YẾU TỐ CHÍNH TRỊ TRONG NỖ LỰC “PHI ĐÔ LA HÓA” CỦA TRUNG QUỐC VÀ NGA

Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, vai trò trung tâm của đồng đô la Mỹ trong hệ thống tài chính toàn cầu đang bị chi phối không chỉ bởi các yếu tố kinh tế mà còn do các động cơ về chính trị. Những bất ổn trong môi trường chính trị quốc tế, tiêu biểu là xung đột Nga - Ukraine đã dẫn đến hiện tượng một số quốc gia đang cố gắng giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng đô la. Đi đầu trong các nỗ lực “phi đô la hóa” là Trung Quốc và Nga. Được thúc đẩy bởi nhiều lợi ích đan xen, hai quốc gia này đang có nhiều động thái nhằm làm giảm sức ảnh hưởng của đồng đô la Mỹ.[1]

Trong chuyên mục “Góc nhìn Galileo” lần này, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu chủ đề “Yếu tố chính trị trong nỗ lực “phi đô la hóa” của Trung Quốc và Nga” nhé!

1. Vai trò của đồng đô la và sức ảnh hưởng của Mỹ đến nền kinh tế quốc tế

Vị trí thống trị của đồng đô la trong hệ thống tài chính toàn cầu kể từ Thế chiến thứ hai đã đem lại cho Mỹ lợi ích kinh tế, đi kèm với đó là ảnh hưởng chính trị vô cùng lớn qua việc triển khai các chính sách tiền tệ và biện pháp trừng phạt kinh tế.

Sau Thế chiến thứ nhất, Mỹ nhanh chóng trở thành một cường quốc hàng đầu về tài chính. Theo đó, đồng đô la Mỹ đã bắt đầu thay thế đồng bảng Anh trở thành đồng tiền dự trữ quốc tế.[2] Tới năm 1944, vị trí của đồng đô la càng được củng cố hơn khi 44 quốc gia ký Thỏa thuận Bretton Woods, tạo ra một cơ chế trao đổi tiền tệ quốc tế được cố định bằng đồng đô la Mỹ,[3] cho phép Mỹ kiểm soát hệ thống tài chính toàn cầu trên thực tế.[4] Sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, đồng đô la đã trở thành phương tiện trao đổi quan trọng nhất trên thế giới. Đây là loại tiền dự trữ phổ biến nhất và được sử dụng rộng rãi nhất cho thương mại quốc tế và các giao dịch khác trên toàn thế giới.[5]

Trong nhiều thập kỷ qua, bất chấp những thách thức cũng như sự giảm mạnh từ mức hơn 70% tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối toàn cầu vào năm 1999 xuống còn gần 55% trong quý I năm 2023[6], đô la Mỹ vẫn là đồng tiền chiếm chiếm ưu thế, theo dữ liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Theo thống kê của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) công bố vào năm 2021, từ năm 1999 đến 2019, đồng đô la Mỹ chiếm 96% giao dịch thương mại quốc tế ở châu Mỹ, 74% ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương và 79% trên toàn cầu.[7]

Vị thế số một của đồng đô la mang lại cho Mỹ khả năng kiểm soát hoặc tác động đến quá trình định hình các quy tắc và chuẩn mực trong hệ thống tài chính quốc tế.[8] Sự thống trị của đồng đô la Mỹ trong các giao dịch xuyên quốc gia cho phép Washington có tầm nhìn và sức ảnh hưởng độc nhất thông qua các biện pháp trừng phạt tài chính. Các biện pháp trừng phạt này, xuất phát từ mục tiêu đối ngoại hay an ninh quốc gia, sẽ ngăn cản các nước truy cập vào hệ thống tài chính và thanh toán của Mỹ hoặc sử dụng đồng đô la trong thương mại quốc tế.[9]

Thông qua việc tận dụng sức ảnh hưởng của đồng đô la, Mỹ đã duy trì được vị thế số một về kinh tế trên toàn cầu, đồng thời, tác động tới hệ thống thương mại và quan hệ kinh tế quốc tế. Điều này cũng cho phép Mỹ có được ảnh hưởng về chính trị đối với các quốc gia khác.

