1. Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) công bố Diễn đàn khoáng sản quan trọng với các quốc gia giàu tài nguyên
Ngày 5/4, Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), và các thành viên khác trong Đối tác An ninh Khoáng sản (MSP), cùng với Kazakhstan, Namibia, Ukraine và Uzbekistan đã khai mạc Diễn đàn Đối tác An ninh Khoáng sản tại Leuven, Bỉ. Diễn đàn này được xem là nỗ lực của Mỹ và EU nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng đối với các nguyên liệu thô cho phát triển công nghệ xanh và chuyển đổi kỹ thuật số.
Diễn đàn MSP lần đầu tiên được công bố vào tháng 3 năm nay bên lề Hội nghị thường niên của Hiệp hội các nhà phát triển và tìm kiếm Canada (PDAC) tại Toronto. Diễn đàn với mục đích củng cố mối quan hệ đối tác của MSP nhằm cam kết thúc đẩy các dự án riêng lẻ với những tiêu chí nghiêm ngặt về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), đồng thời tạo ra một nền tảng giúp kết nối doanh nghiệp với chính phủ ở các quốc gia giàu tài nguyên tham gia vào các nguồn cung khoáng sản quan trọng và bền vững hơn.
Mỹ và EU sẽ đồng chủ trì diễn đàn mới này. Cụ thể, Mỹ và EU, cùng với các đối tác MSP hiện tại bắt đầu làm việc trong các nhóm Đối thoại chính sách gồm những chính sách thúc đẩy bền vững và các khuôn khổ pháp lý do EU chủ trì và nhóm Dự án bao gồm chia sẻ thông tin dự án và những ý tưởng hợp tác khoáng sản do Mỹ chủ trì.
Nguồn tham khảo:
“Secretary Blinken Officially Launches the Minerals Security Partnership Forum with the European Commission”, U.S Department of State, 5/4/2024.
https://www.state.gov/secretary-blinken-officially.../
Antonia Zimmermann, “US launch critical minerals forum with resource-rich countries”, E&E News, 5/4/2024.
https://www.eenews.net/.../eu-us-launch-critical.../
“EU and international partners agree to expand cooperation on critical raw materials”, European Commision, 5/4/2024.
https://ec.europa.eu/com.../presscorner/detail/en/IP_24_1807
2. Mexico - Ecuador cắt đứt quan hệ ngoại giao
Ngày 5/4, lực lượng an ninh Ecuador đã vào Đại sứ quán Mexico tại thủ đô Quito của Ecuador để bắt giữ Jorge Glas, cựu Phó Tổng thống Ecuador. Theo tuyên bố từ Văn phòng Tổng thống Ecuador, chính trị gia này đã bị kết án tù vì tội tham nhũng và có lệnh bắt giữ từ tháng 12/2023. Ông Jorge Glas đã bắt đầu sống tại Đại sứ quán Mexico từ tháng 12/2023 và được Mexico chính thức cấp quy chế tị nạn chính trị vào ngày 5/4.
Động thái này đã trực tiếp dẫn đến việc Tổng thống Mexico Andrés Manuel López Obrador tuyên bố đình chỉ quan hệ ngoại giao với Ecuador vào tối cùng ngày. Bộ Ngoại giao Mexico cũng công bố sẽ nộp đơn khiếu nại hành động của Ecuador lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) với lập luận Ecuador đã “vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế”. Về phía Ecuador, Tổng thống Daniel Noboa cho rằng vụ bắt giữ được tiến hành vì Mexico đã lạm dụng các quyền miễn trừ và đặc quyền được cấp cho cơ quan đại diện ngoại giao, và rằng quyền tị nạn ông Glas được cấp là “trái với khuôn khổ pháp lý”.
