HÀNH TRÌNH TRĂM NĂM VÀ CON ĐƯỜNG PHÍA TRƯỚC – GÓC NHÌN TỪ ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC

“Tất cả Đảng viên không bao giờ được quên khát vọng và sứ mệnh những ngày đầu Đảng thành lập, đó là luôn khiêm tốn, thận trọng, cần cù, dũng cảm và đủ năng lực để tiến hành cuộc đấu tranh. Chúng ta phải tự tin vào lịch sử của mình, thể hiện sáng kiến vĩ đại hơn và viết nên một chương hào hùng hơn nữa cho chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc trong thời kỳ mới.”[1] 

- Tập Cận Bình, Báo cáo tại Đại hội Đảng lần thứ XX -  

1. Hành trình trăm năm của Đảng Cộng sản Trung Quốc 

Được thành lập vào tháng 7/1921 tại Thượng Hải, Đảng Cộng sản Trung Quốc là chính đảng của giai cấp vô sản, đồng thời là đảng cầm quyền duy nhất trong số 9 đảng chính trị ở Trung Quốc hiện nay. Từ 50 thành viên ban đầu, sau hơn 100 năm phát triển, đến nay, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã trở thành đảng chính trị lớn thứ hai thế giới với tổng số hơn 96 triệu Đảng viên.[2] Được tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ, cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng Cộng sản là Đại hội Đại biểu Toàn quốc được tổ chức định kỳ 5 năm 1 lần.[3]

Trong hơn 100 năm qua, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã lãnh đạo nhân dân đấu tranh và giành thắng lợi trong cuộc cách mạng dân chủ mới, tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội và đem lại những chuyển biến xã hội sâu sắc và rộng lớn nhất trong lịch sử dân tộc Trung Hoa. Từ một đất nước phương Đông nghèo nàn, có lực lượng sản xuất lạc hậu với dân số đông, Trung Quốc đã chuyển mình và đạt được bước nhảy vọt lịch sử: trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vào năm 2010,[4] nâng cao mức sống của người dân từ thiếu thốn lên mức thịnh vượng chung, xây dựng xã hội khá giả toàn diện. 

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (1921-2021), Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định: “Lý tưởng tận cùng của Đảng là mang lại sự hồi sinh vĩ đại của đất nước Trung Quốc.” Cũng theo nhà lãnh đạo 69 tuổi, Đảng Cộng sản được lịch sử và nhân dân lựa chọn, và “để hiểu Trung Quốc, cần phải hiểu Đảng Cộng sản Trung Quốc”.[5]

2.Thập kỷ Tập Cận Bình (2012 - 2022) 

Một thập kỷ dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình kể từ năm 2012, Trung Quốc đã chứng kiến những thay đổi phi thường trên nhiều phương diện.

Thứ nhất, về đường lối chính trị, hệ thống tư tưởng của Tổng Bí thư Trung Quốc về “Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới” được xây dựng và củng cố, trở thành “kim chỉ nam” chỉ đạo bao trùm, xuyên suốt toàn bộ quá trình xây dựng Đảng. Nội hàm cốt lõi của “Tư tưởng Tập Cận Bình” gồm những mục tiêu, chiến lược phát triển Trung Quốc cả bên trong lẫn bên ngoài thông qua thực hiện “14 điều kiên trì”, trong đó có: Kiên trì sự lãnh đạo của Đảng trên tất cả các mặt; kiên trì hệ thống giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội; kiên trì quản lý Đảng nghiêm minh toàn diện.[6][7] Kể từ Đại hội XVIII tháng 11/2012, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã mở ra chiến dịch chống tham nhũng trên phạm vi toàn quốc, xử lý gần 5 triệu quan chức các cấp, trong đó có 553 quan chức thuộc diện Trung ương quản lý, theo thông tin từ Phó Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Đảng Tiêu Bồi tại cuộc họp báo ngày 17/10/2022.[8] Trong bài phát biểu trước hơn 2000 Đại biểu tham dự Đại hội XX, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định, thông qua chiến dịch chống tham nhũng, Đảng đã phá vỡ "vòng tuần hoàn của lịch sử", ám chỉ sự suy tàn và sụp đổ của các triều đại phong kiến trong quá khứ. Đây là một phần sứ mệnh “tự cách mạng” của Đảng, và “chừng nào mầm mống và điều kiện cho tham nhũng còn tồn tại, chúng ta phải tiếp tục cuộc chiến chống tham nhũng, không bao giờ được nghỉ ngơi, dù chỉ một phút”, Chủ tịch Tập nhấn mạnh.[9] 