2. Xu hướng “phi đô la hóa"

Tuy nhiên, trong hai thập kỷ trở lại đây, tỷ trọng của đồng đô la Mỹ trong dự trữ toàn cầu đang có xu hướng giảm đáng kể. Điều này bắt nguồn từ xu hướng “phi đô la hóa” đang được ngày càng nhiều quốc gia triển khai.[10] Thuật ngữ “phi đô la hóa” đề cập đến quá trình giảm thiểu vai trò của đồng đô la Mỹ trong thương mại quốc tế.[11] Theo đó, quá trình này bao gồm các nỗ lực nhằm giảm sự lệ thuộc cũng như thay thế đồng đô la - với tư cách là đồng tiền giao dịch thương mại, thanh toán và dự trữ quốc tế.

Những yếu tố chính trị nổi bật như (i) xung đột địa chính trị giữa Mỹ và một số quốc gia, tiêu biểu là sức ép của Mỹ đối với Nga trước xung đột Nga - Ukraine, (ii) các lệnh trừng phạt về kinh tế do Mỹ áp đặt lên một số quốc gia như hệ quả của các xung đột địa chính trị, (iii) nhu cầu độc lập, tự chủ kinh tế và tăng cường hội nhập khu vực của một số quốc gia được cho là đã góp phần dẫn đến hiện trạng này.

Về phía Mỹ, quốc gia này đã và đang tận dụng hệ thống tài chính dựa trên đồng đô la  để gây áp lực lên các đối thủ cạnh tranh. Việc Mỹ và châu  u áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính lên Nga sau cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine đã gây nên một làn sóng thúc đẩy mạnh mẽ quá trình “phi đô la hóa”. Điển hình, việc Mỹ và các nước đồng minh phương Tây đóng băng khối tài sản dự trữ ở nước ngoài trị giá khoảng 300 tỷ USD của Ngân hàng trung ương Nga[12] hay việc Nga bị loại khỏi Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT)[13] đã khiến nhiều quốc gia, điển hình là Ấn Độ, Argentina, Brazil, Nam Phi[14] lo ngại về sự lệ thuộc vào đồng đô la. Theo chuyên gia Mark Tinker của ToscaFund Hong Kong, “Nếu một quốc gia có sự mâu thuẫn với Mỹ, quốc gia đó sẽ cảm thấy rủi ro đối với tài sản của họ. Họ sẽ phải tìm cách thay thế để cất giữ tài sản đó”.[15]

Nỗi lo sợ về việc Mỹ “vũ khí hóa” đồng đô la để phục vụ cho các mục đích chính trị đã khiến nhiều nước lựa chọn giảm sử dụng đồng tiền này. Bằng cách giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la, các quốc gia có thể giảm bớt ảnh hưởng từ các biện pháp trừng phạt kinh tế mà Mỹ đặt ra. Đây không chỉ là biện pháp cần thiết để các quốc gia tránh rủi ro về tiền tệ và tài chính mà còn là lựa chọn tất yếu để tăng cường an ninh tài chính quốc gia, đặc biệt là an ninh cho tài sản ở nước ngoài.[16]

Cùng với đó, chính sách tiền tệ của Mỹ cũng gây áp lực lên các nền kinh tế khác và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng đồng đô la Mỹ hiện nay trên thị trường toàn cầu.[17] Kể từ tháng 3/2022, Mỹ tăng lãi suất 10 lần liên tiếp, khiến tỷ giá hối đoái tăng cao, gây ảnh hưởng đến những người sử dụng đồng USD trên toàn thế giới. Bà Tuuli McCully, người đứng đầu bộ phận kinh tế châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng Scotiabank, cho biết: "Tốc độ tăng lãi suất nhanh chóng của FED đang ảnh hưởng đến nhiều nền kinh tế khác trên thế giới, tạo ra hiện tượng chảy máu vốn và sự suy yếu của tiền tệ ở những nền kinh tế này".[18] Chính những hậu quả liên quan đến biến động giá trị của đồng đô la kể trên đã góp phần thúc đẩy các quốc gia rời khỏi đồng tiền này.