Trước đó, quan hệ Mexico - Ecuador đã duy trì căng thẳng trong nhiều tháng, đặc biệt là trong tuần này, sau khi Tổng thống Mexico bày tỏ nghi vấn về tính hợp pháp của cuộc bầu cử Tổng thống Ecuador hồi tháng 12/2023. Ngày 4/4, Chính phủ Ecuador đã ra lệnh cho Đại sứ Mexico tại Ecuador Raquel Serur rời đi, tuyên bố bà là “persona non grata” (người không được hoan nghênh).
Nguồn tham khảo:
Lâm Anh, “Quan hệ Mexico - Ecuador căng thẳng sau vụ tấn công Đại sứ quán”, Quân đội nhân dân, ngày 8/4/2024. Truy cập ngày 8/4/2024.
https://www.qdnd.vn/.../quan-he-mexico-ecuador-cang-thang...
Thảo Vy, “Ecuador đột kích ĐSQ Mexico bắt cựu phó tổng thống, 2 nước đình chỉ quan hệ”, Báo Pháp Luật, ngày 7/4/2024. Truy cập ngày 8/4/2024.
https://plo.vn/ecuador-dot-kich-dsq-mexico-bat-cuu-pho...
Garcia Cano, Regina và Molina, Gabriela, “Mexico severs diplomatic ties with Ecuador after police storm its embassy to arrest politician”, AP News, ngày 7/4/2024. Truy cập ngày 8/4/2024.
https://apnews.com/.../mexico-ecuador-diplomatic-crisis...
Valencia, Alexandra, “Ecuador declares Mexico ambassador persona non grata, orders her to leave”, Reuters, ngày 5/4/2024. Truy cập ngày 8/4/2024.
https://www.reuters.com/.../ecuador-declares-mexico.../
Yoon, John; Kwai, Isabella và Turkewitz, Juile, “Mexico Breaks Diplomatic Ties With Ecuador After Arrest at Embassy”, ngày 6/4/2024. Truy cập ngày 8/4/2024.
https://www.nytimes.com/.../ecuador-mexico-arrest-embassy...
3. Toà Lãnh sự quán Iran ở Syria bị tấn công
Ngày 1/4, một số máy bay chiến đấu đã ném bom Toà Lãnh sự quán thuộc khu phức hợp Đại sứ quán của Iran ở Syria. Theo Tehran, 7 cố vấn quân sự của họ, trong đó có 3 chỉ huy cấp cao, đã thiệt mạng trong vụ tấn công. Iran cáo buộc vụ tấn công này là do Israel thực hiện, cho rằng đây là sự vi phạm “mọi nghĩa vụ và công ước quốc tế”, đồng thời tuyên bố sẽ kiện Israel. Trong khi đó, tính đến thời điểm hiện tại, Israel chưa có thông báo chính thức thừa nhận trách nhiệm của nước này đối với vụ tấn công.
Ngày 3/4, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã không thông qua tuyên bố lên án cuộc tấn công trên. Tuyên bố này do Nga đề xuất và vấp phải sự phản đối của Mỹ, Anh và Pháp với lý do nguyên nhân của vụ việc vẫn chưa được làm rõ. Liên minh châu u đã lên án vụ tấn công và kêu gọi các bên hết sức kiềm chế.
Nguồn tham khảo:
“Iran says Israel bombs its embassy in Syria, kills commanders”, Reuters, ngày 2/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.reuters.com/.../israel-bombs-iran-embassy.../
“Israel strikes Iran consulate in Syria’s capital Damascus: What we know”, Aljazeera. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.aljazeera.com/.../attack-on-iran-consulate-in...
Thuỳ Dương, “Phó Tổng thống Iran tuyên bố sẽ kiện Israel sau vụ tấn công Đại sứ quán ở Syria”, Báo Tin tức, ngày 4/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://baotintuc.vn/.../pho-tong-thong-iran-tuyen-bo-se...
