CHIẾN DỊCH QUÂN SỰ CỦA MỸ VÀ ISRAEL NHẰM VÀO IRAN

Kể từ Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979 với việc thiết lập nền Cộng hòa Hồi giáo do Ayatollah Ruhollah Khomeini lãnh đạo, quan hệ giữa Iran và Mỹ, Israel cùng các nước trong khu vực rơi vào tình trạng căng thẳng. Mầm mống cho một cuộc xung đột bắt đầu từ cuộc xung đột 12 ngày giữa Iran - Israel vào tháng 6/2025. Đến sáng ngày 28/2/2026 theo giờ địa phương, quân đội Mỹ và Israel đã tiến hành các đợt không kích tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Iran và quốc gia này cũng đã có những động thái quân sự đáp trả. Đây là một trong những cuộc xung đột vũ trang đáng chú ý nhất tại khu vực Trung Đông trong những ngày đầu năm 2026. Qua chuyên mục Phản ứng nhanh lần này, hãy cùng Galileo Society tìm hiểu về diễn biến, nguyên nhân và từ đó đưa ra một số dự báo cho chiều hướng tiếp theo của sự kiện này nhé! 

1. Tóm tắt diễn biến 

Ngày 28/02/2026, Chiến dịch quân sự mang mật danh “Operation Epic Fury” (tên gọi do Mỹ đặt) phối hợp giữa quân đội Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã chính thức được phát động với quy mô lớn, nhằm mục tiêu triệt hạ năng lực duy trì chương trình hạt nhân và làm tê liệt hệ thống chỉ huy cấp cao của Iran.[1] Chiến dịch được khởi động thông qua các vụ phóng tên lửa vào các hệ thống phòng không, các trung tâm chỉ huy chiến lược tại nhiều tỉnh thành trọng điểm.[2] Ngay sau đó, chiến dịch mang tên “Operation True Promise 4” của Iran đã được phát động nhằm phản công lại Mỹ và Israel thông qua làn sóng tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) quy mô lớn nhằm vào vùng lãnh thổ do Israel chiếm đóng và hệ thống căn cứ của Mỹ tại các quốc gia trong khu vực dưới sự chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 14 căn cứ của Mỹ trong khu vực bị tấn công.[3] 

Về thiệt hại, truyền thông Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei và các chỉ huy cấp cao thuộc IRGC đã thiệt mạng trong các đợt không kích vào khu phức hợp lãnh đạo tại thủ đô Tehran (Iran).[4] Dựa trên các báo cáo kỹ thuật từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) và dữ liệu giám sát không gian, quân đội Mỹ và Israel đã vô hiệu hóa thành công ít nhất 11 tổ hợp phòng không tầm xa và mạng lưới radar cảnh báo sớm.[5] Bên cạnh các mục tiêu quân sự, các đợt không kích cũng gây ra tổn thất nghiêm trọng đối với dân thường. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có gần 1.000 người thương vong trên khắp lãnh thổ Iran. Tại thủ đô Tehran và các khu vực lân cận, các cơ quan y tế địa phương xác nhận tổng số dân thường tử vong do các đợt oanh tạc đã vượt quá 310 người.[6] Đồng thời, các đợt phản công bằng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran cũng gây ra tổn thất đáng kể cho Mỹ, Israel và các quốc gia láng giềng. Theo báo cáo từ Military Watch Magazine, các đợt tập kích của Iran không chỉ đánh trúng hệ thống radar phòng thủ tên lửa chiến lược của Mỹ đặt tại Bahrain và Qatar mà còn gây hư hại nặng cho ít nhất hai căn cứ không quân mà Mỹ đang sử dụng tại khu vực.[7] Tại Israel, số người thiệt mạng đã xác nhận ít nhất 12 người thiệt mạng sau khi tên lửa Iran xuyên thủng hệ thống Vòm Sắt và đánh trúng các mục tiêu trên lãnh thổ nước này.[8] Chính quyền các nước Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất, Qatar và Iraq đã đồng loạt xác nhận có thiệt hại về người và hạ tầng dân sự; tiêu biểu là vụ hỏa hoạn lớn tại cảng Jebel Ali (Dubai) do mảnh vỡ tên lửa đánh chặn rơi xuống.[9] Đặc biệt, xung đột đã lan rộng ra các tuyến hàng hải huyết mạch, ít nhất ba tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz đã bị hư hại nặng sau các cuộc tập kích hiệp đồng bằng UAV và tên lửa hành trình.[10] 