Thứ hai, về kinh tế - xã hội: trong vòng 10 năm kể từ 2012, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc đã tăng hơn 100%, đạt mức 17.73 tỉ USD vào năm 2021, trong khi tốc độ tăng trưởng GDP luôn duy trì ở mức cao trên 6.5%/năm trong giai đoạn 2013 - 2018.[10][11] Cùng với đó, Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đã phân bổ nguồn vốn “chưa từng có” để giảm nghèo, theo đánh giá của Camille Boullenois, chuyên gia của Sinolytics. Tính riêng năm 2020, theo các con số chính thức về ngân sách, chính quyền trung ương đã phân bổ 146 tỉ NDT (khoảng 20,2 tỉ USD) cho quỹ giảm nghèo, nhiều gấp hơn 6 lần so với năm 2010.[12] Nhờ đó, đến tháng 2/2021, Trung Quốc đã chính thức tuyên bố hoàn thành thắng lợi cuộc chiến công kiên thoát nghèo, xóa bỏ tình trạng đói nghèo trên toàn quốc [13] - một thành tựu đáng kể đối với một đất nước có quy mô dân số khổng lồ 1.4 tỷ người.

Thứ ba, về đối ngoại: tại Đại hội Đảng lần thứ XII năm 2013, Chủ tịch Tập Cận Bình đã công bố học thuyết “Giấc mộng Trung Hoa”, thay thế cho chiến lược “Giấu mình chờ thời” từ các đời lãnh đạo trước đây, trong đó đặt ra mục tiêu đến năm 2049, Trung Quốc sẽ hoàn thành “công cuộc phục hưng vĩ đại”, đưa nước này một lần nữa trở thành cường quốc toàn cầu.[14] Học thuyết “Giấc mộng Trung Hoa” được đánh giá là nguồn gốc quan trọng cho tính chính danh đối với vị thế lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc.[15]  

Trong mười năm Kỷ nguyên mới (2012 - 2022), Trung Quốc đã mở rộng và tăng cường ảnh hưởng quốc tế bằng cách: (i) tham gia tích cực hơn vào các vấn đề toàn cầu; (ii) củng cố và phát triển mạng lưới quan hệ đối tác; (iii) thể hiện lập trường cứng rắn hơn trong việc bảo vệ các lợi ích an ninh; và (iv) nỗ lực chuyển hóa sức mạnh kinh tế thành ảnh hưởng địa chính trị.[16] Các tuyến đường vận tải và hành lang kinh tế mới trong khuôn khổ sáng kiến Một Vành đai - Một Con đường (OBOR), sự thành lập Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) và việc đẩy mạnh hoạt động tại các diễn đàn đa phương do Trung Quốc dẫn dắt (như Diễn đàn Bác Ngao, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải - SCO...) là những thành tố quan trọng trong sự phát triển của “Giấc mộng Trung Hoa”, thông qua phát huy vai trò của Bắc Kinh như trọng tâm của lục địa Á - Âu, từng bước đưa Trung Quốc trở lại thành một “quốc gia trung tâm” như chính tên gọi của nước này.[17] Thậm chí, đầu năm 2022, tờ Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã đề cập đến sự kết hợp giữa "Giấc mộng Trung Hoa" với "Giấc mộng của toàn thế giới" - hàm ý cho bước phát triển của “Cộng đồng chung vận mệnh” mà nước này luôn nhấn mạnh trong thời gian qua.[18] Nhìn chung, sự gia tăng quyền lực của Trung Quốc là hệ quả tự nhiên của những thành tựu phát triển mà nước này đã đạt được trong thập kỷ vừa qua; đồng thời là sự hiện thực hóa của những tầm nhìn và tham vọng mà Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đã xây dựng. 