Nguồn tham khảo:
Nichols, Michelle, “UN Security Council fails to condemn strike on Iran in Syria”, Reuters, ngày 4/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.reuters.com/.../un-security-council-fails.../
“EU condemns attack on Damascus mission that killed top Iranian generals”, The Times of Israel, ngày 3/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.timesofisrael.com/eu-condemns-attack-on.../
4. Động đất nghiêm trọng ở Đài Loan (Trung Quốc)
Sáng ngày 3/4 (theo giờ địa phương), một trận động đất nghiêm trọng đã xảy ra tại Đài Loan (Trung Quốc). Trận động đất có cường độ 7,2 độ richter này được ghi nhận là lần mạnh nhất trong 25 năm qua ở vùng lãnh thổ này. Tính đến ngày 5/4, Đài Loan đã ghi nhận 12 người thiệt mạng, 13 người đang mất tích, và hơn 900 người bị thương. Bên cạnh các thiệt hại về người, trận động đất đã làm nghiêng một số tòa nhà ở quận Hoa Liên. Các vùng gần tâm chấn cũng ghi nhận hiện tượng lở đất lớn.
Ba yếu tố được cho là đã giúp Đài Loan hạn chế được thiệt hại của trận động đất này bao gồm chất lượng xây dựng, hệ thống cảnh báo sớm, và ý thức của người dân. Khả năng ứng phó tốt của Đài Loan xuất phát từ việc vùng lãnh thổ này thường xuyên phải đối mặt với thiên tai, đặc biệt là động đất, vì có vị trí địa lý gần điểm giao nhau của hai mảng kiến tạo bao gồm Mảng biển Philippines và Mảng Á - u. Bên cạnh đó, sau hai trận động đất nghiêm trọng năm 1999 và 2016, Đài Loan đã có nhiều bài học kinh nghiệm và các chính sách mới nhằm ứng phó với hiện tượng thiên tai này.
Nguồn tham khảo:
Hamacher, Fabian và Joyce, Zhou, “Taiwan earthquake rescuers face threat of landslides, rockfalls; death toll at 12”, Reuters, ngày 5/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.reuters.com/.../taiwan-searches-18-still.../
Bình An, Thanh Bình, và Thanh Hiền, “Động đất ở Đài Loan: 3 yếu tố giảm thiệt hại”, Tuổi trẻ, ngày 4/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://tuoitre.vn/dong-dat-o-dai-loan-3-yeu-to-giam...
Yimou, Lee, “Why was Taiwan so well prepared for the earthquake?”, Reuters, ngày 4/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.reuters.com/.../resilient-taiwan-responded.../
5. Cách xác định mục tiêu tấn công của Israel trong xung đột Israel - Hamas gây lo ngại
Tối ngày 2/4, bảy thành viên của Tổ chức World Central Kitchen (WCK) đã thiệt mạng khi một máy bay không người lái của Israel liên tục tấn công đoàn xe vốn đã được xác định là của tổ chức từ thiện. Sự việc này đã dấy lên quan ngại trong cộng đồng quốc tế về các tiêu chí xác định mục tiêu quân sự của Israel trong cuộc xung đột.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) đã lên tiếng xin lỗi về vụ việc trên và tuyên bố rằng nước này đang tiến hành một cuộc điều tra. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant cũng cho biết Israel sẽ mở “phòng tình huống chung” với các nhóm quốc tế nhằm cải thiện việc phối hợp phân phối viện trợ.
Một ngày sau vụ việc, truyền thông Israel công bố một kết quả điều tra cho thấy quân đội nước này đã sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo tên Lavender để xác định "lên tới 37.000" người là chiến binh Hamas và Jihad Hồi giáo. Phần lớn những người này và gia đình của họ sau đó đã trở thành mục tiêu của các cuộc oanh tạc từ trên không trong những tuần đầu xung đột Israel - Hamas diễn ra.
Nguồn tham khảo:
“Israel accused of targeting aid convoy ‘car by car’ as pressure grows over Gaza tactics”, The Guardian, ngày 3/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.theguardian.com/.../pressure-grows-on-israel...
“Gaza aid worker deaths heighten scrutiny of Israel’s use of AI to select targets”, France24, ngày 3/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.france24.com/.../20240403-gaza-aid-worker...