Phản ứng trước sự kiện trên, vào ngày 1/3, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp, trong đó Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã lên án các cuộc tấn công và kêu gọi các bên tuân thủ luật pháp quốc tế. Nga và Trung Quốc đã lên án mạnh mẽ việc sử dụng vũ lực và kêu gọi các bên tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Iran.[11] Ngược lại, các nước như Anh, Pháp và Đức đã ra tuyên bố chung khẳng định sự đoàn kết tuyệt đối và quyết tâm “sát cánh cùng Mỹ” để đối phó với các hành động từ phía Iran.[12] Các nước Ả rập trong khu vực, gồm Ả-rập Xê-út, UAE, Bahrain, Kuwait, Jordan lên án mạnh mẽ các cuộc đáp trả của Iran nhắm vào các căn cứ Mỹ tại lãnh thổ của họ, coi đây là sự đe dọa nghiêm trọng đến an ninh vùng Vịnh.[13] Nhìn chung, các nước bày tỏ quan ngại đối với tình hình hiện tại và mong muốn cuộc xung đột mau chóng kết thúc. 

2. Nguyên nhân 

Nguyên nhân sâu xa của căng thẳng giữa Iran với Israel và Mỹ bắt nguồn từ nguồn gốc lịch sử lâu dài. Trước năm 1979, triều đại Pahlavi tại Iran đã duy trì mối quan hệ chặt chẽ, mật thiết với Mỹ và Israel. Trong Chiến tranh Lạnh, Mỹ đặc biệt coi trọng mối quan hệ với Iran nhằm duy trì ảnh hưởng tại vùng Vịnh Ba Tư và bình ổn thị trường năng lượng toàn cầu.[14] Tuy vậy, quan hệ Mỹ - Iran và Iran - Israel trải qua bước ngoặt to lớn sau sự kiện Cách mạng Hồi giáo Iran (01/4/1979) lật đổ chế độ quân chủ và thành lập nhà nước Cộng hòa Hồi giáo Iran do Ruhollah Khomeini đứng đầu. Cùng với sự kiện Khủng hoảng con tin Iran (04/11/1979), Mỹ đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran từ đó đến nay và áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nhắm vào Tehran. Đối với Israel, chính quyền Hồi giáo Iran duy trì lập trường thù địch khi coi Israel là cánh tay nối dài của Mỹ, trong đó Israel là “Tiểu Satan”, còn Mỹ là “Đại Satan”.[15] Các nhà lãnh đạo Iran đã nhiều lần khẳng định quan điểm không công nhận tính hợp pháp của nhà nước Israel. Bên cạnh đó, việc Iran ủng hộ, giúp đỡ cho các tổ chức chống Israel như phong trào Hamas, phong trào Hezbollah, phong trào Houthi cũng góp phần làm leo thang căng thẳng giữa hai quốc gia Trung Đông.[16] 

Vấn đề hạt nhân của Iran cũng là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới sự kiện quân sự này. Trong vòng hơn hai thập kỷ qua, chương trình hạt nhân của Iran là trọng tâm căng thẳng xuyên suốt giữa Iran với Mỹ và Israel. Sau khi các cơ quan giám sát quốc tế phát hiện dấu vết của uranium được làm giàu cao tại Natanz, Mỹ và một số quốc gia đã bày tỏ lo ngại rằng Iran sử dụng chương trình hạt nhân để phát triển vũ khí nguyên tử.[17] Việc Iran - một quốc gia Hồi giáo thù địch có khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân được Mỹ và Israel nhận diện là mối đe dọa đến lợi ích và vị thế của Mỹ tại Trung Đông, cũng như sự tồn vong của Israel. Sau sự đổ vỡ của Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) vào năm 2018, các bên đã cố gắng đàm phán tại Oman (tháng 4/2025) và Italia (tháng 5/2025) nhưng không đem lại tiến triển đáng kể.[18][19] Trước bối cảnh đàm phán bế tắc và xung đột Iran - Israel leo thang sau cuộc tấn công của lực lượng Hamas nhắm vào Israel (10/2023), Mỹ và Israel đã phát động chiến dịch không kích kéo dài 12 ngày (tháng 6/2025) nhắm vào các cơ sở hạt nhân quan trọng và những nhân vật chủ chốt trong chương trình hạt nhân của Iran. Gần nhất, vào tháng 2/2026, Mỹ và Iran đã lần lượt tổ chức các vòng đàm phán tại Thụy Sĩ, song Mỹ cáo buộc Iran đã không bày tỏ thiện chí đàm phán và cho rằng việc Tehran nhấn mạnh Iran vẫn sẽ tiếp tục làm giàu uranium tiềm ẩn khả năng Iran sản xuất vũ khí hạt nhân và đe dọa đến ổn định khu vực trong tương lai.[20] Quá trình đàm phán không đạt được triển vọng đã thúc đẩy chính quyền Mỹ quyết định sử dụng vũ lực, phối hợp với Israel mở đầu cho cuộc không kích lớn chưa từng có vào các cơ sở quan trọng cũng như những yếu nhân chủ chốt trong bộ máy chính quyền và lực lượng vũ trang Iran. 

