[Tuyến bài khác _ 10_5_2020]

Thắng lợi của chiến dịch Đông-Xuân 1953-1954 mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ đã đi vào lịch sử dân tộc như một Bạch Đằng, một Chi Lăng, hay một Đống Đa trong thế kỷ 20. [1] Nhưng đối với thế giới, chiến dịch Điện Biên Phủ có ý nghĩa gì? Báo chí quốc tế đã và đang nhận xét như thế nào về chiến thắng này? Để có thể hiểu rõ hơn về tầm quan trọng cũng như những thay đổi mà chiến dịch Điện Biên Phủ đem lại, việc nhìn nhận lại những quan điểm, đánh giá của cộng đồng quốc tế là rất cần thiết. 

Trước chiến dịch Điện Biên Phủ, tập đoàn cứ điểm nơi đây của quân Pháp vốn được mệnh danh là “một pháo đài bất khả xâm phạm, một tập hợp những gì mạnh nhất, kiên cố nhất chưa từng có ở Đông Dương”, “một Verdun ở châu Á”. Dẫu vậy, căn cứ địa vững chắc này vẫn không thể ngăn được thất bại của Pháp trước quân đội Việt Nam. 

Nói về nguyên nhân dẫn đến thất bại của một binh đoàn hùng mạnh như quân Pháp ngay trên cứ điểm của mình, theo trang mạng War History Online, việc tướng H.Navarre chọn Điện Biên Phủ để xây dựng một tập đoàn cứ điểm chính là “chọn lựa tệ hại”. Địa thế của một thung lũng lòng chảo với rừng núi bao bọc xung quanh khiến “14.000 quân Pháp gần như ngay lập tức bị bao vây và các đường tiếp tế bị cắt đứt”. Bên cạnh đó, trang mạng này cũng cho rằng sự kiêu ngạo, thiếu hiểu biết cùng yếu kém trong lập kế hoạch chính là “những vũ khí được các chỉ huy Pháp sử dụng trong trận Điện Biên Phủ để rồi dẫn tới thất bại của chính mình”. Theo đó, quân Pháp và các cố vấn Mỹ đã đánh giá thấp, cho rằng đối phương “lạc hậu, không được huấn luyện bài bản và dễ bị đánh bại”. Thế nhưng, trên thực tế, bộ đội Việt Nam “thiện chiến theo những cách rất khác với kẻ thù phương Tây” bởi họ “hiểu cách chiến đấu ở đất nước mình, chứ không chỉ đơn thuần là cách chiến đấu theo kiểu châu  u có trong sách vở”.

Tờ South China Morning Post cũng nhận định rằng thất bại tại Điện Biên Phủ là vì quân Pháp suy yếu, “không đủ sức đánh lại vị tướng huyền thoại Võ Nguyên Giáp và những người lính thiện chiến của ông”. Chính tướng H.Navarre, trong cuốn hồi ký “Đông Dương hấp hối”, phải thừa nhận, một trong những nguyên nhân khiến thực dân Pháp không thể hiện thực hóa mục tiêu kết thúc cuộc chiến tranh Đông Dương trong vòng 18 tháng trong danh dự là vì “sự lạc quan quá đáng” và “đánh giá quá thấp những khả năng của đối phương”. [2]

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ là thất bại hoàn toàn của Pháp trong chiến tranh Đông Dương, đem lại chiến thắng cho Việt Minh và độc lập cho Việt Nam. Đối với lịch sử Việt Nam, chiến thắng Điện Biên Phủ là một mốc son quan trọng trong việc giành lại độc lập dân tộc. Còn đối với lịch sử thế giới, chiến thắng này đã trở thành một chiến công chói lọi đột phá thành trì của hệ thống nô dịch thuộc địa kiểu cũ của chủ nghĩa đế quốc, mở đầu cho các phong trào giải phóng dân tộc sau này. [1]