Pietralunga, Cédric, “Israeli army uses AI to identify tens of thousands of targets in Gaza”, ngày 5/4/2024. Truy cập ngày 6/4/2024.
https://www.lemonde.fr/.../israeli-army-uses-ai-to...
6. Trung Quốc tiến hành tập trận quân sự ở Biển Đông
Quân đội Trung Quốc cho biết đã tiến hành “các cuộc tuần tra chiến đấu chung giữa hải quân và không quân” tại Biển Đông vào Chủ nhật ngày 7/4 nhằm kiểm soát mọi hoạt động quân sự có thể làm leo thang căng thẳng trong khu vực.
Động thái này diễn ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng của bốn quốc gia gồm Philippines, Mỹ, Nhật Bản và Australia tuyên bố họ sẽ tổ chức cuộc tập trận mang tên "Hoạt động hợp tác hàng hải" vào ngày 7/4 nhằm "đảm bảo rằng tất cả các quốc gia đều được tự do bay, đi lại và hoạt động ở bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép”.
Trước đó, Cảnh sát biển Trung Quốc hôm thứ Bảy đã giải quyết sự cố tại một rạn san hô đang tranh chấp liên quan đến các tàu Philippines - bị Trung Quốc cho là đã tham gia vào các hoạt động bất hợp pháp. Phát ngôn viên Hải cảnh Trung Quốc Gan Yu cáo buộc Philippines khiêu khích và nhấn mạnh quyết tâm của Trung Quốc trong việc thực thi quyền tài phán của mình trong khu vực.
“China conducts military exercises in contested South China Sea”, The Times of India, 7/4/2024.
http://timesofindia.indiatimes.com/artic.../109100590.cms...
“China conducts drills in South China Sea same day as US, Philippines”, Al Mayadeen English, 7/4/2024.
https://english.almayadeen.net/.../china-conducts-drills...
7. Người dân Hàn Quốc chia tay gấu trúc Fu Bao
Ngày 3/4, hàng nghìn người dân Hàn Quốc đã tụ tập tại công viên giải trí Everland, ngay phía nam thủ đô Seoul để chào tạm biệt chú gấu trúc khổng lồ Fu Bao trước khi chú lên đường trở về Trung Quốc.
Fu Bao, có nghĩa là “kho báu may mắn”, chào đời vào tháng 7/2020. Fu Bao là con của Ai Bao và Le Bao, hai chú gấu trúc khổng lồ được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gửi Hàn Quốc vào tháng 3/2016 như một biểu tượng của tình hữu nghị Hàn Quốc - Trung Quốc. Những chú gấu trúc được Trung Quốc gửi ra nước ngoài sẽ được trả lại trước khi chúng tròn 4 tuổi theo thỏa thuận bảo tồn các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng.
Fu Bao rời Hàn Quốc trên chuyến bay từ sân bay Incheon vào chiều thứ Tư đến Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên vào buổi tối cùng ngày. Sau khi hoàn tất thủ tục hải quan, chú gấu được chuyển đến cơ sở gấu trúc khổng lồ Shenshuping tại Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Ngọa Long ở Tứ Xuyên. Tại đây, Fu Bao sẽ trải qua một tháng cách ly. Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Gấu trúc khổng lồ Trung Quốc xác nhận sức khỏe của Fu Bao hiện vẫn ổn định sau một chặng bay dài.
[1] “Thousands of fans send off giant panda Fu Bao heading to China”, The Korean Times, 3/4/2023.
https://www.koreatimes.co.kr/.../2024/04/113_371967.html
[2] Hyun Young Yi & Hyonhee Shin, “South Koreans bid farewell to beloved panda Fu Bao before her return to China”, Reuters, 3/4/2023.
https://www.reuters.com/.../south-koreans-bid-farewell.../
[3] Victoria Bela, “Beloved panda Fu Bao starts quarantine in China after arriving from South Korea”, SCMP, 4/4/2023.
https://www.scmp.com/.../beloved-panda-fu-bao-starts...