3.Tuổi 101 giữa muôn trùng sóng gió và con đường phía trước 

Trong bản báo cáo tại Đại hội Đảng lần thứ XX, Chủ tịch Tập Cận Bình nhận định Trung Quốc đang phải đối mặt với “những cơn bão nguy hiểm phía trước” khi phải chống chọi với áp lực kinh tế từ đại dịch COVID-19 giá năng lượng cao và hậu quả từ cuộc xung đột ở Ukraine.[19] Khác với bài phát biểu tại Đại hội Đảng lần thứ XIX (2017), trong lần này, dù vẫn tin tưởng vào sức mạnh và triển vọng của Trung Quốc, nhà lãnh đạo 69 tuổi đã đưa ra những lời cảnh báo rõ ràng về sự gia tăng những mối đe dọa và thách thức mà Bắc Kinh phải đối mặt. Theo ông, Trung Quốc đang bước vào một thời kỳ nơi "các cơ hội chiến lược, rủi ro và thách thức đồng thời xảy ra".[20] Các chuyên gia của CSIS đánh giá rằng môi trường quốc tế diễn biến phức tạp, cách Trung Quốc nhìn nhận, đánh giá và phán đoán những “cơ hội chiến lược” sẽ bị ảnh hưởng sâu sắc.[21]

Trước tình hình đó, mục tiêu chiến lược được Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ XX đặt ra là đến năm 2030, đưa Trung Quốc vào hàng ngũ các quốc gia đổi mới sáng tạo; đến năm 2049, đưa Trung Quốc trở thành cường quốc khoa học - công nghệ trên thế giới. Để hiện thực hóa điều đó, nhiệm vụ chiến lược trong thời gian 5 năm tiếp theo của Trung Quốc là củng cố nội lực, tiếp tục đấu tranh để bảo vệ các lợi ích của nước này về đối ngoại. Về kinh tế, Trung Quốc đặt nhiệm vụ phát triển kinh tế chất lượng cao, hướng tới nền kinh tế xanh, sạch hơn; trong đó, khoa học - công nghệ là một trong những nền tảng then chốt trong công cuộc chuyển đổi.[22]  

Từ Đại hội XIX (2017), Đảng Cộng sản Trung Quốc đặt ra hai bước trong thực hiện xây dựng Trung Quốc trở thành cường quốc xã hội chủ nghĩa hiện đại vào giữa thế kỷ XXI để hiện thực hóa mục tiêu “100 năm thứ hai” (nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 2049): giai đoạn 2020 - 2035 - thực hiện cơ bản hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa, và giai đoạn 2035 - 2049 - xây dựng một nước xã hội chủ nghĩa hiện đại vĩ đại.[23] Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình, 5 năm tới của Đại hội lần thứ XX sẽ là 5 năm khởi đầu quan trọng trong xây dựng hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa, có thể mang tính quyết định đối với thực hiện mục tiêu nói trên.[24] 

Tạm kết 

Sau Đại hội XX của Đảng Cộng sản, liệu Trung Quốc sẽ tiếp tục kế thừa và triển khai các đường lối, chính sách phát triển chủ yếu đã được xác định trong hai kỳ Đại hội trước đó; hay thế giới sẽ được chứng kiến những chuyển biến chiến lược và điều chỉnh chính sách mang tính hệ thống, căn bản từ cường quốc Đông Á? Những kết quả từ Đại hội XX của Trung Quốc sẽ có tác động như thế nào đến tình hình quan hệ Việt - Trung trong thời gian tới?