Ngoài ra, nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, đang đẩy nhanh việc đa dạng hóa tiền tệ trong giao dịch thương mại quốc tế nhằm thúc đẩy sự phục hồi kinh tế sau đại dịch cũng như củng cố mạng lưới an toàn tài chính của khu vực.Ví dụ: Ấn Độ đang mua dầu của Nga bằng đồng Dirham và đồng Rúp của Các tiểu Vương quốc Arab thống nhất (UAE);[19] Trung Quốc chuyển sang đồng Nhân dân tệ để mua dầu, than và kim loại của Nga;[20] Công ty dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNOOC) và TotalEnergies (NYSE:TTE) của Pháp đã hoàn tất giao dịch khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thanh toán bằng đồng Nhân dân tệ đầu tiên vào tháng 3/2023;[21] Tất cả các quốc gia trong Khối các nền kinh tế mới nổi BRICS (ngoại trừ Nam Phi) về cơ bản đã bắt đầu sử dụng thanh toán bằng nội tệ như một phương thức thay thế cho thanh toán bằng đô la Mỹ trong thương mại.[22] Bên cạnh đó, trong bối cảnh các nền kinh tế đang gặp khó khăn trong thời kỳ hậu COVID-19 và chịu ảnh hưởng từ xung đột Nga - Ukraine, nhiều quốc gia đang chuyển dần sang giao dịch bằng đồng nội tệ xuyên biên giới (LCT) nhằm giảm thiểu tổn thất và sẵn sàng ứng phó với tình trạng khó khăn có thể xảy đến trong tương lai.[23]

3. Thực trạng triển khai các nỗ lực “phi đô la hoá” của Nga và Trung Quốc

Theo nhà phân tích chính trị Nga, ông Nikolai Vavilov, việc làm suy yếu vũ khí chiến lược của đối thủ có thể là “bước bắt đầu cho nỗ lực xây dựng một trật tự thế giới mới”.[24] Đồng đô la đã và đang là công cụ quan trọng của Mỹ, giúp nước này duy trì ảnh hưởng đến nền kinh tế thế giới.

Trung Quốc và Nga, hai đối thủ chiến lược của Mỹ, đang có nhiều bước đi có mục đích làm suy giảm sức ảnh hưởng của đồng đô la. Nỗ lực “phi đô la hóa” được Trung Quốc và Nga triển khai nhằm bảo vệ nền kinh tế khỏi các biện pháp trừng phạt từ Mỹ, giảm thiểu các tác động từ chính sách kinh tế và tiền tệ của Washington, đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo kinh tế toàn cầu.

3.1. Từ phía Trung Quốc

Trung Quốc bắt đầu các nỗ lực “phi đô la hóa” khi kinh tế nước này chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.[25] Chính quyền Bắc Kinh đã yêu cầu các đối tác thương mại thực hiện một số giao dịch bằng Nhân dân tệ và thành lập các trung tâm giao dịch Nhân dân tệ tại Hồng Kông, Singapore và châu  u. Bên cạnh đó, nền kinh tế thứ hai thế giới cũng tạo ra những chương trình kết nối trao đổi chứng khoán xuyên biên giới trong đó quy định thực hiện giao dịch thương mại và đầu tư bằng Nhân dân tệ.[26]

Từ tháng 10/2016, đồng Nhân dân tệ đã được IMF thêm vào giỏ Quyền rút vốn Đặc biệt (SDR) với tư cách là đồng tiền dự trữ quốc tế. Các loại tiền tệ được IMF lựa chọn vào giỏ SDR cần được sử dụng bởi các nhà sản xuất hàng đầu thế giới, được lưu thông trong các giao dịch quốc tế và các giao dịch phổ biến trên thị trường hối đoái chủ chốt.[27] Theo bà Christine Lagarde, Giám đốc điều hành của IMF lúc bấy giờ, sự kiện này là dấu mốc quan trọng trong quá trình hội nhập của nền kinh tế Trung Quốc vào hệ thống tài chính toàn cầu.[28]

Các nỗ lực “phi đô la hóa” của Trung Quốc còn được thể hiện qua việc ưu tiên phát triển tiền điện tử (digital currency) của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC). Sáng kiến này giúp phát triển một hệ thống thanh toán nội địa có thể được sử dụng khắp thế giới, nhằm tạo ra các giải pháp thay thế cho các mạng lưới kinh tế, tài chính, thương mại và công nghệ toàn cầu do Mỹ kiểm soát.[29] Theo ông Mu Changchun, Giám đốc Viện Nghiên cứu Tiền Điện tử của PBOC tại Hội nghị thượng đỉnh đổi mới của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) được tổ chức vào tháng 3/2021, PBOC đặt mục tiêu trở thành ngân hàng trung ương lớn đầu tiên trên toàn cầu phát hành một loại tiền điện tử có chủ quyền. Điều này có mục đích thúc đẩy quá trình quốc tế hóa Nhân dân tệ và giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ.[30]

