NGOẠI GIAO TRONG “KỶ NGUYÊN MỚI, KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM”

Trong buổi làm việc với Ban Cán sự đảng Bộ Ngoại giao vào ngày 29/08/2024, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm đã nhấn mạnh đất nước ta đang đứng trước khởi điểm lịch sử mới, kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam và nhấn mạnh ngoại giao phải vươn mình lên tầm cao mới trong quá trình này.[1] Hướng tới buổi Đối thoại toàn cầu số 28 với chủ đề “Đối ngoại trong kỷ nguyên mới của đất nước” với sự hiện diện của PGS.TS Lê Đình Tĩnh - Vụ trưởng Vụ Chính sách Đối ngoại, Bộ Ngoại giao vào ngày 29/11/2024 tới đây, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu nhận thức chung về kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam và vai trò của ngành ngoại giao thông qua bài viết sau đây nhé!

I. Nhận thức chung về kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

“Kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” lần đầu tiên được đề cập trong bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc họp Thường trực Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng ngày 13/08/2024. Trong đó, nhấn mạnh “cần thống nhất nhận thức về khởi điểm lịch sử mới, kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.”[2] Trong bài viết của mình trên Tạp chí Cộng sản, Tổng Bí thư Tô Lâm giải thích kỷ nguyên là một giai đoạn lịch sử được đánh dấu bởi những đặc điểm quan trọng hoặc sự kiện có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của xã hội - văn hóa - chính trị - tự nhiên. Theo đó, kỷ nguyên vươn mình hàm ý tạo sự chuyển động mạnh mẽ, dứt khoát, quyết liệt, tích cực, nỗ lực, nội lực, tự tin để vượt qua thách thức, vượt qua chính mình, thực hiện khát vọng, vươn tới mục tiêu, đạt được những thành tựu vĩ đại.[3]

Theo GS.TS. Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Chủ tịch Hội đồng khoa học các cơ quan Đảng, kỷ nguyên mới là khoảng thời gian đất nước, dân tộc phải phấn đấu thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược, tạo ra sự phát triển vượt bậc ở tầm cao mới, tiến độ mới, chất lượng mới, xác định vị trí quốc gia trên trường quốc tế, tạo nền tảng cho bước phát triển tiếp theo. Kỷ nguyên trước tiếp nối kỷ nguyên sau, tạo thành lịch sử phát triển liên tục, từ thấp đến cao, giúp cho quốc gia - dân tộc ngày càng hoàn thiện.[4]

Về mặt thực tiễn, Việt Nam đã trải qua kỷ nguyên đấu tranh cho độc lập dân tộc và thống nhất nước nhà (1930 - 1975); kỷ nguyên cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội và đổi mới (1975 - nay) và bây giờ, dân tộc Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên thứ ba - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, khởi đầu bằng Đại hội XIV của Đảng vào năm 2026. Ba kỷ nguyên đã và sẽ được tạo lập, là sự tiếp nối hợp quy luật của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng; kỷ nguyên trước tạo tiền đề cho kỷ nguyên sau; kỷ nguyên sau kế thừa, phát triển thành tựu của kỷ nguyên trước, làm cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ngày càng hòa quyện, phát triển không ngừng.[5]

Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, thế giới đang trong thời kỳ thay đổi có tính thời đại, từ nay đến năm 2030 là giai đoạn quan trọng nhất để xác lập trật tự thế giới mới, đây cũng là thời kỳ cơ hội chiến lược quan trọng, giai đoạn nước rút của cách mạng Việt Nam để đạt mục tiêu chiến lược 100 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, tạo tiền đề vững chắc đạt mục tiêu 100 năm thành lập nước Việt Nam. Chính vì thế, ưu tiên trước hết của dân tộc Việt Nam để tiến tới kỷ nguyên vươn mình là thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước xã hội chủ nghĩa phát triển, có thu nhập cao; khơi dậy mạnh mẽ hào khí dân tộc, tinh thần tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, khát vọng phát triển đất nước; kết hợp chặt chẽ sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.[6]

