75 NĂM THÀNH LẬP LIÊN ĐOÀN Ả RẬP

Liên đoàn Arập (League of Arab States), tên gọi chính thức là Liên minh các quốc gia Ả Rập, là một tổ chức của các quốc gia Ả Rập tại Tây Nam Á, Bắc và Đông Bắc Phi. Tổ chức được thành lập vào ngày 22/3/1945 tại Cairo với 7 thành viên sáng lập: Ai Cập, Irắc, Transjordan (sau được đổi tên thành Jordan sau năm 1946), Liban, Ả rập Xê út, Syria và Yemen. Liên minh các quốc gia Ả Rập được coi là một trong số các tổ chức khu vực lâu đời nhất, liên minh dựa trên nền tảng Chủ nghĩa dân tộc Ả Rập - “Pan-Arabism”sau Thế chiến thứ 2. Không giống với các tổ chức khu vực đến sau như Liên minh Châu Phi, Liên minh Châu  Âu EU, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á,...các quốc gia thành viên của Liên đoàn Ả Rập không có sự tiếp giáp địa lý. Hiện nay Liên đoàn Ả Rập có 22 thành viên, trụ sở đóng tại Cairo (Ai Cập), dân số ước tính khoảng 339.511.000 người, ngôn ngữ chính thức là tiếng Ả Rập, Hội đồng là cơ quan tối cao của Liên đoàn, Tổng thư ký hiện nay là ông Amr Moussa. Syria và Libya là 2 quốc gia đã bị đình chỉ tư cách thành viên vào năm 2011 vì bị cáo buộc dùng vũ lực để đàn áp dân thường trong các cuộc bạo động chống chính phủ.

Mục đích khi thành lập của Liên đoàn là củng cố và phát triển các quan hệ hữu nghị giữa các nước trong Liên đoàn, phối hợp chính sách và hoạt động hướng tới mục tiêu chung là sự phồn thịnh của tất cả các nước Ả Rập (bảo vệ nền độc lập, chủ quyền và hợp tác về kinh tế, tài chính, văn hoá, xã hội, v.v.). Cho đến khi Israel được thành lập vào năm 1948, một trong những mục tiêu quan trọng nhất mà tất cả các quốc gia đều tuân thủ là chống lại nhà nước Do Thái này và ủng hộ tư cách nhà nước của Palestine. Nhưng cũng chính vấn đề của Israel đã làm nảy sinh nhiều sự chia rẽ trong khối khi đặt ra câu hỏi rằng có nên thiết lập quan hệ với Israel vì một số mục tiêu nhất định. Cụ thể, Sau khi Ai Cập ký hiệp ước hòa bình với Israel vào ngày 26 tháng 3 năm 1979, các thành viên khác của Liên đoàn Ả Rập đã bỏ phiếu đình chỉ tư cách thành viên Ai Cập và chuyển trụ sở Liên đoàn từ Cairo đến Tunis. Ai Cập đã được phục hồi tư cách thành viên  vào năm 1989, và trụ sở của Liên đoàn đã trở lại Cairo năm 1990.

Với tư cách là một tổ chức khu vực, Liên đoàn Ả Rập cũng đã đạt được nhiều thành tựu. Nó đã đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng các chương trình giảng dạy tại các trường học, tổ chức nâng cao vai trò của phụ nữ trong xã hội, đẩy mạnh phúc lợi xã hội dành cho trẻ em, khuyến khích các chương trình về thể thao, bảo tồn các di sản của các quốc gia Arập, thúc đẩy trao đổi văn hóa giữa các nước thành viên. Những chiến dịch xóa mù chữ được phát động, nhiều tác phẩm khoa học kĩ thuật hiện đại đã được dịch và trao đổi giữa các quốc gia thành viên. Liên đoàn khuyến khích những biện pháp chống tội phạm và nghiện hút, giải quyết những vấn đề về lao động - đặc biệt là với lao động nhập cư người Arập.

Tuy nhiên, từ khi thành lập, Liên đoàn Ả Rập đã cho thấy sự ảnh hưởng yếu ớt của hệ thống liên minh lỏng lẻo này đối với chính trị khu vực. Các cuộc đàm phán hòa bình giữa người Israel và người Palestine đang bế tắc. Mặc dù cấm các thành viên dùng vũ lực, các quốc gia đã sử dụng vũ lực chống lại lợi ích của nhau trong nhiều trường hợp. Ai Cập xâm nhập vào Yemen trong những năm 1960. Syria chiếm Lebanon từ năm 1976 đến 2005. Iraq xâm chiếm Kuwait năm 1990. Morocco, Algeria và Mauritania đã sử dụng vũ lực với nhau để tìm giải pháp cho vấn đề Tây Sahara kể từ năm 1975, và nhiều loại xung đột và đối đầu tương tự khác. Đối diện với thách thức từ “Mùa Xuân Ả Rập” gây ra rất nhiều cuộc bạo động và nội chiến ở các quốc gia thành viên nhưng Liên đoàn không đưa ra được phương án giải quyết.

Sau 75 năm thành lập, ngày nay trước những diễn biến phức tạp trong chính trị Trung Đông, Liên đoàn Ả Rập nếu không khắc phục những vấn đề nội bộ và đưa ra những hành động hiệu quả thì có lẽ những mục tiêu đặt ra của Liên đoàn sẽ không thể đạt được.

---------------------------------------------------------------------

Tham khảo:

- Website chính thức của Liên đoàn: http://www.leagueofarabstates.net/ar/Pages/default.aspx

- Joe Hammoura, Irfan kaya Ülger, “The Arab League: From Establishment to Failure”, 2018, https://www.researchgate.net/.../326783428_The_Arab...

- Ramy Allahoum, “Q&A: What ever happened to the Arab League?”, https://www.aljazeera.com/.../qa-happened-arab-league...

- Jasmine M. El-Gamal, “Is Arab Unity Dead?”, Project Syndicate, 12/09/2019, - - - http://nghiencuuquocte.org/.../tai-sao-khoi-a-rap.../...