IRAQ XÂM LƯỢC KUWAIT

Tròn 30 năm trước, khoảng 2h sáng ngày 2/8/1990 theo giờ địa phương, quân đội Iraq tiến hành xâm lược Kuwait. Sự kiện này đã khiến Saddam Hussein trở thành vị lãnh tụ của quốc gia Ả Rập đầu tiên trong lịch sử hiện đại đem quân xâm lược một quốc gia Ả Rập khác, lật đổ chính phủ và thành lập chính phủ mới.

Ước tính khoảng 100.000 quân Iraq đồng loạt tấn công quốc gia láng giềng từ nhiều hướng. Quân đội Kuwait hoàn toàn lép vế với chỉ 16.000 người, chủ yếu bảo vệ thủ đô. Giao tranh diễn ra ác liệt ở cung điện Dasman ở thủ đô Kuwait. Kết quả, em trai của quốc vương Kuwait, Fahad Al-Ahmad thiệt mạng. Quốc vương Kuwait và toàn bộ chính phủ chạy sang Ả Rập Xê Út tị nạn. Chỉ sau 2 ngày oanh tạc, Tổng thống Iraq khi đó là Saddam Hussein tuyên bố Kuwait là tỉnh thứ 19 của Iraq. Quân đội Iraq thỏa sức cướp bóc thủ đô Kuwait, ước tính số tiền cướp được tại các ngân hàng Kuwait lên tới 1 tỷ USD. Iraq cũng nghiễm nhiên kiểm soát thêm 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, cũng như cảng biển chiến lược ở Vịnh Ba Tư.

Nhiều công trình nghiên cứu trong suốt 3 thập kỷ đã phân tích hàng loạt nguyên nhân dẫn đến hành động xâm lược Kuwait của Iraq. Trong đó khi nhìn nhận theo lăng kính hiện thực, có  những nguyên nhân cơ bản sau đây: (i) mối quan hệ giữa Iraq-Kuwait từ khi lập quốc, đặc biệt những căng thẳng sau chiến tranh Iran-Iraq liên quan đến khoản nợ khổng lồ của Iraq và giá dầu trong khu vực; (ii) từ góc nhìn hiện thực, Iraq muốn gia tăng tiềm lực quốc gia bằng việc chiếm thêm 20% trữ lượng dầu, đe dọa đến vị trí số 1 của Ả Rập Xê Út và trở thành một cường quốc tại Trung Đông. 

Ngay sau khi quân đội Iraq tràn vào biên giới Kuwait, Liên Hợp Quốc đã đã nhất trí lên án cuộc xâm lược và yêu cầu Iraq rút quân ngay lập tức khỏi Kuwait. Ngày 6/8, Hội đồng Bảo an áp đặt một lệnh cấm vận thương mại đối với Iraq trên toàn cầu. và yêu cầu Iraq rút quân. Đến thời hạn 15/1/1991, Iraq không rút quân theo yêu cầu của LHQ và tổ chức này đã phê chuẩn đồng ý cho phép mọi hành vi vũ lực can thiệp vào khu vực. Chiến tranh Vịnh Ba Tư bắt đầu bằng cuộc không kích lớn do Liên minh hơn 30 quốc gia tiến hành dưới sự lãnh đạo bởi Hoa Kỳ, được gọi là Chiến dịch Bão táp sa mạc. Sau 42 ngày liên tục tấn công của quân liên minh, Tổng thống George H.W. Bush tuyên bố ngừng bắn vào ngày 28/2/1991, vào thời điểm đó quân lính Iraq hầu như đã thiệt mạng hoặc bỏ trốn, chiến tranh Vùng Vịnh 1990-1991 kết thúc với sự thất bại của quân đội Iraq.

Có thể nói, sự kiện Iraq xâm lược Kuwait ngày 2/8/1990 là sự kiện vô cùng quan trọng trong lịch sử hiện đại. Nó cho thấy những bất ổn tại khu vực Trung Đông luôn sẵn sàng bùng phát bất cứ lúc nào thành một cuộc chiến tranh nóng. Bên cạnh đó sự kiện cũng khẳng định vai trò của Liên Hợp Quốc trong việc can thiệp gìn giữ hòa bình ổn định tại các khu vực. Quan trọng hơn, sự kiện đã tạo một cơ hội lớn cho sự can thiệp của phương Tây vào khu vực, mà đến tận bây giờ vẫn là một khía cạnh gây tranh cãi.

Nguồn tham khảo:

1) History.com editors, “Iraq invaded Kuwait”, 24/11/2009, cập nhật 30/7/2020, https://www.history.com/this-day-in.../iraq-invades-kuwait

2) Encyclopaedia Britannica, “The Persian Gulf War”, https://www.britannica.com/.../Iraq/The-Persian-Gulf-War...