I. Mở đầu 
Trong cuốn sách “Trận Điện Biên Phủ, Dưới Con Mắt Người Pháp”, tác giả Jules Roy có viết: “Trên toàn thế giới, Waterloo trước đây không gây tiếng vang bằng Điện Biên Phủ thất thủ gây nỗi kinh hoàng khủng khiếp. Đó là một trong những thảm bại lớn nhất của Phương Tây, báo trước sự sụp đổ của các đế quốc thuộc địa và sự cáo chung của một nền Cộng hòa. Tiếng sấm Điện Biên Phủ vẫn hãy còn vang vọng”.[1] Chiến thắng Điện Biên Phủ lẫy lừng không chỉ ghi dấu trong trang sử vàng của dân tộc ta mà còn có những dấu ấn mang tính thời đại và quốc tế. 
Trong Chuyên mục “Chào mừng Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ” lần này, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu những dấu ấn của chiến thắng này đối với các phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới nhé! 
II. Nội dung chính 
1. Chiến thắng Điện Biên Phủ theo góc nhìn quốc tế 
Gần 70 năm trước, ngày 7/5/1954, lần đầu tiên một đất nước thuộc địa nhược tiểu có thể dành chiến thắng trước một nước đế quốc thực dân hùng mạnh. Chiến thắng Điện Biên Phủ ấy đã tác động sâu sắc tới các nước đế quốc, tới sự phá sản của các chính sách thuộc địa của Pháp nói riêng và chủ nghĩa thực dân nói chung.[2][3] Trên đất nước Mỹ, phiên họp về chủ nghĩa McCarthy của Quân đội Mỹ đã phải tạm hoãn, những thượng nghị sĩ chống Cộng đã ngừng nói để nghe tin về Điện Biên Phủ và mọi người đều im lặng trước sự kiện lịch sử trọng đại này.[4] 
Mặt khác, đối với các nước thuộc địa, trong bối cảnh các phong trào giải phóng dân tộc đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức, Chiến thắng Điện Biên Phủ của Việt Nam đã trở thành phát súng đầu tiên cho sự bùng nổ liên tiếp của các cuộc đấu tranh sau này. Chính các nước thuộc địa khác ở châu Á, châu Phi, Mỹ La-tinh đã ca ngợi và đón nhận Điện Biên Phủ như chiến thắng chung của tất cả các dân tộc trên thế giới.[5][6] Nguyên Chủ tịch Thượng viện Algeria Abdelkader Bensalah đã đánh giá:
“Cuộc đấu tranh anh hùng của Nhân dân Việt Nam đã thôi thúc chúng tôi đi đến cùng trong cuộc kháng chiến giành độc lập. Chiến thắng Điện Biên Phủ trả lời cho chúng tôi câu hỏi Nhân dân Việt Nam có thể chiến thắng đế quốc thực dân, thì tại sao Algeria lại không thể?”.[7] Chiến thắng ấy cũng đã mở ra một thời kỳ mới cho các cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân với các cuộc nổi dậy mạnh mẽ tại các nước thuộc địa như Algeria, Morocco, Tunisia.[8][9] 
2. Tác động đến các phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới 
Theo Giáo sư Ezequiel Ramoneda, điều phối viên Trung tâm nghiên cứu Đông Nam Á (CESEA) thuộc Viện quan hệ quốc tế Đại học quốc gia La Plata Argentina (UNLP): “Chiến thắng Điện Biên Phủ của dân tộc Việt Nam là biểu tượng của phong trào giải phóng các dân tộc thuộc địa, các dân tộc bị áp bức, bóc lột trên thế giới.”[10] 
Đối với các nước Đông Dương, Chiến thắng Điện Biên Phủ là bước ngoặt chấm dứt hoàn toàn sự cai trị của Pháp tại khu vực. Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, vấn đề Đông Dương trở thành chủ đề chính của Hội nghị Geneva năm 1954.[11] Tại đây, các hiệp định với nội dung đình chỉ chiến tranh, khôi phục hòa bình ở Đông Dương, bãi bỏ quyền cai trị của người Pháp, công nhận nền độc lập của ba quốc gia Việt Nam, Lào và Campuchia, chính thức chấm dứt chế độ thực dân Pháp tại Đông Dương đã được ký kết.[12] Từ đây, lịch sử các nước Đông Dương bước sang một chương mới, mỗi nước từng bước khôi phục độc lập và chủ quyền quốc gia. 