3. Tác động 

Ở cấp độ khu vực, về chính trị, xung đột tiếp tục leo thang có khả năng sẽ tái định hình cục diện an ninh khu vực khi Mỹ, Israel và Iran chuyển sang đối đầu toàn diện. Xét trên phương diện luật pháp quốc tế, động thái tấn công của Mỹ - Israel đã vi phạm Khoản 4 Điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc về không được đe dọa dùng vũ lực và sử dụng vũ lực, tạo ra một tiền lệ đáng lo ngại với việc các nước xâm phạm đến chủ quyền lãnh thổ của quốc gia khác.[21][22] Việc Iran tấn công đáp trả vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại các nước lân cận như Bahrain, Iraq, Kuwait và Qatar cũng đã làm dấy lên lo ngại về tình hình an ninh và khả năng hậu thuẫn quân sự của Mỹ trong khu vực.[23] Sự gia tăng hoạt động quân sự cùng với các hành động gây hấn giữa các bên trong vùng Vịnh Ba Tư, đang khiến các quốc gia quan ngại về nguy cơ xói mòn chủ quyền lãnh thổ, xung đột lan rộng, chạy đua vũ trang và suy giảm môi trường an ninh tập thể vốn đã mong manh. 

Về kinh tế, căng thẳng quân sự nổ ra tại vùng Vịnh Ba Tư tiềm ẩn nguy cơ tạo ra cú sốc năng lượng trên phạm vi toàn cầu. Ngày 01/3, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz - nơi cung ứng nhiên liệu quan trọng và trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới, buộc các tàu chở dầu và khí hóa lỏng phải cập bến và thay đổi hải trình, qua đó làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng trong ngắn hạn.[24][25] Theo dự báo của công ty chứng khoán, đầu tư hàng đầu Morgan Stanley (Mỹ), xung đột kéo dài có khả năng dẫn đến tổn thất ước tính khoảng 3 triệu thùng dầu/ngày, kéo theo giá năng lượng tăng mạnh, áp lực lạm phát và bất ổn kinh tế ở nhiều khu vực ngoài Trung Đông.[26] Ngoài ra, hoạt động hàng không toàn cầu đã bị gián đoạn nghiêm trọng khi tám quốc gia vùng Vịnh tuyên bố đóng cửa không phận, buộc hơn 3.400 chuyến bay bị hủy và nhiều hãng hàng không quốc tế phải chuyển hướng.[27] Nhiều nhà phân tích gồm Eric Robertsen, Trưởng bộ phận nghiên cứu toàn cầu của Standard Chartered (Anh) và Ben Emons của FedWatch Advisors (Mỹ) nhận định rằng nếu xung đột tiếp tục kéo dài, chuỗi cung ứng năng lượng, thương mại và dịch vụ toàn cầu sẽ tiếp tục chịu áp lực từ rủi ro lạm phát gia tăng và khủng hoảng tài chính toàn cầu.[28] 

Ở cấp độ quốc gia, Iran phải đối mặt với tổn thất nghiêm trọng về nhân sự lãnh đạo khi nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng trong chiến dịch tấn công.[29] Đặc biệt, cái chết của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei được xem là thách thức lớn nhất đối với chế độ Hồi giáo của Iran trong gần 50 năm tồn tại, trong bối cảnh chưa có người kế nhiệm rõ ràng sau khi ông qua đời.[30] Hội đồng lâm thời đã được thành lập,bao gồm Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian, Chánh án Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i và Giáo sĩ Alireza Arafi, thành viên của Hội đồng Giám hộ (Guardian Council).[31][32] 

Tại Israel, về chính trị, chiến dịch tấn công nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong nội bộ. Phần lớn phe đối lập cũng bày tỏ sự tán thành đối với quyết định của chính phủ. Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid đã công khai cảm ơn đồng minh Mỹ.[33] Song song với sự ủng hộ chính trị là áp lực gia tăng lên hệ thống phòng thủ nội địa. Iran đã liên tục tấn công Israel bằng tên lửa, với khoảng 20 đợt chỉ trong vòng 24 giờ. Quân đội Israel cho biết các vụ phóng liên tục đã kích hoạt cảnh báo không kích thường xuyên trên toàn lãnh thổ, đặt ra thách thức lớn đối với năng lực phòng thủ trong bối cảnh xung đột leo thang.[34] Tại Mỹ, tác động chính trị thể hiện rõ qua tranh luận gay gắt về quyền hạn chiến tranh của tổng thống. Nhiều nghị sĩ như Ruben Gallego, Thomas Massie, Tim Kaine và Chuck Schumer đã lên án tính bất hợp pháp của quyết định này và thúc đẩy triệu tập phiên họp Quốc hội để xem xét vấn đề. Mark Warner, Phó Chủ tịch Ủy ban đặc biệt về tình báo Thượng viện, nhận định đây là “một quyết định có hậu quả nghiêm trọng, có nguy cơ kéo Mỹ vào một cuộc xung đột quy mô lớn khác ở Trung Đông”.[35] Dư luận Mỹ cũng từng thể hiện tâm lý không ủng hộ chiến tranh với Iran, đặc biệt phản đối một cuộc chiến nhằm lật đổ chế độ.[36] Sau khi chiến dịch nổ ra, các cuộc biểu tình chống chiến tranh đã bùng phát tại nhiều thành phố lớn như Washington, D.C., New York và Portland.[37][38] 

