53 năm - chặng đường lịch sử với bao gian khó nhưng cũng không kém phần tự hào mà các quốc gia thành viên của mái nhà chung ASEAN đã sánh bước cùng nhau để thực hiện hóa mục tiêu chung về một cộng đồng ASEAN vững mạnh - “Một tầm nhìn, Một bản sắc, Một cộng đồng”. Trải qua hơn 50 năm hình thành và phát triển (8/8/1967 - 8/8/2020), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ngày càng khẳng định được vai trò quan trọng của một thực thể chính trị - kinh tế ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, một tổ chức khu vực vững mạnh, và là đối tác không thể thiếu trong chính sách khu vực của các cường quốc trên thế giới.
Sau khi giành được độc lập và đứng trước yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, nhiều nước ở khu vực Đông Nam Á đã chủ trương thành lập một tổ chức liên minh khu vực nhằm: hợp tác phát triển kinh tế đồng thời hạn chế sự ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài đối với khu vực. Ngày 8/8/1967, Bộ trưởng Ngoại giao năm nước Đông Nam Á đã cùng ký vào bản Tuyên bố Bangkok, khai sinh ra ASEAN – “Hiệp hội đại diện cho ý chí tập thể của các quốc gia ở Đông Nam Á gắn bó với nhau bởi tình hữu nghị và hợp tác, và thông qua những cống hiến và nỗ lực chung đảm bảo cho nhân dân mình và cho các thế hệ mai sau được hưởng hòa bình, tự do và phồn vinh”. Từ một tổ chức với năm thành viên đầu tiên gồm Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Philippines, ASEAN đã kết nạp thêm Brunei (1984), Việt Nam (1995), Lào và Myanmar (1997) và Campuchia (1999), hiện thực hóa giấc mơ về một ASEAN hòa bình và ổn định.
ASEAN luôn đề cao các nguyên tắc về tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia; giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc… Các vấn đề của ASEAN đều được xử lý bằng nguyên tắc đồng thuận (consensus) và các vấn đề quan trọng chỉ được coi là của ASEAN khi được tất cả các nước thành viên nhất trí thông qua. Bên cạnh đó, các nước ASEAN dù lớn hay nhỏ, giàu hay nghèo, đều bình đẳng với nhau trong nghĩa vụ đóng góp trách nhiệm cũng như chia sẻ quyền lợi.... Tất cả những yếu tố này đã góp phần tạo nên nét đặc sắc, riêng biệt của tổ chức trong quá trình vận hành cũng như khi giải quyết vấn đề.
Các nước thành viên ASEAN tuy gần gũi về địa lý, nhưng lại đa dạng về chế độ chính trị, văn hóa, ngôn ngữ và trình độ phát triển. Trải qua những thăng trầm lịch sử, những mục tiêu và vận mệnh chung đã dần dần thu hẹp khoảng cách, hài hòa những đặc điểm khác biệt, “tính đa dạng phong phú đã đem lại sức mạnh và nguồn cổ vũ, giúp nhau xây dựng một ý thức cộng đồng mạnh mẽ”. Từ ý tưởng sơ khởi về một cộng đồng ASEAN trong Tuyên bố Hòa hợp Bali II (2003), với thực lực và nền tảng pháp lý đã có, với lộ trình xây dựng cộng đồng (2009-2015) được triển khai hiệu quả, ngày 31/12/2015, Cộng đồng ASEAN chính thức ra đời, mở ra một chương mới trong lịch sử của ASEAN, đưa hợp tác ASEAN lên một tầm cao mới. Cộng đồng ASEAN 2015 hình thành là kết quả của gần 50 năm hợp tác với nền tảng vững chắc là bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định và an ninh khu vực.
Sự tham gia của 10 nước thành viên, ASEAN đã góp phần chấm dứt sự chia rẽ và đối đầu giữa các nước Đông Nam Á; tạo dựng mối quan hệ mới về chất giữa các nước thành viên, trên cơ sở hữu nghị, hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, hợp tác toàn diện và ngày càng chặt chẽ cả về song phương và đa phương. Đoàn kết và hợp tác trong ASEAN ngày càng được củng cố và tăng cường theo phương châm bảo đảm sự “thống nhất trong đa dạng”, trên cơ sở các mục tiêu và nguyên tắc cơ bản của Hiệp hội, nhất là nguyên tắc đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau. ASEAN đã trở thành một tổ chức hợp tác khu vực thực sự, mang tính toàn diện và năng động hơn; và là nhân tố quan trọng bảo đảm hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển ở khu vực Đông Nam Á và Châu Á - Thái Bình Dương. Bên cạnh đó, ASEAN tiếp tục tăng cường sự hợp tác giữa các nước thành viên, cũng như giữa ASEAN với các đối tác đối thoại của hiệp hội dựa trên các nguyên tắc được quy định trong “Hiến chương ASEAN” và “Hiệp ước Thân thiện và hợp tác tại Đông Nam Á”. Điều này góp phần duy trì sự ổn định và hòa bình kể cả khi có sự can thiệp của bên ngoài và giữ được tính trung tâm của khu vực.
