Điểm tin tuần 31/07 - 06/08/2024

1. Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước Bộ tứ Quad hội đàm tại Tokyo

Sáng ngày 29/7, Ngoại trưởng các nước nhóm Bộ Tứ Quad gồm Ngoại trưởng Nhật Bản Kamikawa Yoko, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken, Ngoại trưởng Australia Penny Wong và Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar đã có cuộc gặp mặt tại Tokyo, Nhật Bản, thảo luận về các vấn đề tập trung vào an ninh hàng hải và những sáng kiến ​​nhằm xây dựng hệ thống phòng thủ mạng.

Sau cuộc đối thoại, các quan chức trên đã ra Tuyên bố chung kêu gọi thiết lập một khu vực Thái Bình Dương “tự do và rộng mở”, tái khẳng định những cam kết, nguyên tắc chung và năng lực của Quad nhằm duy trì và củng cố trật tự quốc tế cho điều tốt đẹp toàn cầu. Trong đó, Tuyên bố chung nhấn mạnh: “Chúng tôi vô cùng quan ngại về tình hình ở Biển Hoa Đông và Biển Đông, đồng thời tái khẳng định lập trường phản đối mạnh mẽ đối với bất kỳ hành động đơn phương nào tìm cách thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực”.

Ngoài ra, các Bộ trưởng Quad cũng cam kết thúc đẩy hợp tác về an ninh mạng để bảo vệ chuỗi cung ứng và cơ sở hạ tầng quan trọng, bao gồm cả cáp dưới biển.

“Quad foreign ministers meet in Tokyo for talks on maritime security, cyber”, CNBC, ngày 28/7/2024. https://www.cnbc.com/.../quad-foreign-ministers-spoke-in...

Bảo Minh, “Cuộc họp các ngoại trưởng nhóm Bộ tứ ra tuyên bố chung về tình hình Biển Đông”, Báo Thế giới & Việt Nam, 29/7/2024. https://baoquocte.vn/cuoc-hop-cac-ngoai-truong-nhom-bo-tu...

“Joint Statement from the Quad Foreign Ministers’ Meeting in Tokyo”, U.S. Department of State, ngày 29/7/2024. https://www.state.gov/joint-statement-from-the-quad.../

Simon Lewis, Rocky Swift, “Quad foreign ministers decry dangerous South China Sea actions”, Reuters, ngày 29/7/2024. https://www.reuters.com/.../quad-foreign-ministers-meet.../ 

2. Thủ lĩnh Hamas bị ám sát tại thủ đô Tehran, Iran

Sáng ngày 31/7, Ismail Haniyeh - người đứng đầu phong trào Hồi giáo Hamas - đã bị ám sát sau khi tham dự lễ nhậm chức của tân Tổng thống Iran tại Tehran (Iran). Theo giới quan chức Trung Đông, thiết bị nổ đã được vận chuyển vào khách sạn nơi thủ lĩnh Hamas thường lưu trú tại Tehran từ 2 tháng trước. Vụ nổ đã giết chết 1 vệ sĩ, làm rung chuyển tòa nhà, khiến một số cửa sổ bị vỡ và làm sập một phần bức tường bên ngoài khu phức hợp.

Vụ việc được xem như một “thất bại thảm hại về tình báo và an ninh đối với Iran và là sự xấu hổ to lớn đối với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)”. Hiện nay, giới chức nước này đang tiếp tục thẩm vấn và bắt giữ hơn hai mươi người, bao gồm các sĩ quan tình báo cấp cao, các quan chức quân sự cấp cao IRGC và nhân viên tại nhà khách tình nghi tham gia vụ ám sát.

Anh Phương, Phạm Chiến, “Căng thẳng leo thang tại Trung Đông”, VTV, ngày 01/08/2024. https://vtv.vn/.../cang-thang-leo-thang-tai-trung-dong...

Chu An, “Iran bắt giữ nhiều quan chức tình báo, sỹ quan IGRC tình nghi tham gia vụ ám sát thủ lĩnh Hamas”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 03/08/2024. https://baoquocte.vn/iran-bat-giu-nhieu-quan-chuc-tinh...

Ronen Bergman, Mark Mazzetti và Farnaz Fassihi, “Bomb Smuggled Into Tehran Guesthouse Months Ago Killed Hamas Leader”, The New York Times, ngày 01/08/2024. https://www.nytimes.com/.../how-hamas-leader-haniyeh...

Farnaz Fassihi, Adam Rasgon và Ronen Bergman, “A Hamas Leader Is Killed in Iran During Visit”, The New York Times, ngày 03/08/2024. https://www.nytimes.com/.../israel-gaza-war-lebanon...