Đối với thế giới, Chiến thắng Điện Biên Phủ là một biểu tượng, là một trong những sự kiện nổi bật đầu tiên của làn sóng giải phóng dân tộc hậu Chiến tranh Thế giới thứ hai.[13][14] Chiến thắng Điện Biên Phủ được xem là nguồn cổ vũ, động viên cho các dân tộc thuộc địa trong công cuộc giành độc lập của mình.[15][16] Được đánh giá là lần đầu tiên đội quân của một nước thuộc địa đánh thắng đội quân hiện đại, được trang bị và huấn luyện bài bản của một nước thực dân, Chiến thắng Điện Biên Phủ đã chứng minh rằng các dân tộc đang bị áp bức hoàn toàn có khả năng đứng lên giành lại độc lập. [17] Vì thế, Chiến thắng Điện Biên Phủ đã củng cố niềm tin của các dân tộc thuộc địa vào khả năng có thể đánh bại quân đội đế quốc, giành độc lập, tự do cho dân tộc mình.[18] Tướng De Castries, sau khi thất bại trở về Pháp, đã trả lời trước Ủy ban Điều tra của Bộ Quốc phòng Pháp rằng: “Người ta có thể đánh bại một quân đội chứ không thể đánh bại được một dân tộc”.[19]
Một minh chứng điển hình cho tinh thần mạnh mẽ và truyền cảm hứng của Điện Biên Phủ là cuộc cách mạng chống độc tài Batista do Fidel Castro lãnh đạo. Thông tin về Chiến thắng Điện Biên Phủ đã lan tỏa sâu rộng đến nhân dân Cuba, thúc đẩy tinh thần đấu tranh cho tự do và độc lập.[20] Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Héctor Rodríguez Llompart nhận xét: “Trong lúc mặt trận Điện Biên Phủ diễn ra ác liệt trên đất nước các bạn thì nhà lãnh đạo cách mạng của nước Cuba chúng tôi cùng với vài trăm người yêu nước đã đoàn kết được xung quanh mình toàn thể nhân dân Cuba để chiến đấu chống lại lực lượng hiếu chiến phản động đang bị các bạn đánh bại. Thắng lợi của các bạn đã chứng tỏ hùng hồn rằng, bất kỳ một dân tộc nhỏ bé nào, nếu đoàn kết kiên quyết đấu tranh cho tự do với một tương lai tươi sáng, đều có thể đánh bại được đế quốc”.[21] 
Hơn nữa, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, thế giới chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của phong trào phi thực dân hóa, đặc biệt qua các sự kiện quan trọng như Hội nghị Bandung năm 1955 và sự kiện thông qua Nghị quyết 1514 (XV) năm 1960 của Đại hội đồng về Tuyên bố Trao Độc lập cho các Quốc gia và Dân tộc thuộc địa. 
III. Kết luận 
Chiến thắng Điện Biên Phủ là một cột mốc quan trọng trong lịch sử thế giới hiện đại nói chung và Việt Nam nói riêng. Đúng như đánh giá của chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đó là thắng lợi vĩ đại của nhân dân ta, mà cũng là thắng lợi chung của các dân tộc bị áp bức trên thế giới”, góp phần cổ vũ và khích lệ phong trào đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, tiến bộ xã hội của nhân loại. 
[1] Roy, Jules. 1963. La bataille de Dien Bien Phu. Dịch bởi Bùi Trân Phượng. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh. 
https://books.google.com.vn/books?id=9kHCwwEACAAJ&hl=vi [2], [6] Лыонг, Хо То. 2015. “Значение победы при Дьенбьенфу для национального строительства”, 300–312. Вьетнамские исследования. Truy cập ngày 19/04/2024. 
http://vietnamjournal.ru/2618-9453/article/view/84368/64734 
[3][15] Ruscio, Alain. “Dien Bien Phu, Symbol for All Time”. Global Policy Forum, tháng 07/2004. Truy cập ngày 19/04/2024. 
http://archive.globalpolicy.org/empire/history/2004/07dienbienphu.htm [4] “Chiến Thắng Điện Biên Phủ: Phản Ứng Của Nước Mỹ”. Báo Nhân dân. Truy cập ngày 19/04/2024. 
http://special.nhandan.vn/video-chien-thang-Dien-Bien-Phu-phan-ung-cua-nuoc-My/i ndex.html 
[5], [9] Lê Quang Lạng. “Chiến Thắng Lịch Sử Điện Biên Phủ qua Dư Luận Thế Giới”. Tạp chí Cộng sản, ngày 06/05/2009. Truy cập ngày 19/04/2024. http://tapchicongsan.org.vn/hoat-ong-cua-lanh-ao-ang-nha-nuoc/-/2018/430/chien-tha ng-lich-su-dien-bien-phu-qua-du-luan-the-gioi.aspx. 