4. Dự báo 

Trước những diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông, có thể điểm qua một vài kịch bản như sau: 

Kịch bản đầu tiên, đồng thời cũng là kịch bản khả thi nhất, là việc xung đột tại khu vực sẽ tiếp tục leo thang. Hiện tại, cùng với các vụ không kích liên tục nhắm vào đối thủ, các bên đều đang đưa ra những tuyên bố gay gắt về quân sự và chưa có dấu hiệu nối lại đàm phán. Về phía Iran, những thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở vật chất và con người lại càng thúc đẩy quyết tâm đối đầu với Mỹ.[39] Về phía Mỹ, phát biểu ngay sau cuộc tấn công đầu tiên, Tổng thống Donald Trump đã khẳng định chiến dịch tại Iran sẽ là một chiến dịch có quy mô lớn và lâu dài.[40] Về phía Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng đã khẳng định chiến dịch quân sự của Israel sẽ được tiếp tục chừng nào còn “cần thiết” nhằm triệt tiêu mối đe dọa hiện hữu từ Iran.[41] Những tuyên bố nêu trên đã cho thấy các bên đều không ngần ngại trước nguy cơ xung đột được đẩy lên cao trào mới, thậm chí có thể sử dụng những vũ khí tối tân nhất để tham chiến. Đồng thời, một cuộc giao chiến trực tiếp giữa IRGC và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cũng có thể xảy ra cùng với sự hỗ trợ của hải quân Mỹ từ những chiến hạm đã được Mỹ tập trung xung quanh vùng Vịnh.[42] Kịch bản này nhiều khả năng sẽ đưa đến một cuộc chiến kéo dài và phức tạp hơn Cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025.[43] Nghiêm trọng hơn, các xung đột cũng có thể bùng nổ trên toàn khu vực Trung Đông. Theo những diễn biến mới nhất trên chiến trường, lực lượng Hezbollah - thường được coi là nằm trong “Trục kháng chiến” và có mối quan hệ mật thiết với Iran đã có hành động quân sự nhằm vào Israel, dẫn đến các vụ đáp trả của Israel vào Lebanon, gây nguy cơ xung đột lan rộng.[44] Nếu lực lượng Houthi cũng hỗ trợ Iran, và tệ hơn là các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông quyết định tham chiến, xung đột sẽ lan ra toàn khu vực. Dù chưa có tuyên bố chính thức, không loại trừ khả năng các nước Trung Đông sẽ hợp tác với Mỹ để ứng phó với Iran, nhằm triệt tiêu mối đe dọa về an ninh chính trị - kinh tế trước những thiệt hại nghiêm trọng về dân sự do các vụ không kích của Iran và việc IRGC phong tỏa eo biển Hormuz.[45][46] Đơn cử như việc Ả-rập Xê-út đã tuyên bố sẽ sẵn sàng huy động toàn lực để hỗ trợ các đồng minh trong khu vực để đáp trả Iran, nếu tiếp tục bị Iran không kích.[47] 

Nếu kịch bản này xảy ra, nhiều khả năng phần thắng sẽ thuộc về phía Mỹ và Israel. Tính đến thời điểm hiện tại, ưu thế trên chiến trường đang nghiêng về hai nước này với thiệt hại rất hạn chế, cùng với tiềm lực quân sự thường trực lớn mạnh. Trong khi đó, Iran đã phải hứng chịu các đợt bom rải thảm trên khắp cả nước, cùng với việc nhiều chỉ huy cấp cao được ghi nhận đã thiệt mạng khiến công tác ứng phó, đáp trả trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.[48] Hơn nữa, trong trường hợp các nước đồng minh của Mỹ ở Trung Đông với tiềm lực quân sự và kinh tế lớn tham chiến, đó sẽ là tình thế hết sức khó khăn đối với Iran, kể cả khi nước này có thêm sự hỗ trợ từ Hezbollah hay Houthi khi nước này phải chia sẻ nguồn lực có hạn cho các lực lượng kể trên. Có thể nhìn nhận xung đột hiện tại là một cuộc chiến không cân sức, với phần thắng đang nằm nhiều trong tay Mỹ và Israel. 