Ikrame Imane Kouachi, “Iran says Haniyeh assassinated by 'short-range projectile,' accuses Israel and US”, Anadolu, ngày 03/08/2024. https://www.aa.com.tr/.../iran-says-haniyeh.../3294132 

3. Bầu cử Mỹ: Phó Tổng thống Kamala Harris chính thức trở thành ứng cử viên Tổng thống của đảng Dân chủ

Ngày 2/8, chỉ sau hơn 1 ngày cuộc bỏ phiếu trực tuyến của đảng Dân chủ bắt đầu diễn ra, Phó Tổng thống Kamala Harris đã có được sự ủng hộ của hơn một nửa cử tri đoàn - chính thức trở thành ứng cử viên đối đầu với cựu Tổng thống Donald Trump của đảng Cộng hòa.\

Sự kiện đã đánh dấu cột mốc lịch sử đặc biệt với sự xuất hiện lần đầu tiên của một ứng cử viên là người phụ nữ da màu gốc Á thuộc một chính đảng lớn tại Mỹ. Hiện tại, bà Kamala đang gấp rút tìm kiếm người liên danh tranh cử đồng hành trong thời gian tới, trước khi bà khởi động cuộc vận động tranh cử vào ngày 6/8 ở Philadelphia.

Ngay sau đó, ứng cử viên của 2 đảng Cộng hòa và Dân chủ - Kamala và Trump - đã có tranh cãi đầu tiên trên mạng xã hội X về buổi tranh luận trong tháng 9 sắp tới. Phía Kamala cho rằng vị cựu tổng thống “đang sợ hãi” khi đề xuất chuyển kênh phát sóng cuộc tranh luận giữa 2 bên vào tháng 9 tới đây, từ ABC News thành Fox - kênh truyền hình phổ biến nhất với những người theo dõi Trump.

Michael Scherer, Matt Viser và Tyler Pager, “Harris officially secures Democratic nomination for president”, The Washington Post, ngày 02/08/2024. https://www.washingtonpost.com/.../harris-becomes.../

Gram Slattery, Timothy Gardner và Surbhi Misra, “Donald Trump proposes alternative election debate, Kamala Harris says no”, Reuters, ngày 04/08/2024. https://www.reuters.com/.../donald-trump-agrees-with-fox.../ 

4. Ukraine tấn công vào sân bay và kho dầu của Nga

Cuối tháng 7 vừa qua, quân đội Ukraine liên tục tấn công vào các cơ quan quân sự và cơ sở hạ tầng vào các mục tiêu tại Nga. Bộ Tổng tham mưu Ukraine xác nhận lực lượng của họ đã tấn công vào kho chứa dầu Polyova, ít nhất bốn trạm biến áp điện và kho dầu Trung tâm hậu cần số 43 tại tỉnh Kursk (Nga) từ ngày 28 đến ngày 30/7.

Chỉ vài ngày sau đó, các thiết bị bay không người lái (UAV) của Ukraine tiếp tục tập kích vào một kho đạn ở sân bay Morozovsk, một kho dầu tại vùng biên giới Belgorod và gây ra hỏa hoạn. Giám đốc tình báo quân đội Ukraine Kyrylo Budanov đã phát biểu trên truyền hình quốc gia, cho biết "mọi công việc đang được tiến hành" để phá hủy cầu Crimea - trung tâm hậu cần và vận tải quan trọng của Nga.

Trước sự tăng cường tấn công của Ukraine, mới đây Nga công bố chiếc máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV) có thể hoạt động trong môi trường nhiễm phóng xạ. Chiếc FPV này có thể theo dõi phông phóng xạ và đảm bảo an toàn cho nhân sự trong trường hợp xảy ra tấn công hạt nhân, nhằm đối phó kịch bản xảy ra "ngày tận thế hạt nhân".

Dmitry Kuzyakin cho biết: “Tôi tin thế giới sẽ không sử dụng vũ khí hạt nhân và chiếc “UAV ngày tận thế” của chúng tôi sẽ không bao giờ trở nên cần thiết. Tuy nhiên, sẽ là một tội ác nếu không chuẩn bị trước cho những kịch bản xấu nhất.”

Nhất Phong, “Ukraine tấn công vào sân bay và kho dầu của Nga, Moscow tuyên bố phá huỷ nhiều UAV của Kiev”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 03/08/2024. https://baoquocte.vn/ukraine-tan-cong-vao-san-bay-va-kho...