Kể từ sau xung đột Nga - Ukraine bùng nổ, Trung Quốc càng tích cực đẩy mạnh việc sử dụng đồng Nhân dân tệ trong thương mại song phương. Nhiều quốc gia tại khu vực Nam Mỹ và Trung Đông đã đẩy mạnh sử dụng Nhân dân tệ trong các giao dịch thanh toán quốc tế, nổi bật như Argentina, Brazil.[31] Vào quý 2/2023, đồng Nhân dân tệ lần đầu tiên vượt qua đồng đô la Mỹ trở thành đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong các giao dịch xuyên biên giới tại Trung Quốc với 49%.[32]

Có thể thấy trong những năm gần đây Trung Quốc đang thay đổi cách tiếp cận và ngày càng thúc đẩy các nỗ lực “phi đô la hóa”. Những động thái trên được các học giả phương Tây đánh giá là xuất phát từ nhiều động cơ chính trị. Sự phụ thuộc vào đồng đô la và hệ thống tài chính toàn cầu dựa trên đồng tiền này được coi là một lỗ hổng chiến lược gây khó khăn cho việc đạt được các mục tiêu chính trị của chính quyền Bắc Kinh. “Quốc tế hóa” đồng Nhân dân tệ sẽ giúp Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng chính trị khi có thêm nhiều quốc gia chịu tác động từ chính sách tiền tệ của nước này. Điều này cũng sẽ giúp nền kinh tế thứ hai thế giới có cơ hội tạo ra giải pháp thay thế các cơ sở hạ tầng quản trị toàn cầu theo hướng có lợi hơn cho mình.[33]

Đặc biệt, giới học giả và báo chí phương Tây cũng cho rằng, mối lo ngại về các áp lực tài chính tương tự với những gì Nga đang phải đối mặt là một trong những động cơ khiến Bắc Kinh thúc đẩy các biện pháp “phi đô la hóa”. Đây là động thái chuẩn bị nhằm giúp Trung Quốc tránh khỏi các biện pháp trừng phạt trong trường hợp xảy ra xung đột với Đài Loan.[34][35]

3.2. Từ phía Nga

Trong nhiều năm, nhất là sau khi sáp nhập bán đảo Crimea vào năm 2014 và phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt kinh tế từ phương Tây, Điện Kremlin đã có các nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ như một bước quan trọng để Moscow củng cố sự tự chủ về kinh tế và tài chính. Các chính sách được Nga triển khai theo ba hướng sau:

Thứ nhất, chính quyền Tổng thống Putin đã thay đổi cấu trúc kho dự trữ ngoại hối của Nga. Từ năm 2014 đến năm 2021, Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã cắt giảm hơn một nửa tỷ lệ dự trữ bằng đồng đô la Mỹ, từ 43% từ năm 2014 xuống còn 16,4% vào năm 2021.[36] Thay vào đó, tỷ trọng dự trữ bằng vàng và đồng Euro, Nhân dân tệ tăng và chiếm phần lớn.[37]

Thứ hai, Nga đã cố gắng giảm tỷ trọng thương mại giao mại bằng đồng đô la. Điện Kremlin đã đạt được thỏa thuận ưu tiên sử dụng đồng tiền quốc gia trong thương mại song phương với nhiều đối tác lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, các nước thuộc Liên minh kinh tế Á – Âu (EEU).[38] Từ năm 2013 đến năm 2020, tỷ trọng sử dụng đồng đô la trong xuất khẩu của Nga đã giảm từ gần 80% xuống còn 55%. Các công ty năng lượng lớn thuộc sở hữu nhà nước của Nga như Gazprom hay Rosneft cũng bắt đầu chuyển sang giao dịch bằng các đồng tiền khác.[39]

Thứ ba, để không bị phụ thuộc vào các hệ thống thanh toán tập trung vào đồng đô la, Nga đã phát triển Hệ thống thẻ thanh toán quốc gia “Mir” để thay thế cho Visa và Mastercard, và Hệ thống Chuyển Thông điệp Tài chính (SPFS) để thay thế SWIFT.[40]

Nhằm ứng phó với các lệnh trừng phạt từ phương Tây trong bối cảnh xung đột với Ukraine, Nga đang cố gắng thay thế USD và Euro trong giao dịch quốc tế, chuyển sang thanh toán bằng đồng rúp đối với mặt hàng khí đốt, dầu mỏ, kim loại, lúa mì và phân bón.[41] Tính đến tháng 6/2023, tỷ lệ đồng rúp trong các giao dịch giữa Nga và các nước thành viên EEU đã đat 75%. Bên cạnh đó, hơn 80% giao dịch giữa Nga và Trung Quốc cũng được thực hiện bằng đồng rúp hoặc Nhân dân tệ.[42]