[7] Nguyễn Trọng Minh. “Tác Động Của Chiến Thắng Điện Biên Phủ Đến Phong Trào Giải Phóng Dân Tộc Trên Toàn Thế Giới Những Năm 60 Của Thế Kỷ XX”. Bảo Tàng Chứng Tích Chiến Tranh. Truy cập ngày 19/04/2024. 
https://baotangchungtichchientranh.vn/tac-dong-cua-chien-thang-dien-bien-phu-den-p hong-trao-giai-phong-dan-toc-tren-toan-the-gioi-nhung-nam-60-cua-the-ky-xx/47/
[8] Trương Mai Hương. “Tầm vóc, ý nghĩa của Chiến thắng Điện Biên Phủ qua đánh giá của học giả nước ngoài”. Tạp chí Quốc phòng toàn dân, ngày 06/05/2019. Truy cập ngày 19/04/2024. 
http://tapchiqptd.vn/en/events-and-comments/foreign-scholars-assessment-of-the-signi ficance-of-dien-bien-phu-victory/13678.html 
[10][16] Diệu Hương. "Chiến thắng Điện Biên Phủ là biểu tượng của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới." TTXVN,ngày 06/04/2024. Truy cập ngày 17/04/2024. https://baotintuc.vn/thoi-su/chien-thang-dien-bien-phu-la-bieu-tuong-cua-phong-trao giai-phong-dan-toc-tren-the-gioi-20240406070936633.htm. 
[11][12]"The Battle of Dien Bien Phu, 1954." Office of the Historian, U.S. Department of State. Truy cập ngày 21/04/2024. https://history.state.gov/milestones/1953-1960/dien-bien-phu. 
[13][22] How Did Decolonization Reshape the World?". World101 from the Council on Foreign Relations, 14/03/2023. Truy cập ngày 18/04/2024. https://world101.cfr.org/contemporary-history/global-era/how-did-decolonization-resh ape-world. 
[14] "Tinh thần Điện Biên Phủ trong lòng nhân dân Cuba - Kỳ 1: Niềm tin đánh bại thế lực thù địch." Báo Tin Tức, 08/05/2014. Truy cập ngày 18/04/2024.https://baotintuc.vn/ho-so/tinh-than-dien-bien-phu-trong-long-nhan-dan-c 
uba-ky-1-niem-tin-danh-bai-the-luc-thu-dich-20140507223332839.htm. [17] "Tác động của Chiến thắng Điện Biên Phủ đến phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới những năm 60 của thế kỷ XX." Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh. Truy cập ngày 18/04/2024. https://baotangchungtichchientranh.vn/tac-dong-cua-chien-thang-dien-bien-phu-den-p hong-trao-giai-phong-dan-toc-tren-toan-the-gioi-nhung-nam-60-cua-the-ky-xx/47/. [18] Frantz Fanon. 1963. "The Wretched of the Earth." https://monoskop.org/images/6/6b/Fanon_Frantz_The_Wretched_of_the_Earth_1963. pdf. 
[19]"Điện Biên Phủ - Its impossible to defeat a nation." Truy cập ngày 20/04/2024.Vietnam Union of Friendship Organizations, ngày 06/05/2014. https://vufo.org.vn/Dien-Bien-Phu-Reverberation-Its-impossible-to-defeat-a-nation-09 -227.html?lang=en. 
[20] "Vietnam – Cuba: Time-honoured Closeness and Affection." Nhân Dân. Truy cập ngày 18/04/2024.
https://special.nhandan.vn/vietnam_cuba_en/ 
[21] "Tinh thần Điện Biên Phủ trong lòng nhân dân Cuba - Kỳ 1: Niềm tin đánh bại thế lực thù địch 
." TTXVN. Truy cập ngày 17/04/2024. 
https://baotintuc.vn/ho-so/tinh-than-dien-bien-phu-trong-long-nhan-dan-cuba-ky-1-nie m-tin-danh-bai-the-luc-thu-dich-20140507223332839.htm