1. Mỹ và Trung Quốc đối thoại quốc phòng trực tiếp lần đầu tiên sau 4 năm
Trong hai ngày 8-9/1, tại Lầu Năm Góc (Mỹ), Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Michael Chase đã làm việc trực tiếp với Thiếu tướng Tống Nhan Siêu, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Hợp tác Quốc tế về Quốc phòng thuộc Quân ủy Trung ương Trung Quốc để thảo luận về quan hệ quốc phòng song phương Mỹ - Trung. Đây là lần đầu tiên đại diện quốc phòng hai nước đối thoại trực tiếp kể từ năm 2021, sau khi các cuộc đàm phán bị đình chỉ sau chuyến thăm Đài Loan của cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi vào tháng 8/2022.
Các bên thảo luận một số nội dung chính như việc liên lạc giữa quân đội hai nước, tự do hàng hải trong khuôn khổ luật pháp quốc tế cũng như đề cập đến tình hình xung đột Nga - Ukraine và thách thức an ninh trên bán đảo Triều Tiên. Đáng chú ý, theo tuyên bố của Lầu Năm Góc, Mỹ vẫn tuân thủ nguyên tắc Một Trung Quốc và tái khẳng định tầm quan trọng của hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan. Bộ Quốc phòng Trung Quốc cũng cho biết quân đội Trung Quốc sẵn sàng phát triển mối quan hệ hợp tác ổn định với Mỹ trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng, đồng thời yêu cầu Mỹ ngừng trang bị vũ khí cho Đài Loan và không ủng hộ nền độc lập của Đài Loan.
Nguồn tham khảo:
Mahadzir, Dzirhan, “U.S., China resume regular military meetings stalled since 2021”, USNI News, ngày 10/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://news.usni.org/2024/01/10/u-s-china-resume-regular-military-meetings-stalled-since-2021?fbclid=IwY2xjawTGC4VleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEerBvgg1C362ewj7TDjCR61qufakCw4D7lC8OHZzehV-7_I53Lmo1hmuQ2XgM_aem_TDu7DLTMeEhqelvhfSDziA
Nakamura, Ryo, “U.S. and China hold defense talks ahead of Taiwan election”, Nikkei Asia, ngày 10/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://asia.nikkei.com/politics/defense/u.s.-and-china-hold-defense-talks-ahead-of-taiwan-election?utm_id=97758_v0_s00_e0_tv4_a1demo0ighru5u&fbclid=IwY2xjawTGC3tleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeYNUJJPMUDeIHDuonfSXe_xoK0qM2n3KCJFElxzEuqftJinvXud0nzGrTOVA_aem_G0vzrsP41Mh_q-WInLQ59w
“Readout of 2024 U.S.-PRC Defense Policy Coordination Talks”, U.S. Department of Defense, ngày 9/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/3639762/readout-of-2024-us-prc-defense-policy-coordination-talks/
“China and the United States had the 17th China-US Defense Policy Coordination Talks”, Ministry of National Defense of The People’s Republic of China, ngày 10/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
http://www.mod.gov.cn/gfbw/qwfb/16279493.html
2. Quân đội Mỹ và Anh tấn công lực lượng Houthi tại Yemen
Ngày 11/1, các tàu chiến và máy bay chiến đấu của liên quân Mỹ - Anh đã triển khai tấn công quy mô lớn nhắm vào lực lượng Houthi ở Yemen. Động thái này nhằm mục đích đáp trả một loạt các cuộc tấn công kéo dài nhiều tháng vào các tàu chở hàng trên Biển Đỏ do Houthi tiến hành.
Trong tuyên bố ngày 11/1, Tổng thống Mỹ Joe Biden khẳng định những cuộc tấn công của Houthi gây nguy hiểm cho thương mại và đe dọa quyền tự do hàng hải, đồng thời nhấn mạnh thông điệp “Mỹ và các đối tác sẽ không tha thứ cho các cuộc tấn công” này. Về phía Anh, Thủ tướng Rishi Sunak nhấn mạnh quyết định tấn công được đưa ra nhằm đáp trả sự đe dọa của Houthi đối với tàu thuyền của Anh và gián đoạn các tuyến thương mại quốc tế.