3.3. Nỗ lực đa phương

Không dừng lại ở nỗ lực trong thương mại song phương, Trung Quốc và Nga đang có kế hoạch cùng các quốc gia khối BRICS đưa ra một loại tiền tệ chung của khối dựa trên giá vàng thay thế cho đồng đô la tại Hội nghị thượng đỉnh sắp tới vào tháng 8 năm nay. Khối BRICS nhấn mạnh nỗ lực "phi đô la hóa" trong bối cảnh lo ngại về khả năng "vũ khí hóa" đồng bạc xanh của Washington thông qua các biện pháp trừng phạt kinh tế.[43]

Bên cạnh đó, vào tháng 9/2022, các nước thành viên của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), tổ chức khu vực do Nga và Trung Quốc lãnh đạo, đã thống nhất mở rộng thương mại bằng các đồng nội tệ. Lộ trình sử dụng đồng nội tệ trong thương mại và phát triển các hệ thống thanh toán thay thế là một phần trong kế hoạch kinh tế của SCO trong nhiều năm.[44]

4. Đánh giá

Theo ông Bob Stark, lãnh đạo bộ phận chiến lược thị trường tại công ty Kyriba, trong khi các cố gắng “phi đô la hóa” của Nga được thực hiện chủ yếu vì mục đích sinh tồn, nhằm duy trì sự phát triển của nền kinh tế trước các biện pháp trừng phạt của phương Tây thì Trung Quốc, một siêu cường kinh tế mới nổi, lại thể hiện rõ hơn mong muốn thách thức sự thống trị của đồng đô la.[45] Không thể hiện rõ tham vọng “soán ngôi” đồng đô la, chính quyền Bắc Kinh đang cho thấy mong muốn xây dựng một hệ thống tiền tệ đa cực, trong đó đồng Nhân dân tệ sẽ có vị trí ngang hàng với đồng đô la Mỹ và euro.[46]

Tuy nhiên, cần phải có một thời gian dài để một loại tiền tệ được tin cậy và sử dụng rộng rãi trong thương mại. Việc xây dựng một hệ thống tiền tệ đa cực ở thời điểm hiện tại là rất khó khi các loại tiền tệ của phương Tây vẫn đang duy trì vị thế thống trị của mình.

Ông Jay Zagorsky, một nhà kinh tế học từ Đại học Boston (Mỹ), cho biết các biện pháp kiểm soát vốn của chính quyền Bắc Kinh đối với đồng Nhân dân tệ làm cho đồng tiền này kém thanh khoản hơn so với đô la Mỹ, do đó kém hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư. Ông cũng không đánh giá cao kế hoạch đưa ra đồng tiền dự trữ chung của khối BRICS, đặc biệt là giữa các quốc gia có nền kinh tế phát triển không đồng đều, điển hình có thể thấy trong trường hợp thất bại gần đây của Brazil và Argentina.[47] Quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ cũng sẽ là một thử thách lớn đối với các nhà lãnh đạo Trung Quốc khi điều này đồng nghĩa với việc chính phủ Bắc Kinh sẽ phải nới lỏng kiểm soát đối với dòng vốn và cho phép thị trường đóng vai trò lớn hơn trong việc định giá đồng tiền.[48]

Lời kết:

Như vậy, có thể thấy đồng đô la Mỹ đang gặp phải những thách thức không nhỏ, tuy nhiên, vị trí thống trị của đồng tiền này sẽ khó có thể bị lung lay trong ngắn hạn. Bắc Kinh và Moscow đã đạt được những bước tiến không nhỏ trong quá trình “phi đô la hóa”, tiêu biểu là trong thương mại song phương của mỗi nước với các quốc gia khác. Mặc dù vậy, việc xây dựng một hệ thống tiền tệ đa cực là một quá trình khó khăn, lâu dài và cần sự tham gia của nhiều quốc gia.[49]

Trong thời gian tới, Trung Quốc và Nga sẽ tiếp tục các nỗ lực “phi đô la hóa”. Đặc biệt, với vai trò là nền kinh tế thứ hai thế giới, ảnh hưởng đến các tổ chức tài chính và thương mại toàn cầu của Bắc Kinh sẽ ngày càng lớn.[50]

Thông qua bài viết này, Galileo Society hy vọng đã cung cấp cho bạn đọc một góc nhìn về nỗ lực “phi đô la hóa” của Trung Quốc và Nga. Hãy bấm theo dõi fanpage của CLB để không bỏ lỡ những bài viết chất lượng của Galileo Society nhé!