II. Vai trò tiên phong của ngoại giao trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Trong chặng đường gần 40 năm đổi mới, kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, vì lợi ích quốc gia - dân tộc, công tác đối ngoại, ngoại giao đã đạt được những kết quả, thành tựu quan trọng, có ý nghĩa lịch sử, góp phần tạo dựng cục diện đối ngoại rộng mở, thành công của đất nước. Chính vì thế, trong Báo cáo Chính trị Đại hội lần thứ XIII của Đảng (2021) lần đầu tiên khẳng định: “Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước.”[7] Đây được coi là bước đổi mới về tư duy đối ngoại của Đảng khi lần đầu tiên công nhận vai trò quan trọng của ngoại giao trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trên cơ sở đó, trong buổi làm việc với Ban Cán sự đảng Bộ Ngoại giao vào ngày 29/08/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định: “Trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, ngoại giao Việt Nam phải vươn lên những tầm cao mới để hoàn thành những trọng trách vinh quang mới, xứng đáng là “đội quân tiên phong”, binh chủng hợp thành của cách mạng Việt Nam, đóng góp quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.”[8]

Trước hết, ngành ngoại giao trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc cần chủ động, tiên phong; tiếp tục nắm vững đặc điểm và xu thế của thời đại, những mâu thuẫn cơ bản, chiều hướng diễn biến của thời cuộc để dự báo chính xác thời cơ; tạo ra, nắm bắt và tận dụng thời cơ; giảm thiểu tác động tiêu cực của những thách thức; đưa đất nước “đi tắt đón đầu”, không ngừng gia tăng, củng cố tiềm lực, sức mạnh, tạo những bước phát triển đột phá góp phần hoàn thành hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước.

Ngành ngoại giao trong kỷ nguyên mới của dân tộc phải góp phần thúc đẩy mạnh mẽ sự tham gia, đóng góp thiết thực của đất nước vào quá trình phát triển kinh tế toàn cầu và duy trì hòa bình, ổn định; không ngừng gắn kết, làm sâu sắc tình cảm giữa Việt Nam với các nước, các dân tộc yêu chuộng hòa bình trên thế giới; gắn kết sự nghiệp của đất nước với những mục tiêu tiến bộ của nhân loại; đưa cách mạng Việt Nam đóng góp tích cực trong cách mạng thế giới, trong cuộc đấu tranh của nhân dân các nước trên thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Quan trọng nhất, ngoại giao cần phải xây dựng, củng cố vai trò tiên phong trong thời đại mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Theo đó, cần đảm bảo mục tiêu cao nhất của hoạt động ngoại giao thời đại mới: “Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc; vì Đảng vững mạnh; vì nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh, có vị trí, vai trò quan trọng trong nền chính trị thế giới, nền kinh tế toàn cầu và nền văn minh nhân loại; vì ấm no, hạnh phúc của Nhân dân”;[9] duy trì sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và chủ nghĩa xã hội; kiên định độc lập, tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, đa phương hóa, đa dạng hóa, vì hòa bình, hợp tác và phát triển, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng; kết hợp đa tầng sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại, với những phương thức mới; kết hợp chặt chẽ 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, gắn kết chặt chẽ ngoại giao với lòng dân; thực hiện ngoại giao song phương và đa phương; v.v…

Cuối cùng, cần phải xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại giao “vừa hồng, vừa chuyên”, phải là chuyên gia đối với lĩnh vực, địa bàn mình phụ trách. Cán bộ ngoại giao dù vị trí nào cũng là đại diện cho dân tộc, cho Đảng và Nhà nước, cho văn hóa, khí phách và cốt cách Việt Nam, phải biết đặt lợi ích quốc gia, dân tộc là cao nhất, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân là trên hết, hết lòng phục vụ nhân dân; phải là những con người Việt Nam tiêu biểu nhất, văn hóa nhất, hiểu biết nhất về luật pháp quốc tế, truyền thống, phong tục, văn hóa, luật pháp sở tại, nguyên tắc đối ngoại và hợp tác quốc tế.