Như Kênh truyền hình Pháp France 24 nhận định, chiến thắng Điện Biên Phủ là “một đòn anh dũng” giáng vào chủ nghĩa thực dân kiểu cũ, là “một thời khắc quan trọng trong lịch sử” của Việt Nam và “một cột mốc trong lịch sử phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới”. [2] 

Phó giáo sư, Thạc sĩ Christian C.Lentz (Đại học North Carolina Chapel Hill, Hoa Kỳ) cũng cho rằng Trận Điện Biên Phủ đã làm thay đổi thế giới. Chiến thắng đã góp phần khích lệ và củng cố vị thế của Việt Nam trong các cuộc đàm phán ngoại giao, ký kết Hiệp định Giơnevơ chấm dứt 8 năm chiến tranh, giải tán Liên bang Đông Dương và thừa nhận chế độ Cộng hòa dân chủ ở miền Bắc Việt Nam từ vĩ tuyến 17. Hơn thế, chiến thắng này cũng có tác động lan tỏa, khích lệ các dân tộc bị áp bức khác phải quyết tâm hơn để đấu tranh chống chế độ đế quốc. 

Hay như Thạc sĩ Bountheng Souksavatd (Viện Khoa học xã hội Quốc gia Lào) đã nhận xét rằng chiến dịch Điện Biên Phủ đã mở đầu cho cao trào giải phóng dân tộc rộng lớn trên thế giới. Thắng lợi vĩ đại của chiến dịch đã làm sáng tỏ một chân lý của thời đại là: Một dân tộc dù nhỏ, nhưng đoàn kết chặt chẽ, kiên quyết chiến đấu theo một đường lối chính trị, quân sự đúng đắn, thì có đầy đủ khả năng thắng mọi kẻ thù xâm lược, dù chúng có quân đội nhà nghề thiện chiến, được trang bị hiện đại. [3]

Có thể thấy, chiến thắng Điện Biên Phủ là một trong những thắng lợi vẻ vang nhất trong lịch sử đấu tranh chống đế quốc ngoại xâm của nhân dân Việt Nam anh hùng. Chiến thắng này được ghi vào lịch sử dân tộc Việt Nam và lịch sử của thế giới vì đã góp phần đập tan thành lũy hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc, làm sáng tỏ chân lý rằng một quốc gia từng là nửa thuộc địa, nửa phong kiến, với lãnh thổ không rộng, dân không đông, kinh tế lạc hậu, chậm phát triển, có lực lượng quân sự vừa yếu, vừa thiếu về trang bị, nhưng vẫn có thể đánh bại kẻ thù xâm lược có kinh tế, quân sự mạnh hơn gấp nhiều lần. Đây là chiến thắng đầu tiên dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ trên thế giới. Chiến thắng này vừa là chỗ dựa vững chắc, vừa là tấm gương chói lọi cho các quốc gia thuộc địa nổi dậy đấu tranh chống áp bức bóc lột ở nhiều nơi trên thế giới, góp phần đáng kể vào công cuộc đấu tranh vĩ đại của nhân loại tiến bộ vì hòa bình, độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội. [4] 

Nguồn tham khảo:
[1] Báo Tiền Phong, “Điện Biên Phủ - 56 ngày đêm chấn động địa cầu” 
https://www.tienphong.vn/.../chien-dich-dien-bien-phu-56… 
[2] Báo Quân đội nhân dân, Chiến thắng Điện Biên Phủ dưới góc nhìn quốc tế
https://www.qdnd.vn/.../chien-thang-dien-bien-phu-duoi… 
[3] Báo Quân đội nhân dân, Nhà khoa học nước ngoài đánh giá về Chiến dịch Điện Biên Phủ
https://www.qdnd.vn/.../nha-khoa-hoc-nuoc-ngoai-danh-gia… 
[4] Tạp chí Thời đại, Chiến thắng Điện Biên Phủ vẻ vang của dân tộc Việt Nam dưới góc nhìn quốc tế
https://thoidai.com.vn/chien-thang-dien-bien-phu-ve-vang…