Phía quân đội Mỹ cho biết có 60 mục tiêu ở 28 địa điểm đã bị tấn công, đồng thời Mỹ cũng cho rằng cuộc tấn công này đang làm suy giảm khả năng chiến đấu của phía Houthi. Về phía Houthi, lực lượng này báo cáo thương vong trong 73 cuộc không kích là 5 chiến binh, đồng thời bày tỏ sẽ tiếp tục trả đũa và tấn công tàu bè nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với người Palestine trong cuộc xung đột với Israel.
Nguồn tham khảo:
Stewart, Phil; Ali, Idrees; Ghobari, Mohammed; “US and Britain strike Yemen in reprisal for Houthi attacks on shipping”, Reuters, ngày 13/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
Thùy Dương; “Lãnh đạo Mỹ, Anh bình luận sau khi hai nước phối hợp giáng đòn trực tiếp vào Houthi”, Báo Tin tức, ngày 12/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
3. Thủ tướng Anh thăm Ukraine
Ngày 12/1, Thủ tướng Anh Rishi Sunak đã có chuyến thăm bất ngờ tới thủ đô Kiev của Ukraine, cam kết sẽ tăng cường viện trợ quân sự để giúp Ukraine mua máy bay không người lái mới, bao gồm máy bay giám sát, tấn công tầm xa và máy bay không người lái trên biển. Chuyến đi của ông Sunak diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với Ukraine, khi những bất đồng nội bộ ở Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) khiến các gói viện trợ lớn bị trì hoãn.
Thủ tướng Anh cho biết, nước này sẽ tăng mức hỗ trợ trong năm tài chính tiếp theo cho Ukraine lên mức 2,5 tỷ bảng Anh (3,19 tỷ USD), tăng 200 triệu bảng so với 2 năm trước. Anh cũng sẽ cung cấp số lượng máy bay không người lái lớn nhất cho Ukraine và hầu hết trong số đó sẽ được sản xuất tại Anh. Bên cạnh đó, theo Văn phòng Thủ tướng Anh, hai bên đã ký một Thỏa thuận hợp tác an ninh lịch sử nhằm cung cấp cho Ukraine những đảm bảo an ninh song phương.
Phản ứng trước chuyến thăm của Thủ tướng Anh Rishi Sunak tới Ukraine, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cảnh báo, Moscow sẽ coi bất cứ hành động nào của Anh triển khai lực lượng quân sự đến Ukraine là tuyên chiến với Nga.
Nguồn tham khảo:
Minh Phương, An Hoàng. “Nga cảnh báo Anh đưa quân đến Ukraine là tuyên chiến.” Báo Dân trí, ngày 12/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://dantri.com.vn/the-gioi/nga-canh-bao-anh-dua-quan-den-ukraine-la-tuyen-chien-20240112214125909.htm?fbclid=IwY2xjawTGC1lleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeuTLoIrXzMS30b6fh_BaOXLcHtKNAmf1L02V6p28zQeMEwShyxxocvHRrstc_aem_2Hhv2Y07pRUeiykjLsD-Mw
Karazy, Sergiy. “Britain's Sunak, in Ukraine, announces increase in military aid.” Reuters, ngày 12/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
“PM in Kyiv: UK support will not falter.” GOV.UK, ngày 12/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://www.gov.uk/government/news/pm-in-kyiv-uk-support-will-not-falter?fbclid=IwY2xjawTGC0tleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeMKkAOc-isxT3_bOp534GKdDDvPiXoHVVZBid7tOW6-82XllrhHMAkxl051Q_aem__5Fn6cpFndE-glDpuBkwEA
4. Tòa án Công lý Quốc tế xử lý vụ Nam Phi kiện Israel
Ngày 11/1, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) bắt đầu phiên xử vụ Nam Phi đệ đơn kiện Israel về tội ác diệt chủng ở Dải Gaza vào tháng 12/2023, cáo buộc Israel vi phạm Công ước về Ngăn ngừa và Trừng phạt tội Diệt chủng.