Là thành viên có dân số lớn thứ 3 và diện tích đứng thứ 4 trong ASEAN, với vị trí địa chiến lược và kinh tế quan trọng ở Đông Nam Á, Việt Nam có vai trò quan trọng trong ASEAN và được các nước thành viên khác đặt nhiều kỳ vọng. Trên cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2020, phát huy tinh thần “ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng” với tư duy Cộng đồng, hành động Cộng đồng, Việt Nam đã chủ động điều phối, phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên ứng phó linh hoạt với Covid-19, bảo đảm duy trì “dòng chảy bình thường” của ASEAN, không để việc triển khai các ưu tiên, sáng kiến bị gián đoạn. Việt Nam và các quốc gia ASEAN vẫn đang nỗ lực triển khai nhiều kế hoạch cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn như “Quỹ ứng phó Covid-19”, lập kho y tế dự phòng, “Quy trình chuẩn về ứng phó dịch bệnh”, xây dựng kế hoạch phục hồi toàn diện sau dịch bệnh, trong khi tiếp tục thực hiện rà soát giữa kỳ việc thực hiện các kế hoạch tổng thể của ASEAN đến 2025 và xây dựng Tầm nhìn ASEAN sau 2025…Việt Nam coi vị trí chủ tịch ASEAN 2020 là phép thử cho sự trưởng thành; là cơ hội tốt để phát huy khả năng của Việt Nam trong việc dẫn dắt Cộng đồng ASEAN cũng như quảng bá đất nước để khu vực và thế giới hiểu hơn về Việt Nam.
53 năm đã trôi qua, chúng ta tự hào vì những thành tựu đã đạt được nhưng cũng cần nghiêm chỉnh nhìn nhận những thách thức và sai lầm. Trong bối cảnh ASEAN chịu ảnh hưởng của cạnh tranh địa chính trị giữa các nước lớn và cơ chế hoạt động của tổ chức vẫn còn lỏng lẻo cũng như việc triển khai các thỏa thuận trên thực tế vẫn còn nhiều điểm hạn chế, trọng trách đặt lên vai các quốc gia thành viên càng thêm nặng. Nhưng trên tất cả, chúng ta có quyền tin rằng với sự hợp tác và đoàn kết sâu rộng, ASEAN đã, đang và sẽ tiếp tục là một cộng đồng vững mạnh.
Nguồn tham khảo:
https://asean.org/asean/about-asean/history/
https://vietnam.vnanet.vn/.../the-essential.../191203.html
![[NHỮNG MIỀN ĐẤT MÀ PHI HÀNH ĐOÀN GALILEO SOCIETY ĐÃ KHÁM PHÁ]](https://scontent.fhan3-3.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/123763270_2791859964402688_975357579887656635_n.png?stp=dst-jpg_tt6&cstp=mx2048x1462&ctp=s2048x1462&_nc_cat=101&ccb=1-7&_nc_sid=cf85f3&_nc_eui2=AeFThrOeiSKAwL2K59jh9g1FEmXLaZA_FCoSZctpkD8UKsIrnP-mboxK7I8nTu3FzLBL9an0cuAwycF2S1-w7l2O&_nc_ohc=n7pIwTh51GwQ7kNvwEMiK-x&_nc_oc=AdoQ9M0Rzamw1otHav4YE8A89PP5yjSxMKTxWPu07jPtWRJSzf6RfpXrDgdO9bD3K4kZXQjMyInKdaxBUhfo88qR&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.fhan3-3.fna&_nc_gid=6j1VwKYmsiwlybpUbv_qWQ&_nc_ss=7b2a8&oh=00_AQKuVfKK8YpNjxQB1huTFJYDPbPyfJXrGrP4xXxHzWOD4Q&oe=6AD8D5BC)