“Ukraine war latest: Kyiv strikes Russian oil depot; 2 Russian bombers hit in earlier attack”, The Kyiv Independent, ngày 31/07/2024. https://kyivindependent.com/ukraine-war-latest-ukraine.../

“Russia creates doomsday FPV drone for use in event of nuclear attacks — UAV developer”, Russian News Agency, ngày 03/08/2024. https://tass.com/defense/1824845 

5. Quân đội Israel tấn công thủ đô Beirut, Lebanon

Tối ngày 30/7, một cuộc không kích của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã tấn công vào Beirut, đánh dấu lần đầu tiên thủ đô của Lebanon trở thành mục tiêu tấn công của Israel sau gần 10 tháng xung đột.

“Israel thực hiện động thái này nhằm vào chỉ huy cấp cao của Hezbollah, Fuad Shukr, người chịu trách nhiệm về vụ sát hại trẻ em ở Majdal Shams và giết hại thêm nhiều thường dân Israel”, quân đội Israel cho biết. Nhóm Hezbollah của Lebanon xác nhận người chỉ huy cấp cao này của họ đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Israel.

Trong phản ứng đầu tiên về vụ tấn công, Ngoại trưởng Lebanon Abdallah Bou Habib cho biết, chính phủ của ông lên án vụ tấn công của Israel và dự định nộp đơn khiếu nại lên Liên hợp quốc. Đồng thời, Ngoại trưởng kêu gọi lực lượng Hezbollah có những động thái kiềm chế và phù hợp nhằm tránh leo thang tình hình.

Đáng chú ý, vụ ám sát thủ lĩnh Hamas tại Iran xảy ra chỉ vài giờ sau cuộc tấn công của Israel vào thủ đô Beirut của Lebanon. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng cuộc chiến của Israel ở Gaza, hiện đã bước sang tháng thứ chín, có thể lan sang một cuộc xung đột toàn diện ở Trung Đông. Mỹ, Anh và Pháp nằm trong số nhiều quốc gia kêu gọi công dân của họ rời khỏi Lebanon khi căng thẳng ngày càng gia tăng ở khu vực.

“Quân đội Israel tấn công thủ đô Beirut của Lebanon”, VTV Online, ngày 31/7/2024. https://vtv.vn/.../quan-doi-israel-tan-cong-thu-do-beirut...

“Israel says it targeted Hezbollah commander in Beirut attack”, Al Jazeera, ngày 30/7/2024. https://www.aljazeera.com/.../explosion-in-beirut-suburb...

Saskya Vandoorne, Teele Rebane, Sophie Tanno, Zeena Saifi, Lucas Lilieholm and Alireza Hajihosseini, “Foreign citizens urged to leave Lebanon ‘as soon as possible’ as regional tensions spike”, CNN, 5/8/2024. https://edition.cnn.com/.../lebanon-travel.../index.html 

6. Đức chính thức tham gia nhóm bảo vệ Hàn Quốc do Mỹ đứng đầu

Ngày 2/8, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius thông báo, nước này chính thức gia nhập Bộ Tư lệnh Liên hợp quốc (UNC) do Mỹ đứng đầu ở Hàn Quốc, trở thành thành viên thứ 18 trong nhóm các quốc gia giám sát biên giới Hàn Quốc - Triều Tiên và cam kết giúp bảo vệ Seoul trong trường hợp xảy ra xung đột.

Được thành lập vào năm 1950, UNC có nhiệm vụ khôi phục hòa bình và thực thi thỏa thuận đình chiến, đồng thời đóng vai trò là kênh liên lạc với Triều Tiên. Nhóm này được lãnh đạo bởi chỉ huy quân đội Mỹ đóng tại Hàn Quốc và không liên kết với Liên hợp quốc.

Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius khẳng định sự kiện này là bằng chứng cho thấy niềm tin mạnh mẽ của Berlin về mối liên hệ chặt chẽ giữa an ninh châu Âu với an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Chỉ huy UNC và Lực lượng quân đội Mỹ tại Hàn Quốc, Tướng Paul LaCamera cho biết: “Việc bổ sung Đức sẽ đa dạng hóa các quan điểm và nguồn lực sẵn có cho Bộ Tư lệnh Liên hợp quốc, đồng thời nâng cao chuyên môn và khả năng tập thể của chúng tôi”.

Josh Smith, “Germany joins US-led UN Command in South Korea policing armistice border”, Reuters, ngày 2/8/2024. https://www.reuters.com/.../germany-joins-us-led-un.../....

Bảo Minh, “Bán đảo Triều Tiên: Đức tuyên bố gia nhập nhóm bảo vệ Hàn Quốc, Seoul gửi thông điệp đoàn kết”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 2/8/2024. https://baoquocte.vn/ban-dao-trieu-tien-duc-tuyen-bo-gia…

7. Hàng chục cuộc biểu tình tại Bangladesh kêu gọi Thủ tướng từ chức

Hàng chục người đã thiệt mạng và hàng trăm người bị thương khi các cuộc biểu tình chống chính phủ mới lan rộng khắp Bangladesh. Theo Prothom Alo, nhật báo hàng đầu của Bangladesh cho biết, có ít nhất 95 người, trong đó gồm ít nhất 14 sĩ quan cảnh sát, đã thiệt mạng trong các vụ bạo lực hôm 4/8. Đây là con số thương vong cao nhất trong một ngày đối với bất kỳ cuộc biểu tình nào gần đây tại Bangladesh.