Nam Phi lên án các cuộc tấn công của Hamas nhưng cho rằng không điều gì có thể biện minh cho phản ứng của Israel, vốn đã làm hơn 23.000 người thiệt mạng ở Gaza. Vaughan Lowe, một trong những luật sư đại diện cho Nam Phi cho biết: “Vấn đề không chỉ đơn giản là Israel đang hành động thiếu cân xứng,” và hơn thế nữa, “không gì có thể biện minh cho nạn diệt chủng.” Trước đó, ngày 10/1, Colombia và Brazil đã lên tiếng ủng hộ Nam Phi.
Israel lên tiếng bác bỏ, cho rằng vụ việc là "sự phỉ báng vô lý". Người phát ngôn của chính phủ Israel Eylon Levy nói rằng: "Thật bi thảm khi quốc gia tươi đẹp tự hào về việc chống phân biệt chủng tộc lại đấu tranh ủng hộ những kẻ phân biệt chủng tộc chống Do Thái."
Nguồn tham khảo:
Hoàng Phạm, “Israel đối mặt với cáo buộc diệt chủng tại tòa Quốc tế”, VOV, ngày 11/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://vov.vn/the-gioi/israel-doi-mat-voi-cao-buoc-diet-chung-tai-toa-quoc-te-post1070901.vov?fbclid=IwY2xjawTGCz5leHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEedyMPj1R3Hy40MSyX2hJY4mg2E7U6iHsDiks3Wos7iZKadT79BmB4cbicBV8_aem_pDwYpPAgD4e7EQXDzM_kow
Edwards, Christian, “South Africa accuses Israel of genocide and urges top UN court to halt Gaza war”, CNN, ngày 11/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://edition.cnn.com/2024/01/11/middleeast/south-africa-israel-genocide-icj-hague-day-one-intl/index.html?fbclid=IwY2xjawTGCzNleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEedyMPj1R3Hy40MSyX2hJY4mg2E7U6iHsDiks3Wos7iZKadT79BmB4cbicBV8_aem_pDwYpPAgD4e7EQXDzM_kow
5. Liên minh Nghị viện các quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (PUIC) họp bất thường về vấn đề Palestine
Ngày 10/1, phiên họp khẩn Liên minh Nghị viện các quốc gia thành viên thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (PUIC) được triệu tập tại Tehran (Iran) để bàn về cuộc xung đột tại dải Gaza hiện nay.
Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf đại diện nước chủ nhà cho biết người Palestine có quyền tự vệ và khôi phục các quyền dân tộc cơ bản. Ông cho rằng tình hình hiện tại là một ví dụ rõ ràng về các chính sách không thực tế của Mỹ và các đồng minh phương Tây trong việc ủng hộ nỗ lực chiến tranh của Israel cũng như phủ nhận lịch sử của Palestine.
Kết thúc cuộc họp, các nước đã đưa ra tuyên bố nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của tình hình, lên án Nhà nước Israel đã có các hành động gây tổn thất nhân mạng nặng nề kèm theo sự phá hủy trên diện rộng ở Gaza. Các nước cũng yêu cầu hai bên đi đến một hành động ngừng bắn và tạo điều kiện để vận chuyển hàng viện trợ đến được với người dân sinh sống tại khu vực giao tranh.