Một kịch bản khác lạc quan hơn là việc Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán và hai bên có thể đạt thỏa thuận hạt nhân mới để từ đó chấm dứt chiến sự. Kịch bản này cũng tương đối khả thi, xét đến tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây về việc ông đồng ý với đề xuất đàm phán từ chính quyền Iran lâm thời.[49] Dù vậy, ông Trump vẫn chưa tiết lộ thời gian và kế hoạch đàm phán cụ thể, khiến cho kịch bản này vẫn còn nhiều ẩn số. Trong viễn cảnh đàm phán được nối lại, Mỹ và Iran có thể vừa đàm phán và vừa giằng co trên chiến trường, hoặc thực thi lệnh ngừng bắn để tập trung đàm phán, tùy vào thiện chí của lãnh đạo các bên tham chiến. Tuy nhiên, với vị thế bất lợi hiện tại, gần như có thể chắc chắn Iran sẽ phải chấp nhận nhượng bộ với các điều kiện Mỹ đặt ra trước đây, khiến thỏa thuận đạt được sẽ có lợi cho những toan tính của phía Mỹ.[50] 

Kịch bản tiếp theo với tương đối ít khả năng xảy ra, liên quan đến việc phe đối lập tại Iran lật đổ chế độ và thiết lập chính quyền mới, làm cơ sở để Mỹ và Israel đơn phương chấm dứt các hành động quân sự. Cụ thể, Mỹ có khả năng tranh thủ thời cơ hậu thuẫn những người phản đối chế độ nổi dậy giành chính quyền, nhằm thiết lập một chính quyền “dân chủ”, thân Mỹ hơn như chế độ quân chủ trước Cách mạng Hồi giáo Iran 1979. Sau đó, Mỹ và Israel có thể sẽ ngừng các hành động quân sự để tập trung vào tái thiết và xây dựng chính quyền mới theo hướng có lợi cho Mỹ. Kịch bản này không phải là bất khả thi, đặc biệt khi xét đến các kịch bản tương tự đã xảy ra ở Afghanistan và Iraq sau khi Mỹ can thiệp vào Afghanistan năm 2001 và Iraq năm 2003.[51][52] Hơn nữa, lật lại diễn biến căng thẳng giữa Mỹ và Iran hồi tháng 1, có thể nhận thấy Mỹ và Israel đã nhiều lần chỉ trích chính quyền Iran về việc đàn áp người biểu tình và tuyên bố sẽ ủng hộ các phong trào đó.[53] Trong cuộc chiến lần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã kêu gọi những người Iran ở phe bất đồng chính kiến nổi dậy chống chính quyền. Tuy nhiên, tính đến hiện tại, các phong trào biểu tình tại Iran hầu như mới mang tính quần chúng tự phát, chưa có những nhân vật đủ uy tín đứng ra trực tiếp lãnh đạo. Thái tử lưu vong Pahlavi hiện đang là nhân vật nhận được nhiều chú ý, nhưng hiện tại chưa ghi nhận động thái nào đáng kể ngoài việc kêu gọi người dân Iran hãy nhân cơ hội thay đổi chế độ.[54] Nhìn chung, tình hình Iran nói riêng và khu vực Trung Đông hiện tại đang trở nên ngày càng phức tạp. Nếu các bên không có sự kiềm chế, xung đột có thể tiếp tục lan rộng, mở đầu cho những vòng xoáy bạo lực và bất ổn nghiêm trọng hơn ở khu vực. 

TÀI LIỆU THAM KHẢO 

[1] George Hay, “Trump’s new Iran attack opens up big global risks”, Reuters, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.reuters.com/commentary/breakingviews/trumps-new-iran-attack-opens-up -big-global-risks-2026-02-28/ 

[2] AJLabs, “Mapping US and Israeli attacks on Iran àn Tehran’s retaliatory strikes”, AL Jazeera, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 01/3/2026 

https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/mapping-us-and-israeli-attacks-on-iran-an d-tehrans-retaliatory-strikes 

[3] Công Thuận, “Các cuộc tấn công tên lửa liên tục của Iran gây bất ngờ cho Mỹ”. Thông tấn xã Việt Nam, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. https://baotintuc.vn/the-gioi/cac-cuoc-tan-cong-ten-lua-lien-tuc-cua-iran-gay-bat-ngo-c ho-my-20260301100049124.htm 

[4] Christina Anagnostopoulos, Ros Russell, Deborah Kyvrikosaios, “US-Israeli strikes kill Khamenei and Iranian retaliation shakes gulf - As it happened,” Reuters, ngày 02/3/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.reuters.com/world/iran-crisis-live-explosions-tehran-israel-announces-stri ke-2026-02-28/ 