Danh mục tài liệu tham khảo:

[1][11] Bezek, lan; “De-dollarization: What Happens if the Dollar Loses Reserve

Status?”, U.S.News, ngày 27/6/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://money.usnews.com/investing/articles/de-dollarization-what-happens-if-the-doll

ar-loses-reserve-status

[2] Best, Richard; “How the U.S. Dollar Became the World's Reserve Currency”,

Investopedia, ngày 28/5/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://www.investopedia.com/articles/forex-currencies/092316/how-us-dollar-became

-worlds-reserve-currency.asp

[3] Chen, James; “Bretton Woods Agreement and the Institutions It Created

Explained”, Investopedia, ngày 21/3/2022. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://www.investopedia.com/terms/b/brettonwoodsagreement.asp

[4] Khánh An, “Đồng USD và bước ngoặt lịch sử”, Báo Công an Nhân dân, ngày

17/10/2022. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://cand.com.vn/Kinh-te-Van-hoa-The-Thao/dong-usd-va-buoc-ngoat-lich-su-i671

164/

[5] Siripurapu, Anshu; Berman, Noah; “The Dollar: The World’s Reserve Currency”,

Council on Foreign Relations, ngày 19/7/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://www.cfr.org/backgrounder/dollar-worlds-reserve-currency#:~:text=The%20dol

lar%20has%20been%20the,but%20that%20comes%20with%20drawbacks.

[6] “Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserve”, International

Monetary Fund, ngày 30/6/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://data.imf.org/?sk=e6a5f467-c14b-4aa8-9f6d-5a09ec4e62a4

[7] Bertaut, Carol; Beschwitz, Bastian; Curcuru, Stephanie; “The International Role

of the U.S. Dollar”, Federal Reserve Board, ngày 6/10/2021. Truy cập ngày

24/7/2023.

https://www.federalreserve.gov/econres/notes/feds-notes/the-international-role-of-the-

u-s-dollar-20211006.html

[8] ]Tan, Albert; “Dollar Diplomacy”. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://osf.io/6wguf/download

[9][26][29][38] “De-Dollarization Efforts in China and Russia”, Congressional

Research Service, ngày 23/7/2021. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://crsreports.congress.gov/product/pdf/IF/IF11885

[10][15][50] Che, Penny; “Calls to move away from the U.S. dollar are growing —

but the greenback is still king”, CNBC, ngày 24/4/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://www.cnbc.com/2023/04/24/economic-and-political-factors-behind-acceleration

-of-de-dollarization.html

[12] H.Hà, “Nga bị đóng băng 300 tỷ USD dự trữ vàng và ngoại hối”, Báo Điện tử

Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 14/3/2022. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://dangcongsan.vn/the-gioi/tin-tuc/nga-bi-dong-bang-300-ty-usd-du-tru-vang-va-

ngoai-hoi-605869.html

[13] Hải An, “Mỹ vũ khí hóa đồng USD, 'cuộc chơi' của Nga với đồng NDT và cơ hội

nào cho Trung Quốc?”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 6/5/2023. Truy cập ngày

25/7/2023.

https://baoquocte.vn/my-vu-khi-hoa-dong-usd-cuoc-choi-cua-nga-voi-dong-ndt-va-co-

hoi-nao-cho-trung-quoc-225977.html

[14] Xuân Phong, ““Phi USD hóa” thúc đẩy hệ thống tiền tệ đa cực”, Báo Quân đội

Nhân dân Việt Nam, ngày 22/4/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-song/phi-usd-hoa-thuc-day-he-thong-tien-te-da-cuc-

725818#:~:text=C%C3%B3%20th%E1%BB%83%20n%C3%B3i%20r%E1%BA%B

1ng%2C%20hi%E1%BB%87n,l%E1%BB%B1c%20%E2%80%9Cphi%20USD%20h

%C3%B3a%E2%80%9D.