Nguồn tham khảo:
“Tehran hosts urgent meeting of top Muslim lawmakers on Gaza”, Tehran Times, ngày 10/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://www.tehrantimes.com/news/493570/Tehran-hosts-urgent-meeting-of-top-Muslim-lawmakers-on-Gaza?fbclid=IwY2xjawTGCyFleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeJQUnBqy2y8tbZGYZd8gPPRCsZ7_yqOFby7U0gFsUfgf59hshLb1I2hL8ntU_aem_adOm7Ja-n3B1XRUddEkKGQ
“Iran hosts OIC parliamentary meeting on Palestine issue”, Xinhua, ngày 11/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://english.news.cn/20240111/e8811765f1e54452829754fe472319e1/c.html?fbclid=IwY2xjawTGCxpleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEetEumhOaKLbqNMVl4uAKGzHhSrTFnpx5s5ErsIaSXYoOvhJDjOr6JRi4vxQA_aem_ye2MDoYN6RkqZUk7MGIJcQ
6. Ông Lại Thanh Đức trở thành lãnh đạo mới của Đài Loan (Trung Quốc)
Ngày 13/1, ông Lại Thanh Đức - thành viên của Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) cầm quyền, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lãnh đạo mới ở Đài Loan (Trung Quốc), và sẽ thay thế bà Thái Anh Văn trở thành người đứng đầu tiếp theo của hòn đảo. Ông được dự kiến sẽ nhậm chức vào ngày 20/1.
Ông Lại Thanh Đức, 64 tuổi, từng là Thị trưởng thành phố Đài Nam (thuộc Đài Loan, Trung Quốc), sau đó là người đứng đầu cơ quan hành pháp của Đài Loan và trở thành cấp phó lãnh đạo dưới thời bà Thái Anh Văn. Trong bài phát biểu hôm 11/1, ông Lại đã chia sẻ các mục tiêu chính trị của mình, bao gồm củng cố năng lực quốc phòng, phát triển kinh tế và tăng cường hợp tác với các đồng minh chiến lược nhằm duy trì hòa bình ở eo biển Đài Loan.
Cùng ngày, phản ứng trước kết quả bầu cử lãnh đạo mới ở Đài Loan, người phát ngôn của Văn phòng Các vấn đề Đài Loan thuộc Quốc vụ viện Trung Quốc Trần Bân Hoa cho rằng kết quả bầu cử cho thấy Đảng Dân chủ Tiến bộ không thể đại diện cho dư luận chính thống trên hòn đảo. Đồng thời, ông Trần khẳng định nhất quán lại quan điểm của Bắc Kinh, rằng Đài Loan là một phần không thể tách rời của Trung Quốc.
Nguồn tham khảo:
Việt Dũng. “Ông Lại Thanh Đức trở thành lãnh đạo mới của Đài Loan.” VietNamNet, ngày 13/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://vietnamnet.vn/ong-lai-thanh-duc-tro-thanh-lanh-dao-moi-cua-dai-loan-2239137.html?fbclid=IwY2xjawTGCxBleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeYNUJJPMUDeIHDuonfSXe_xoK0qM2n3KCJFElxzEuqftJinvXud0nzGrTOVA_aem_G0vzrsP41Mh_q-WInLQ59w
“Mainland spokesperson comments on Taiwan election results.” Xinhua, ngày 13/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://english.news.cn/20240113/a669c1402683472ca4e420ca94fcd8df/c.html?fbclid=IwY2xjawTGCwhleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeMKkAOc-isxT3_bOp534GKdDDvPiXoHVVZBid7tOW6-82XllrhHMAkxl051Q_aem__5Fn6cpFndE-glDpuBkwEA
Dominguez, Gabriel. “Taiwan's Lai Ching-te elected president in 'victory for democracies.'” The Japan Times, ngày 14/1/2024. Truy cập ngày 14/1/2024.
https://www.japantimes.co.jp/news/2024/01/13/asia-pacific/politics/taiwan-presidential-election/?fbclid=iwy2xjawtgcv1lehrua2flbqixmabzcnrjbmfwcf9pzbaymjiwmzkxnzg4mjawodkyaaeemkkaoc-isxt3_bop534gkdddvpixohvvzbid7tow6-82xllrhhmakxl051q_aem__5fn6cpfnde-gldpubkwea