[5] Kelly Campa, Benjamin Schmida, Adham Fattah, Parker Hempel, Carolyn Moorman, Annika Ganzeveld, “Iran Update Evening Special Report”, ISW, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-f ebruary-28-2026/ 

[6] Trần Phương, “Gần 1.000 người thương vong ở Iran, Mỹ thiệt hại không đáng kể”, Tuổi trẻ online, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://tuoitre.vn/gan-1-000-nguoi-thuong-vong-o-iran-my-thiet-hai-khong-dang-ke-20 260301020819751.htm 

[7] Military Watch Magazine Editorial Staff, “Iranian Ballistic Missile Precision Strikes Destroy Missile Defence Radars in Bahrain and Qatar”, Military Watch Magazine, ngày 28/02/2026. Truy cập 01/3/2026. https://militarywatchmagazine.com/article/iranian-strike-missile-defence-radars-bahrai n-qatar 

[8] Thanh Tâm, “Israel điều tra vụ phòng không để lọt tên lửa đạn đạo Iran”, VNExpress, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://vnexpress.net/israel-dieu-tra-vu-phong-khong-de-lot-ten-lua-dan-dao-iran-5045 389.html 

[9] Đài Trang & Mạnh Hùng, “UAE, Qatar và Iraq xác nhận thương vong do Iran tấn công trả đũa”, Báo Tin tức, ngày 01/03/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. https://baotintuc.vn/the-gioi/uae-qatar-va-iraq-xac-nhan-thuong-vong-do-iran-tan-cong -tra-dua-20260301114954024.htm 

[10] Yousef Saba, Jaidaa Taha, & Jonathan Saul, “Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates”, Reuters, ngày 01/03/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.reuters.com/business/energy/three-tankers-damaged-gulf-us-iran-conflict escalates-2026-03-01/ 

[11] “China condemns attacks on Iran, urges ceasefire and talks”, Reuters, ngày 01/03/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-urges-immediate-ceasefire-after-us-i srael-strike-iran-2026-03-01/ 

[12] Việt Dũng, “Anh, Pháp, Đức tuyên bố sát cánh cùng Mỹ đối phó Iran”, Vietnamnet.vn, ngày 02/03/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://vietnamnet.vn/anh-phap-duc-tuyen-bo-sat-canh-cung-my-doi-pho-iran-2493832 .html 

[13] Aya Batrawy, Scott Simon, “Gulf countries that host U.S. military bases say Iran has retaliated to U.S. strikes”, NPR, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730239/gulf-countries-that-host-u-s-military-b ases-say-iran-has-retaliated-to-u-s-strikes 

[14] Demosfenovich Bogaturov Aleksey và Averkov Viktor Viktorovich, Lịch Sử Quan Hệ Quốc Tế, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, năm 2013, trang 398.

[15] Thùy Dương, “Iran và Israel: Từ đồng minh đến kẻ thù không đội trời chung”, Báo Tin tức, ngày 5/10/2024. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://baotintuc.vn/ho-so/iran-va-israel-tu-dong-minh-den-ke-thu-khong-doi-troi-chun g-ky-cuoi-20241003092715020.htm 

[16] Center for Preventive Action, “Confrontation between the United States and Iran”, Global Conflict Tracker, Council on Foreign Relations, ngày 6/1/2023. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/confrontation-between-united-state s-and-iran. 

[17] Hà Đào, “Chi Tiết về Năng Lực Hạt Nhân Của Iran Khiến Israel Phải Tấn Công Phủ Đầu”, Tuổi trẻ Online, ngày 14/6/2025. Truy cập ngày 01/3/2026. https://tuoitre.vn/chi-tiet-ve-nang-luc-hat-nhan-cua-iran-khien-israel-phai-tan-cong-ph u-dau-20250614130546923.htm. 

[18] “Iran and US Set for Nuclear Talks in Oman”, Al Jazeera, ngày 7/4/2025. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.aljazeera.com/news/2025/4/7/trump-claims-direct-us-talks-with-iran-on-n uclear-deal-have-begun. 

[19] Gavin Blackburn, “Fifth Round of US-Iran Nuclear Talks to Take Place in Rome, Oman Says”, Euronews, ngày 21/5/2025. Truy cập ngày 01/3/2026. https://www.euronews.com/my-europe/2025/05/21/fifth-round-of-us-iran-nuclear-deal -talks-to-take-place-on-friday-in-rome-oman-says. 