[16] Zhengrong, Liao; “De-dollarization is general trend, but ‘de-weaponization of the

dollar’ is more urgent”, Global Times, ngày 21/4/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://www.globaltimes.cn/page/202304/1289549.shtml

[17] Malhotra, Shoumik; “Why Countries are Accelerating ‘De-Dollarization’?”,

Modern Diplomacy, ngày 16/5/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://moderndiplomacy.eu/2023/05/16/why-countries-are-accelerating-de-dollarizati

on/

[18] Hạnh Vân, “Mặt trái của việc đồng USD tăng giá mạnh”, Báo Công an Nhân dân,

ngày 6/6/2022. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://cand.com.vn/Kinh-te-Van-hoa-The-Thao/mat-trai-cua-viec-dong-usd-tang-gia-

manh-i656152/

[19] Thuỳ Dương, “Nga, Ấn Độ mua bán dầu bằng đồng nội tệ của UAE”, Báo Tin

tức, ngày 20/7/2022. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://baotintuc.vn/the-gioi/nga-an-do-mua-ban-dau-bang-dong-noi-te-cua-uae-20220

719213605226.htm

[20] Khánh Minh, “Tương lai vị thế của đồng USD”, Báo Lao Động, ngày 25/5/2023.

Truy cập ngày 24/7/2023.

https://laodong.vn/tu-lieu/tuong-lai-vi-the-cua-dong-usd-1196740.ldo

[21] Hữu Hưng, “Trung Quốc hoàn thành giao dịch mua LNG đầu tiên bằng nhân dân

tệ”, Báo Nhân dân, ngày 16/5/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://nhandan.vn/trung-quoc-hoan-thanh-giao-dich-mua-lng-dau-tien-bang-nhan-dan

-te-post752996.html

[22] Phương Thảo (biên dịch), “Thực trạng và nguyên nhân thúc đẩy xu hướng “phi

đô la hóa” toàn cầu hiện nay”, Nghiên Cứu Chiến Lược, ngày 5/4/2023. Truy cập

ngày 24/7/2023.

https://nghiencuuchienluoc.org/thuc-trang-va-nguyen-nhan-thuc-day-xu-huong-phi-do

-la-hoa-toan-cau-hien-nay/?fbclid=IwAR3KzVDYv2E-XybEOmJHt8w2rQwBAjEor

QnvKaXbuwC6d5IexMHkDLQlExM

[23] Công Thuận, “Tại sao các quốc gia đang tăng tốc 'phi USD hóa'?”, Báo Tin tức,

ngày 18/5/2023. Truy cập ngày 24/7/2023.

https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/tai-sao-cac-quoc-gia-dang-tang-toc-phi-usd-h

oa-20230517153017550.htm

[24] “Mối quan hệ Nga - Trung Quốc sẽ thúc đẩy sự thay đổi của thế giới trong

50-100 năm tới”, VTV, ngày 26/3/2023. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://vtv.vn/toan-canh-the-gioi/moi-quan-he-nga-trung-quoc-se-thuc-day-su-thay-doi

-cua-the-gioi-trong-50-100-nam-toi-20230326101258793.htm

[25] Lu, Christina, “The Bid to Dethrone the Dollar”, Foreign Policy, ngày 12/5/2023.

Truy cập ngày 1/8/2023.

https://foreignpolicy.com/2023/05/12/dollar-dominance-global-trade-china-yuan-brics

-currency/?fbclid=IwAR25lcjRghaTdxfnYgbTPjnIhT7eYG5yN7HgD9P9KElNEcMS

wO0M_A0NEi4

[27] Ngọc Vân, “Trung Quốc quốc tế hóa đồng nhân dân tệ như thế nào?”, Lao Động,

ngày 3/11/2022. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://laodong.vn/tu-lieu/trung-quoc-quoc-te-hoa-dong-nhan-dan-te-nhu-the-nao-111

2466.ldo

[28] “Nhân dân tệ được bổ sung vào giỏ SDR”, Bộ Tài chính, ngày 2/12/2015. Truy

cập ngày 1/8/2023.

https://mof.gov.vn/webcenter/portal/btcvn/pages_r/l/tin-bo-tai-chinh?dDocName=MO

F147942

[30] “China Proposes Global Rules for Managing Sovereign Digital Currencies”,

China Briefing, ngày 4/4/2021. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://www.china-briefing.com/news/china-proposes-global-rules-for-managing-sove

reign-digital-currencies/

[31] Hoài Thu, “8 quốc gia đang đẩy mạnh sử dụng Nhân dân tệ”, VnEconomy, ngày

13/5/2023. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://vneconomy.vn/8-quoc-gia-dang-day-manh-su-dung-nhan-dan-te.htm

