Sự kiện Bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1989 đã đánh dấu cột mốc quan trọng trong Lịch sử thế giới hiện đại với sự kết thúc cuộc Chiến tranh Lạnh diễn ra suốt hơn 40 năm kể từ sau Chiến tranh thế giới lần 2. Lúc này, hòa bình, ổn định, hợp tác để phát triển, đối thoại thay cho đối đầu dần trở thành xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế. Tại khu vực Đông Nam Á, uy tín, vai trò và ảnh hưởng của ASEAN trong giải quyết các vấn đề khu vực ngày một nâng cao. Hàn Quốc lúc này đang đẩy mạnh mở rộng quan hệ ngoại giao với các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới. Trong bối cảnh đó, quan hệ Hàn Quốc – ASEAN bước sang đầu thập niên 90 đã có nhiều biến chuyển đáng kể tạo tiền đề cho những bước phát triển sau này. Quan hệ ASEAN-Hàn Quốc bắt đầu bằng việc thiết lập quan hệ đối tác đối thoại ngành vào năm 1989. Đến tháng 8 năm1990, Hàn Quốc và ASEAN thiết lập Ủy ban Hợp tác lĩnh vực chung ASEAN – Hàn Quốc (ASEAN – ROK Joint Sectoral Cooperation Comittee - JSCC) tập trung vào ba lĩnh vực hợp tác là thương mại, đầu tư và du lịch. Tháng 6 năm 1991, Hàn Quốc chính thức trở thành đối tác đối thoại đầy đủ (full dialogue partner) đầu tiên của ASEAN kể từ năm 1977.
Năm 1997, trong bối cảnh chính trị quốc tế, đặc biệt là khu vực xảy ra nhiều biến động, đòi hỏi một cuộc cải cách nội bộ, tăng cường liên kết kinh tế giữa các thành viên ASEAN cũng như tăng cường liên kết với các quốc gia trong khu vực nhằm củng cố hội nhập nội khối và duy trì sức cạnh tranh được đặt ra, khối ASEAN + 3 được coi là chính thức hình thành với 10 nước thành viên Đông Nam Á và ba nước Đông Á: Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Hàn Quốc chính thức gia nhập hợp tác đa phương ASEAN + 3 dưới thời chính quyền Tổng thống Kim Dae Jung. Cùng với sự phát triển trong quan hệ đa phương, quan hệ Hàn Quốc – ASEAN đã có những phát triển đáng kể. Hàn Quốc đã tham gia rất nhiệt tình vào khuôn khổ hợp tác ASEAN + 3 bằng cách đề xuất các sáng kiến quan trọng như sáng kiến thành lập Nhóm tầm nhìn Đông Á (EAVG), Nhóm nghiên cứu Đông Á (EASG), lập Diễn đàn Đông Á….và xây dựng các biện pháp thực hiện, Hàn Quốc đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác ASEAN + 3 và hoạch định tầm nhìn cho sự phát triển của tổ chức này.
Sau hơn 30 năm, quan hệ giữa 2 khu vực đã có nhiều chuyển biến và đạt được những thành tựu nhất định, mở rộng một cách đáng kể trong lĩnh vực hợp tác về chính trị, kinh tế, văn hóa và trao đổi song phương.
Trên lĩnh vực chính trị - an ninh, thông qua các Hội nghị nằm trong khuôn khổ ASEAN + 3, các nhà lãnh đạo đã trao đổi về các vấn đề trong khu vực và quốc tế, trong đó có vấn đề khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Hàn. Chính phủ Hàn Quốc và các nhà lãnh đạo ASEAN đều thống nhất khi cho rằng giải quyết vấn đề này cần thông qua đối thoại và đàm phán.
Trên lĩnh vực kinh tế, nếu trong thập niên 80, Hàn Quốc chỉ tập trung đầu tư cho 4 nước có quan hệ truyền thống thì sang thập niên 90, đầu tư của Hàn Quốc đã mở rộng ra mười nước ASEAN. Tổng số vốn đầu tư tăng từ 340 triệu đô giai đoạn 1980 – 1989 lên 4,662 tỷ đô la giai đoạn 1990 – 1996. Hỗ trợ ODA cũng tăng từ 1,465 triệu đô la năm 1991 lên 9,055 triệu đô la năm 1996, tăng gần 8 lần. Tổng gia dịch thương mại tăng 8 lần từ 2,623 tỷ đô la năm 1980 lên gần 18 tỷ đô la năm 1995.
Trong lĩnh vực hợp tác phát triển, các dự án dưới sự hỗ trợ của Quỹ hợp tác đặc biệt ASEAN – Hàn Quốc (ASEAN-ROK SCF – ASEA-ROK Special Cooperation Foundation) và Quỹ các dự án hướng tới tương lai (FOCPF - Future Oriented Cooperation Projects Foundation) đã được thực hiện. Tính từ năm 2000 – 2004, 51 dự án đã hoàn thành, 11 dự án đang thực hiện và 21 dự án sẽ được thực hiện. Trong giai đoạn 1990 – 2003, hai tổ chức này lần lượt đóng góp nguồn tài trợ trị giá 17,7 triệu đô la và 7 triệu đô la.
Gần đây, ASEAN và Hàn Quốc đã đồng ý đưa Kế hoạch hành động 2016-2020 có hiệu lực để thực hiện Tuyên bố về quan hệ đối tác chiến lược ASEAN-Hàn Quốc, hứa hẹn sự mở rộng và tiềm năng hợp tác của hai khu vực trong những năm tới.
Tài liệu tham khảo:
https://www.aseankorea.org/eng/ASEAN/ak_overview.asp
http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190311000211
https://asean.org/.../Overview-ASEAN-ROK-Dialogue...
http://cks.inas.gov.vn/index.php?newsid=514