[20] Alex Raufoglu, “US Says Iran Rejected Nuclear Offer Before Preemptive Strikes”, RFE/RL, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.rferl.org/a/us-says-iran-rejected-nuclear-offer-before-preemptive-strikes/3 3690695.html 

[21] Shannon Brincat & Juan Zahir Naranjo Cáceres, “Neither preemptive nor legal, US-Israeli strikes on Iran have blown up international law”, The Conversation, ngày 1/3/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://theconversation.com/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-hav e-blown-up-international-law-277173

[22] Chatham House Experts, “US and Israel attack Iran, killing Khamenei. Tehran launches counterstrikes: Early analysis from Chatham House experts”, Chatham House, ngày 28/2/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.chathamhouse.org/2026/02/us-and-israel-attack-iran-early-analysis-chatha m-house-experts 

[23] The Week News Desk, “Explosions heard in UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait and Saudi Arabia as Iran launches strikes on US military bases”, The Week, ngày 28/2/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/02/28/explosions-heard-in-uae-qatar-b ahrain-kuwait-and-saudi-arabia-as-iran-launches-strikes-on-us-military-bases.html

[24] Maki Shiraki, Kentaro Okasaka & Kevin Buckland, “Japan shippers halt Hormuz operations after US, Israel strikes on Iran”, Reuters, ngày 01/03/2026. Truy cập ngày 02/03/2026. 

https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-shippers-halt-hormuz-operations-aft er-us-israel-strikes-iran-2026-03-01/ 

[25] Huda Ata, “Iran moves to close Strait of Hormuz after strikes”, Gulf News, ngày 28/2/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://gulfnews.com/world/mena/iran-moves-to-close-strait-of-hormuz-after-strikes-1. 500458858 

[26] John Fox & Anna Malone, “Trump’s new Iran attack opens up big global risks”, Reuters, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 02/03/2026. 

https://www.reuters.com/commentary/breakingviews/trumps-new-iran-attack-opens-up -big-global-risks-2026-02-28/ 

[27] Marc Levy, “Stranded travelers scramble to make new connections as war shuts much of Middle East to air travel”, AP News, cập nhật ngày 02/03/2026. Truy cập ngày 02/03/2026. 

https://apnews.com/article/iran-israel-us-flights-03-01-2026-037e2570049a1b34b52a1 3427e491547 

[28] Anniek Bao, “U.S. - Israel strikes Iran: What we know as markets brace for turmoil”, CNBC, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 02/3/2026.

https://www.cnbc.com/2026/03/01/iran-khamenei-trump-us-investors-markets.html

[29][31] Ray Takeyh, Hasib J. Sabbagh Senior Fellow; Elliott Abrams, Senior Fellow; Steven A. Cook, Eni Enrico Mattei Senior Fellow; & Max Boot, Jeane J. Kirkpatrick Senior Fellow, “Gauging the impact of massive U.S.-Israeli strikes on Iran”, Council on Foreign Relations, 28/02/2026. Truy cập ngày 02/03/2026. 

https://www.cfr.org/articles/gauging-the-impact-of-massive-u-s-israeli-strikes-on-iran/

[30] Giselle Ruhiyyih Ewing, “Ayatollah Khamenei is dead. Here’s what that means for Iran’s leadership”, Politico, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 02/03/2026. https://www.politico.com/news/2026/02/28/ayatollah-khamenei-iran-leadership-00806 167 

[32] Yashraj Sharma, “Who are the council members temporarily in charge of Iran?”, Al Jazeera, ngày 1/3/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/who-are-the-council-members-temporarily-i n-charge-of-iran 

[33] Jan-Philipp Scholz, “What will war on Iran mean for Israel?”, DW, ngày 28/2/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.dw.com/en/what-will-war-on-iran-mean-for-israel/a-76168659

[34] “Iran launched repeated missile attacks on Israel: Israel Defence Forces”, NewsOnAir, ngày 01/03/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.newsonair.gov.in/iran-launched-repeated-missile-attacks-on-israel-israel-d efence-forces/ 

[35] Robert Tait, “US lawmakers condemn Trump over Iran strikes: ‘acts of war unauthorized by Congress’”, The Guardian, ngày 28/2/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. https://www.theguardian.com/world/2026/feb/28/iran-attack-us-political-reaction

[36] Kelly A. Grieco, Christopher Preble, Emma Ashford, Evan Cooper, & J. James Kim, “Experts React: What the epic fury Iran strikes signal to the world”, Stimson Center, ngày 28/2/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.stimson.org/2026/experts-react-what-the-epic-fury-iran-strikes-signal-to-t he-world/

[37] Joni Auden Land, “Protesters gather in Portland to condemn military strike in Iran”, OPB, ngày 28/2/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. 

https://www.opb.org/article/2026/02/28/pacific-northwest-lawmakers-reaction-iran-wa r/ 