[32] Doi, Noriyuki, Akita, Saki, “Yuan exceeds dollar in China's bilateral trade for

first time”, Nikkei Asia, ngày 24/7/2023. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://asia.nikkei.com/Business/Markets/Currencies/Yuan-exceeds-dollar-in-China-s-

bilateral-trade-for-first-time?fbclid=IwAR21mvKdwRG-ewKJd4YLIAOIcTpzsLpEqd

P3ZdBpmIFv_5rKDS8RLN3e3GM

[33][34] Choyleva, Diana, McMahon, Dinny, “China’s Quest for Financial

Self-reliance – How Beijing plans to decouple from the dollar-based global trading

and financial system”, Wilson Center, tháng 8/2022. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/Enodo%20

Economics_China%27s%20Quest%20for%20Financial%20Self-reliance_August%20

2022.pdf

[35][48] Hawkins, Amy, “China’s war chest: how Beijing is using its currency to

insulate against future sanctions”, The Guardian, ngày 8/5/2023. Truy cập ngày

1/8/2023.

https://www.theguardian.com/world/2023/may/08/chinas-war-chest-how-beijing-is-usi

ng-its-currency-to-insulate-against-future-sanctions?fbclid=IwAR1YhTChhD0_elJd_y

dKPOfsUF1hZPQjWvJTOaj1Bb4TtEXL5rMWxH_NX8Q

[36][39][41] Shagina, Maria, “Western financial warfare and Russia’s de-dollarization

strategy: How sanctions on Russia might reshape the global financial system”, Finish

Institute of International Affairs, tháng 5/2022. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://www.fiia.fi/wp-content/uploads/2022/05/bp339_western-financial-warfare-and

-russias-de-dollarization-strategy.pdf

[37] Duy Trinh, “Dự trữ ngoại hối và vàng của Nga tăng lên mức cao kỷ lục”, Viện

Chiến lược và Chính sách tài chính, ngày 9/9/2021. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://mof.gov.vn/webcenter/portal/vclvcstc/pages_r/l/chi-tiet-tin?dDocName=MOF

UCM208360

[40] Vũ Thị Hải Minh, Đoàn Thanh Hà, “Vai trò của SWIFT trong hoạt động thanh

toán quốc tế và các kịch bản cho hệ thống thanh toán của Nga khi bị loại khỏi

SWIFT”, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, ngày 24/6/2022. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://www.sbv.gov.vn/webcenter/portal/cds_sbv/menu/trangchu/tinmoinhat/tmn_chit

iet?centerWidth=100%25&dDocName=SBV506639&leftWidth=0&p=2&rightWidth

=0&showFooter=false&showHeader=false&_adf.ctrl-state=1c44vtz0wy_4&_afrLoop

=26886980674035466#%40%3F_afrLoop%3D26886980674035466%26centerWidth

%3D100%2525%26dDocName%3DSBV506639%26leftWidth%3D0%26p%3D2%26

rightWidth%3D0%26showFooter%3Dfalse%26showHeader%3Dfalse%26_adf.ctrl-st

ate%3Dhhs42ufqk_4

[42] Thu Hằng, “Nga tiếp cận Đông Nam Á để mở rộng nỗ lực phi đô la hóa”, Báo

Tin tức, ngày 13/7/2023. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://baotintuc.vn/the-gioi/nga-tiep-can-dong-nam-a-de-mo-rong-no-luc-phi-do-la-h

oa-20230713104047035.htm

[43] Weili, Heng, “BRICS 'wall' mounts resistance to dollar”, China Daily, ngày

19/7/2023. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://global.chinadaily.com.cn/a/202307/19/WS64b71530a31035260b81727f.html

[44] Zongyuan Zoe Liu, “China Is Quietly Trying to Dethrone the Dollar”, Foreign

Policy, ngày 21/9/2022. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://foreignpolicy.com/2022/09/21/china-yuan-us-dollar-sco-currency/

[45][47] Sor, Jennifer, “Here's why experts say Russia and China's attempts to

'de-dollarize' global markets are going nowhere”, Markets Insider, ngày 5/3/2023.

Truy cập ngày 1/8/2023.

https://markets.businessinsider.com/news/currencies/dollar-dominance-russia-china-us

-currency-wars-ruble-yuan-trade-2023-2

[46] 周诚君, “周诚君:人民币国际化是自然过程 不是试图替代美元”, 财新, ngày

21/3/2021. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://opinion.caixin.com/2021-03-21/101678277.html

[49] Hongxu, Wei, “The Intensifying Trend Of Global De-Dollarization – Analysis”,

Eurasia review, ngày 4/4/2023. Truy cập ngày 1/8/2023.

https://www.eurasiareview.com/04042023-the-intensifying-trend-of-global-de-dollariz

ation-analysis/