine-humanitarian-situation-report-no-9-escalation-06-december-2023

[21] “UNRWA SITUATION REPORT #49 ON THE SITUATION IN THE GAZA STRIP AND THE WEST BANK, INCLUDING EAST JERUSALEM”, UNRWA,

11/12/2023. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-49-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-Jerusalem

[22] Fassihi, Farnaz, “On the Ground in Wars and Disasters, the U.N. Plays a Vital Role”, The New York Times, 5/12/2023. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.nytimes.com/2023/12/05/world/middleeast/united-nations-war-gaza-israel.html

[23] “Xung đột Hamas-Israel: UAE, Na Uy hỗ trợ nhân đạo cho người dân ở dải Gaza”, Quân đội Nhân dân, 14/10/2023. Truy cập ngày 6/1/2023.

https://www.qdnd.vn/quoc-te/tin-tuc/xung-dot-hamas-israel-uae-na-uy-ho-tro-nhan-dao-cho-nguoi-dan-o-dai-gaza-747076

[24] “签了!中国紧急援助”, 环球时报, 5/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://baijiahao.baidu.com/s?id=1784399042850725424&wfr=spider&for=pc

[25]萌登鉴文, ”26日,国际传来两条消息,中国援助加沙:和平的明灯与人道的希

望”, 26/10/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://baijiahao.baidu.com/s?id=1780781132827281208&wfr=spider&for=pc

[26] “Despite Wars, Earthquakes and Hurricanes, U.N. Cuts Appeal for Aid”, The New York Time, 11/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://www.nytimes.com/2023/12/11/world/europe/united-nations-humanitarian-aid-appeal.html

[27] “UPDATED: Israel-Palestine crisis: Amid war crimes fears, UN rights chief renews calls to stop violence, free hostages”, UN, 10/11/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://news.un.org/en/story/2023/11/1143432

[28] “The UN and the crisis in Gaza (page 8)”, UNRIC, 10/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023.

https://unric.org/en/the-un-and-the-crisis-in-the-middle-east-gaza/3/

[29] “UN relief chief: 'No place safe' for civilians in southern Gaza”, OCHA, 7/12/2023. Truy cập ngày 6/1/2024.

https://www.unocha.org/news/un-relief-chief-no-place-safe-civilians-southern-gaza

[30] T.Lan, “Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua nghị quyết yêu cầu ngừng bắn ở Gaza”, Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam, 13/12/2023. Truy cập ngày 17/12/2023. https://dangcongsan.vn/the-gioi/tin-tuc/dai-hoi-dong-lien-hop-quoc-thong-qua-nghi-quyet-yeu-cau-ngung-ban-o-gaza-655148.html