Ngay sau đó, Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Turk đã bày tỏ lo ngại về tình trạng bạo lực ở Bangladesh, đồng thời kêu gọi đối thoại giữa chính phủ và những người biểu tình. Làn sóng biểu tình bùng phát sau khi chính phủ áp dụng hạn ngạch tuyển dụng công chức trong khối cơ quan nhà nước khiến nhiều người phẫn nộ vì có nguy cơ làm tăng thêm tỷ lệ thất nghiệp đối với thanh niên, vốn đã lên tới 20%.

Hôm thứ Hai ngày 5/8, Thủ tướng Bangladesh, Sheikh Hasina, đã từ chức sau nhiều tuần quốc gia Nam Á này diễn ra các cuộc biểu tình chống chính phủ. Tổng tư lệnh quân đội Bangladesh, Đại tướng Waker-Us-Zaman xác nhận Thủ tướng Sheikh Hasina đã rời khỏi đất nước, và một chính phủ lâm thời sẽ được quân đội thành lập tại nước này. Tướng Waker-Us-Zaman cũng kêu gọi người dân giữ vững niềm tin vào quân đội.

Bảo Hân, “Điều gì đang xảy ra tại Bangladesh?”, Báo Công an nhân dân, ngày 5/8/2024. https://cand.com.vn/.../dieu-gi-dang-xay-ra-tai.../

“Bất ổn chính trị tại Bangladesh diễn biến phức tạp”, VN News, ngày 5/8/2024. https://baomoi.com/bat-on-chinh-tri-tai-bangladesh-dien...

Isaac Yee and Tanbirul Miraj Ripon, “Bangladesh prime minister reportedly flees nation as anti-government protesters storm her residence”, CNN, ngày 5/8/2024. https://edition.cnn.com/.../bangladesh-prime.../index.html 

8. Phiến quân nổi dậy chiếm căn cứ quân sự chiến lược của chính quyền Myanmar

Vào ngày 3/8, Quân đội Liên minh dân chủ quốc gia Myanmar (MNDAA) - một nhóm phiến quân hoạt động chủ yếu ở bang Shan và bang Kachin, miền bắc Myanmar, tuyên bố nhóm vũ trang này đã chiếm hoàn toàn trụ sở Bộ chỉ huy quân sự Đông Bắc ở khu vực Lashio, phía bắc bang Shan, gần biên giới Trung Quốc. Sự việc này được xem là chiến thắng quan trọng nhất đối với một nhóm kháng chiến dân tộc thiểu số như MNDAA, đồng thời thách thức đến chính quyền quân sự của nước này.

Trong thông báo ngày 4/8, người phát ngôn Zaw Min Tun của quân đội Myanmar xác nhận đã mất liên lạc với một số sĩ quan tại Bộ chỉ huy khu vực phía Đông Bắc đang bị phiến quân bao vây.

Lashio là thị trấn đồn trú chiến lược lớn nhất ở bang Shan, và là một trong những trung tâm căn cứ quyền lực của chính quyền quân sự Myanmar, với khoảng 40 tiểu đoàn dưới quyền chỉ huy. Việc mất Lashio đánh dấu một thất bại nặng nề của chính quyền quân sự Myanmar trong năm nay, sau một loạt tổn thất vào năm ngoái ở bang Shan. Lãnh đạo chính quyền, Tướng cấp cao Min Aung Hlaing, cho biết trong một bài phát biểu sau đó hôm 5/8 rằng lực lượng an ninh đã rút lui ở phía bắc bang Shan vì họ “ưu tiên sự an toàn của người dân”.

Bình An, “Lần đầu tiên quân đội Myanmar để mất một bộ chỉ huy vùng”, Báo Tuổi trẻ, ngày 3/8/2024. https://tuoitre.vn/lan-dau-tien-quan-doi-myanmar-de-mat...

Vivek Shankar, “Myanmar Rebels Claim Regional Military Base in Major Victory”, The New York Times, ngày 5/8/2024. https://www.nytimes.com/.../asia/myanmar-rebels-lashio.html

Helen Regan and Angus Watson, “Myanmar rebels are claiming their biggest victory yet over junta forces. Could it be a turning point in the brutal civil war?”, CNN, ngày 2/8/2024. https://edition.cnn.com/.../myanmar-lashio.../index.html....