[38] Edward Helmore, “Protesters rally across US after strikes on Iran that killed Khamenei”, The Guardian, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 02/3/2026. https://www.theguardian.com/us-news/2026/feb/28/khamenei-killing-protests-us

[39] Tim Lister, “Iranian president says revenge is country's ‘right and duty’”, CNN, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://edition.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=c mm7k1c1600003j6s27cllty9 

[40] Tuyết Lan, “Thông điệp của ông Trump với chiến dịch Iran”, Báo thanh niên, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://thanhnien.vn/thong-diep-cua-ong-trump-voi-chien-dich-iran-185260301104621 848.htm 

[41] JNS staff, “Netanyahu tells Iranians: ‘Do not miss opportunity’ for regime change”, JNS, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.jns.org/netanyahu-tells-iranians-do-not-miss-opportunity-for-regime-chan ge/ 

[42] Konstantin Toropin & Ben Finley, “US military builds up the largest force of warships and aircraft in the Middle East in decades”, AP News, ngày 26/02/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://apnews.com/article/us-military-iran-buildup-nuclear-program-5663a8b0d81c84 39adfaa010c59a36f5 

[43] Katherine Donlevy, “Military campaign in Iran likely to last weeks, US and Israeli officials predict”, New York Post, ngày 28/02/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. https://nypost.com/2026/02/28/us-news/military-campaign-in-iran-likely-to-last-weeks -us-and-israeli-officials-predict/ 

[44] Al Jazeera Staff, “Israel bombs Beirut after Hezbollah launches rocket attack”, Al Jazeera, ngày 02/3/2026. Truy cập ngày 02/3/2026.

https://www.aljazeera.com/news/2026/3/2/israel-bombs-beirut-after-hezbollah-launche s-rocket-attack 

[45] Minh Hạnh, “Toàn cảnh cuộc trả đũa của Iran vào các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông”, Báo điện tử Tiền phong, ngày 01/3/2026. 

https://tienphong.vn/toan-canh-cuoc-tra-dua-cua-iran-vao-cac-can-cu-quan-su-my-o-tr ung-dong-post1823891.tpo 

[46] Stockwell, Billy, Pourahmadi, Adam, “Elevated threat to shipping in Strait of Hormuz persists amid fresh strikes”, CNN, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. https://edition.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=c mm7nc40k00003d5tnn6aqbwk 

[47] Emily Goodin & Gabrielle Fahmy, “Saudi Arabia condemns Iran’s attacks on Gulf nations, offers ‘all its capabilities’ in the fight against Tehran”, New York Post, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://nypost.com/2026/02/28/us-news/saudi-arabia-condemns-irans-attacks-on-gulf-n ations-offers-all-its-capabilities-in-the-fight-against-tehran/ 

[48] Trần Phương, “Gần 1.000 người thương vong ở Iran, Mỹ thiệt hại không đáng kể”, Tuổi trẻ Online, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://tuoitre.vn/gan-1-000-nguoi-thuong-vong-o-iran-my-thiet-hai-khong-dang-ke-20 260301020819751.htm 

[49] Michael Scherer, “I have agreed to talk”, The Atlantic, 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://www.theatlantic.com/national-security/2026/03/trump-iran-attack-negotiations/ 686201/ 

[50] Bảo Hoàng, “Mỹ - Iran kết thúc đàm phán ‘nghiêm túc nhất’”, Báo Thanh niên, ngày 27/02/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://thanhnien.vn/my-iran-ket-thuc-dam-phan-nghiem-tuc-nhat-1852602270712298 21.htm 

[51] “Trump threatens Iran over protest crackdown as deadly unrest flares”, Reuters, ngày 03/01/2026. Truy cập ngày 01/3/2026.

https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-threatens-iran-over-protest-deaths-u nrest-flares-2026-01-02/ 

[52] Minh Đức, “Cuộc chiến của Mỹ và NATO tại Afghanistan - những sai lầm về chiến lược”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, ngày 09/11/2021. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://m.tapchiqptd.vn/vi/quoc-phong-quan-su-nuoc-ngoai/cuoc-chien-cua-my-va-nat o-tai-afghanistan-nhung-sai-lam-ve-chien-luoc-17627.html 

[53] Trung Hiếu, “Chiến tranh Iraq: Mỹ định xây mô hình dân chủ cho Trung Đông nhưng bất thành”, VOV, ngày 21/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/chien-tranh-iraq-my-dinh-xay-mo-hinh-dan-chu-cho-tr ung-dong-nhung-bat-thanh-post1008667.vov 

[54] Yến Vi, “Tình hình Iran: Người dân kẹt trong khói lửa”, Báo Thế giới & Việt Nam, ngày 01/3/2026. Truy cập ngày 01/3/2026. 

https://baoquocte.vn/tinh-hinh-iran-nguoi-dan-ket-trong-khoi-lua-364313.html