[Ngày này năm xưa _ 28_06_2020]

Thế chiến II kết thúc, trật tự thế giới mới được thành lập với việc Liên Xô chiếm đóng Đông Đức và các nước Đông Âu trong khi Mỹ, Anh, Pháp chiếm đóng Tây Đức và Tây Âu. Nhằm viện trợ cho các nước Tây Âu khôi phục kinh tế và tăng ảnh hưởng của mình lên khu vực, tháng 4/1948, Mỹ triển khai Kế hoạch Marshall. Đáp lại, sự xuất hiện của các nước xã hội chủ nghĩa sau chiến tranh ở Đông Âu đã dẫn tới việc thành lập một liên minh kinh tế với tên gọi: Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV).

Hội đồng Tương trợ Kinh tế các nước XHCN (gọi tắt là SEV) được thành lập tháng 1/1949 ban đầu gồm Liên Xô, Albania, Ba Lan, Bulgaria, Hungary, Tiệp Khắc, Romania, sau đó thêm Đông Đức (1950), Mông Cổ (1962), Cuba (1972), và cuối cùng là Việt Nam (1978).
SEV được thành lập với mục đích đẩy mạnh đoàn kết và hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa nhằm thực hiện các mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế như phân công sản xuất theo chuyên ngành, đẩy mạnh mua bán và trao đổi hàng hóa, phát triển công, nông nghiệp, giao thông vận tải và hợp tác khoa học kỹ thuật trên nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi giữa các quốc gia thành viên. Nhờ tăng cường buôn bán giữa các nước thành viên và cả sự phân công lao động trong nội bộ khối SEV, liên minh này đã đảm bảo an toàn về kinh tế cho tất cả các nước thành viên trước những cú sốc về chính trị, kinh tế cùng các nguy cơ của một cuộc chiến tranh thương mại mới.
Trong thập niên 50, 80% thu nhập từ ngoại thương của Liên Xô là từ các nước xã hội chủ nghĩa, trong đó 55% là với các nước thành viên khối SEV. Từ 1951 đến 1973, tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp bình quân hàng năm các nước trong khối SEV là khoảng 10%, GDP các nước thành viên năm 1973 đã tăng 5,7 lần so với năm 1950, tổng sản xuất đạt 1/3 của cả thế giới. Những thành tựu nổi bật mà Hội đồng Tương trợ Kinh tế đạt được có thể kể đến việc xây dựng được mạng lưới giao thông đường sắt và mạng lưới điện cho các nước XHCN Đông Âu, thành lập Ngân hàng Hợp tác Kinh tế Quốc tế (1963) và xây dựng đường ống dẫn dầu “Hữu nghị”, đưa dầu hỏa từ vùng sông Volga của Liên Xô tới các nước Đông Âu.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, SEV cũng bộc lộ nhiều hạn chế trong hoạt động như nền kinh tế chỉ huy và cơ chế bao cấp thiếu phù hợp với nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, lãng phí nguồn đầu tư, thiếu coi trọng việc áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật phương Tây.
Sau hàng loạt cuộc biểu tình đòi độc lập ở Đông Âu và sự tan rã của chủ nghĩa xã hội ở khu vực vào cuối thập niên 80, Hội đồng Tương trợ Kinh tế dần đánh mất vị thế và tầm ảnh hưởng đối với nền kinh tế các nước thành viên. Giao lưu thương mại giữa Đông Âu và Liên Xô đã giảm khoảng 50%, trong khi các quốc gia thành viên SEV đã bắt đầu sử dụng các ngoại tệ mạnh trong trao đổi thay cho đồng Rúp của Liên Xô. Điều này đã đẩy nền kinh tế khu vực sâu hơn vào suy thoái đặt ra dấu hỏi lớn cho việc chuyển dịch sang nền kinh tế thị trường.
Đến đầu năm 1991, Hội đồng Tương trợ Kinh tế được đổi tên thành Tổ chức Hợp tác Kinh tế Quốc tế, nới lỏng các quy định mang tính định hướng về hạn ngạch, thuế quan và cho phép các nước thành viên được tự chủ về hoạt động giao thương, tuy nhiên tác động của tổ chức này gần như không còn. Ngày 28/6/1991, phiên họp cuối cùng của Hội đồng diễn ra tại Budapest quyết định chấm dứt hoạt động của khối SEV sau hơn 40 năm hoạt động.